Prima fere cura, quae Iarvisio Lorrio, ubi horae negotiis agendae redierunt, in mentem venit, haec fuit: non sibi licere rem Tellsonianam in discrimen adducere, si uxorem hominis ex patria profugi atque in vinculis detenti sub argentariae tecto reciperet. Sua ipse bona, suam incolumitatem, ipsam vitam pro Lucia filiolaque eius sine ulla haesitatione in discrimen adduxisset; sed magna illa fides, cuius custos erat, non ad ipsum pertinebat, atque in rebus alienis administrandis vir summa severitate officium servabat.
Primum ad Defargium animum rettulit: cogitavit num cauponam eius vinariam rursus inveniret atque de loco ubi in urbe tam perturbata tutissime habitarent cum domino eius consilium caperet. Sed eadem ratio, quae hominem commendaverat, protinus eum reiciebat. In ea enim urbis parte habitabat ubi tumultus violentissimi exardescebant; nec dubium quin multum inter suos valeret atque in consiliis periculosissimis penitus versaretur.
Cum iam meridies appropinquaret, nec medicus rediisset, singulaque mora Tellsonios magis magisque periculo obiceret, Lorrius cum Lucia deliberavit. Illa patrem dixisse rettulit se in eadem regione prope argentariam aedes ad breve tempus conducturum. Quod cum negotiis nihil officeret, cumque Lorrius provideret, etiamsi Carolo omnia bene cederent isque e carcere emitteretur, eos tamen urbe discedere non posse, ipse aptam sedem quaesitum exiit. Invenit autem in superioribus aedium contignationibus, in angiporto remoto sitam, ubi altae maestaeque aedes in quadrum dispositae, valvis in ceteris fenestris clausis, desertas domos indicabant.
Eo statim Luciam cum filiola ac virgine Prossa transtulit; quibus quantum potuit solacii praebuit, plus certe quam ipse capere poterat. Ieremiam apud eas reliquit, hominem qui limen corpore suo tueretur neque ictibus etiam gravissimis facile cederet; tum ad officia rediit. Sed animo sollicito atque maerenti ea obibat, et dies ei tarde atque aegre procedebat.
Tandem dies, ipso quoque defatigato, ad finem pervenit et argentaria clausa est. Lorrius in eodem cubiculo ubi priore nocte sederat solus erat, secum reputans quid deinde faciendum esset, cum gradus in scalis audivit. Nec multo post vir quidam ante eum constitit; qui vultum eius diligenter perscrutatus ipsum nomine appellavit.
«Tibi praesto sum», inquit Lorrius. «Novistine me?»
Vir erat firmo corpore, capillis nigris crispisque, annos circiter quinque et quadraginta aut quinquaginta natus. Ille, nihil prorsus vocis sono mutato, pro responso eadem verba repetivit:
«Novistine me?»
«Alicubi te vidisse videor.»
«Fortasse in caupona mea vinaria?»
Tum Lorrius, magna spe simul et sollicitudine commotus, rogavit: «A medico Manetto venis?»
«Ita; a medico Manetto venio.»
«Quid ille ait? Quid ad me misit?»
Defargius chartulae frustum explicatum in manum sollicite porrectam tradidit. Haec ipsius medici manu scripta erant:
«Carolus salvus est; ego tamen hoc loco sine periculo discedere nondum possum. Impetravi ut qui haec fert breves a Carolo ad uxorem scriptas litteras secum habeat. Fac ut is uxorem eius videat.»
Subscriptum erat carceris nomen La Force, cum hora notata esset quae vix una ante transierat.
«Visne mecum venire», inquit Lorrius, qui his litteris clara voce lectis magno animi levamento perfusus erat, «ad domum ubi uxor eius habitat?»
«Etiam», respondit Defargius.
Necdum animadvertens quam frigide atque quasi nullo animi motu Defargius loqueretur, Lorrius petasum sumpsit atque ambo in atrium descenderunt. Ibi duas mulieres invenerunt, quarum altera lanam duabus acubus contexebat.
«Ipsa profecto domina Defargia est!» inquit Lorrius, qui eam ante annos fere septendecim eodem prorsus habitu reliquerat.
«Ipsa est», ait maritus.
«Num domina nobiscum venit?» quaesivit Lorrius, animadvertens eam una cum illis procedere.
«Venit, ut vultus eorum agnoscat et ipsos homines pernoscere possit. Hoc enim ad eorum salutem pertinet.»
Lorrius mirum illud Defargii silentium atque animi frigus iam animadvertens dubius eum aspexit atque viam monstravit. Utraque mulier secuta est; altera autem erat quae Ultio vocabatur.
Quantum fieri potuit celeriter per interiectas vias progressi ad novum domicilium pervenerunt; scalis ascensis ab Ieremia admissi Luciam solam flentem invenerunt. Illa, ubi Lorrius quae de marito comperisset narravit, subito laetitia simul et dolore effusa est, manumque eius qui litteras attulerat complexa est, minime cogitans quid manus illa priore nocte prope maritum suum egisset, aut quid, nisi casu prohibita, in ipsum facere potuisset.
«Carissima, bono animo esto. Ego valeo, paterque tuus apud eos inter quos sum auctoritate valet. His litteris respondere tibi non licet. Filiolam nostram meo nomine osculare.»
Haec sola scripta erant. Sed Luciae, quae ea legerat, tanti erant momenti ut a Defargio ad uxorem eius conversa unam ex illis manibus oscularetur quae lanam contexebant. Hoc osculum amoris ardentis, grati animi, muliebris affectus indicium erat; at manus nihil respondit, sed frigida gravisque relapsa ad opus suum rediit.
Frigidus ille tactus Luciae animum subito repressit. Dum chartulam in sinum recondere conatur, manibus adhuc ad collum sublatis substitit atque ad dominam Defargiam paventibus oculis aspexit. Illa autem frontem sublatam et trepidum vultum Luciae immobili et gelido obtutu excepit.
«Carissima», interposuit Lorrius, rem explicare conatus, «in viis crebri tumultus excitantur; et quamquam minime verisimile est eos ad vos usque perventuros, domina Defargia vult eas personas videre quas tali tempore servare poterit, ut earum vultus agnoscat atque ipsas dignoscat. Rectene rem exposui», addidit paulo haesitantius, cum trium illorum animos lapideos magis magisque sentiret, «civis Defargi?»
Defargius tristi vultu uxorem respexit neque aliud respondit nisi sono quodam aspero se assentiri significavit.
«Praestat, Lucia», inquit Lorrius, qui placidis verbis comitateque illos sibi conciliare studebat, «filiolam nostram carissimam huc vocare atque bonam Prossam. Prossa nostra, Defargi, femina Britannica est, quae linguam Gallicam omnino ignorat.»
Quae femina, cuius invicta persuasio se quemlibet externum facile superaturam esse nulla calamitate aut formidine labefactari poterat, bracchiis in pectore complicatis apparuit, atque in Ultionem, quam primam conspexerat, Anglice dixit: «Quid agis tu, impudens? Spero te belle valere!» Tum etiam in dominam Defargiam more Britannico tussivit; sed neutra earum tanti eam fecit ut responsum daret.
«Estne haec filia illius?» inquit domina Defargia, primum opus intermittens et acum qua lanam contexebat ad parvam Luciam intendens, quasi ipsius Fati digitum.
«Ita, domina», respondit Lorrius; «haec est carissima filiola infelicis captivi nostri, unica eius proles.»
Umbra quaedam, quae dominam Defargiam comitesque eius sequebatur, tam atra tamque minax super puellulam incumbere videbatur, ut mater instinctu quodam ad eam humi procumberet eamque pectori suo artissime applicaret. Iam eadem umbra, quam secum Defargia comitesque ferebant, in matrem quoque et filiam simul minax et atra descendere videbatur.
«Satis est, marite», inquit domina Defargia. «Vidi eas. Ire possumus.»
Sed modus ille loquendi, minas non aperte proferens sed occultas atque incertas retinens, adeo Luciam perterruit ut, veste dominae Defargiae supplici manu prehensa, diceret:
«Miserere, quaeso, miseri mariti mei. Ne quid ei mali facias. Adiuva me, si potes, ut eum videam.»
«Non propter maritum tuum huc veni», respondit domina Defargia, despectans Luciam tranquillissimo vultu. «Propter te veni, quae patris tui filia es.»
«Mea igitur causa mariti miserere! Filiolae meae causa! Ipsa manus iunget atque te orabit ut misericors sis. Te magis quam hos ceteros timemus.»
Domina Defargia haec tamquam laudem accepit, atque in maritum respexit. Defargius, qui anxie pollicis unguem mordens uxorem intuebatur, vultum sibi severiorem composuit.
«Quid maritus tuus in brevi illa epistula scribit?» interrogavit domina Defargia, truci subrisu. «Auctoritatem, ni fallor, commemorat? De auctoritate aliquid dicit?»
«Dicit patrem meum», respondit Lucia, chartulam raptim e sinu depromens, sed trepidis oculis non in litteras sed in interrogantem intentis, «apud eos inter quos maritus meus versatur plurimum valere.»
«Sane ea auctoritas eum e vinculis liberabit!» inquit domina Defargia. «Liberet igitur.»
«Per id quod uxor et mater sum te obtestor», exclamavit Lucia toto animo supplicans, «ut mihi miserearis, neque ullam potestatem quam habeas contra maritum meum innocentem exerceas, sed potius in eius salutem conferas. O mulier, soror mea, mei memor esto! Ut uxorem atque matrem me respice!»
Domina Defargia eodem gelido vultu supplicem aspexit, tum ad amicam, quae Ultio vocabatur, conversa dixit:
«Mulieres illae, uxores atque matres, quas videre consuevimus ex quo ipsae tam parvae quam haec puella eramus, immo multo minores, magna semper observantia affectae sunt, nonne? Earum maritos ac patres in carcerem abductos atque ab illis diu separatos nonne saepissime vidimus? Per totam vitam feminas nostri similes atque liberos earum egestate, nuditate, fame, siti, morbis, aerumnis, iniuriis omnique genere neglegentiae vexari conspeximus?»
«Nihil aliud umquam vidimus», respondit Ultio.
«Haec per longissimum tempus pertulimus», inquit domina Defargia, oculos in Luciam rursus convertens. «Tu nunc iudica: putasne unius uxoris atque matris miserias magni nobis nunc esse?»
Illa ad opus texendi rediit atque exiit; secuta est Ultio. Defargius ultimus discessit, ianuamque post se clausit.
«Forti animo esto, Lucia mea», inquit Lorrius, eam e solo sublevans. «Erige animum, erige! Hactenus nobis omnia prospere cedunt, multo sane melius quam multis miseris nuper accidit. Bono animo sis atque grata.»
«Ingrata esse nolo, spero; sed ista mulier terribilis umbram quandam super me atque super spes omnes meas iacere videtur.»
«Nugas istas mitte!» inquit Lorrius. «Quid est quod animum tam fortem repentino metu frangat? Umbra scilicet! Umbra tantum est, Lucia, nihil in ea solidi.»
At tamen et in ipsum Lorrium umbra quaedam ex Defargiorum habitu atque silentio descendebat: tam atra erat ut eum, etsi aliud Luciae diceret, in intimis animi recessibus gravissime sollicitaret.