Via Dubrensis erat quae, nocte diei Veneris, Novembri mense iam exeunte, ante primum eorum patebat quorum res haec narratio persecutura est. Ei quidem via Dubrensis ultra ipsam raedam tabellariam iacebat, dum illa gravi nisu Collis Sagittariorum clivum ascendebat. Ipse per lutum iuxta raedam pedibus ibat, sicut ceteri viatores; non quod tali tempore ambulandi exercitatione vel minimum delectarentur, sed quod collis, iuga, caenum, raeda ipsa adeo gravia erant, ut equi iam ter restitissent, semel etiam vehiculum transversum in viam traxissent, quasi seditioso consilio ad Ericetum Nigrum revertendi. Habenae tamen, flagellum, auriga, custosque, viribus coniunctis, quasi legem militarem eis denuntiaverant, quae tale consilium vetaret alioqui satis idoneum ad comprobandam sententiam qua bruta quaedam ratione praedita esse dicuntur; itaque quadriga tandem deditionem fecerat atque ad officium redierat.
Demissis capitibus, caudis trementibus, per spissum lutum se trudebant, identidem labantes atque titubantes, quasi maioribus membrorum compagibus dissolverentur. Quotiens auriga eos respirare sinebat atque cauta voce, «Ho! siste! age!» consistere iubebat, equus sinister ex iis qui primi ducebant caput violenter concutiebat una cum omnibus quae capiti inerant, velut equus singulari quadam vehementia negans fieri posse ut raeda in summum collem perduceretur. Quotiens ille hoc strepitu sententiam suam declarabat, viator noster subito commovebatur, ut hominem timidum decet, animoque perturbabatur.
Per depressiora loca fumosa quaedam nebula consederat atque inde, quasi malus spiritus requiem quaerens nec inveniens, deserta specie clivum ascenderat. Humida erat acerrimeque frigida; lento motu per aerem procedebat, undarum modo, quasi fluctibus aliis alios insequentibus atque obtegentibus, velut mare quoddam pestilens. Tam densa erat ut lux lanternarum nihil ostenderet praeter ipsius nebulae motus paucosque viae passus; vapor autem equorum laborantium in eam efflabatur, quasi ipsi totam genuissent.
Praeter illum duo alii viatores iuxta raedam clivum pedibus ascendebant. Omnes tres ad malas usque supraque aures vestibus involuti erant atque ocreas altas gerebant. Nemo e tribus ex eo quod videbat dignoscere poterat quales reliqui duo essent; atque unusquisque paene tot involucris ab animis duorum comitum non minus quam ab eorum oculis occultabatur. Illis temporibus viatores non solebant recens cognitis facile se credere; quicumque enim in via occurreret aut latro esse aut cum latronibus societatem habere poterat. Hoc autem posterius eo verisimilius erat quod nulla fere equorum mutandorum statio, nulla caupona esset quin aliquem «Capitanei» stipendiarium aleret, ab ipso caupone usque ad infimum nescio quem stabuli ministrum. Ita certe secum reputabat custos raedae Dubrensis, illa Veneris nocte Novembri anni millesimi septingentesimi septuagesimi quinti, dum raeda Collis Sagittariorum clivum graviter ascendit, ipse autem in proprio suggestu postico stans pedibus vicissim suggestum pulsabat, oculum manumque ad armamentarium ante se positum intentos habens. Ibi supra sex vel octo sclopeta equestria brevia iam onerata, sclopetum ore lato onustum iacebat, infra autem ensis latus pro fundamento positus erat.
Raeda Dubrensis consueta illa concordia fruebatur qua custos viatores suspectos habebat, viatores et inter se et custodem; omnes autem reliquos homines suspectos habebant; auriga vero de nulla re certus erat praeter equos, de quibus salva conscientia in utroque Testamento iurare potuisset eos itineri prorsus inhabiles esse.
«Ho!» inquit auriga. «Age nunc! Unum tantum conatum, et in summo eritis; di vos perdant, satis enim laboris mihi dedistis ut huc vos perducerem! Iosephe!»
«Heus!» respondit custos.
«Quota hora est, Iosephe?»
«Undecimam decem minutis certe excessit.»
«Per sanguinem meum!» exclamavit auriga iratus. «Et nondum Collis Sagittariorum summum tenemus! Tst! Age! Pergite!»
Equus ille sententiosus, flagelli ictu, qui eius sententiam apertissime negabat, repente interruptus, pari constantia sursum se proripuit; tres reliqui exemplum secuti sunt. Iterum raeda Dubrensis luctando processit, dum altae viatorum ocreae iuxta eam per lutum sonabant. Cum raeda steterat, ipsi steterant; nunc rursus ei proximi haerebant. Si quis trium tanta fuisset audacia ut alteri suaderet paulo ante in nebulam tenebrasque procedere, optimum sibi iter aperuisset ad statim pro latrone viario glande conficiendum.
Extremus tandem conatus raedam ad summum collem perduxit. Equi iterum ad respirandum constiterunt; custos descendit ut rotam ad proclivem descensum sufflaminaret atque ianuam raedae aperiret quo viatores introirent.
«Tst! Iosephe!» monenti voce auriga exclamavit, e sede sua deorsum prospiciens.
«Quid ais, Thoma?»
Ambo auscultaverunt.
«Equum audio citato gradu clivum ascendentem, Iosephe.»
«Ego,» respondit custos, ianua relicta et agiliter in locum suum conscendens, «equum pleno cursu venientem audio, Thoma. Domini! Regis nomine, omnes cavete!»
His celeriter dictis sclopetum ore lato armavit atque ad pugnam paratus constitit.
Viator quem historia nostra sibi iam vindicaverat pede in gradu raedae posito conscendebat; duo reliqui proxime post eum stabant ingressuri. Ille in gradu mansit, dimidia corporis parte intus, dimidia foris; illi infra eum in via constiterunt. Omnes ab auriga ad custodem, a custode ad aurigam oculos convertebant atque auscultabant. Auriga retro respexit, custos retro respexit; ipse etiam equus ille sententiosus aures erexit retroque respexit, nec hac quidem vice contradixit.
Ubi strepitus rotarum laborque raedae cessaverunt, silentium inde ortum noctis silentio additum rem mirum in modum quietam reddidit. Equorum anhelitus tenuem tremorem raedae communicabat, quasi ipsa sollicitudine quateretur. Viatorum corda fortasse tam fortiter pulsabant ut audiri possent; certe autem illa quieta mora satis aperte sonabat hominibus anhelantibus, spiritum continentibus, pulsibus exspectatione concitatis.
Sonitus equi pleno cursu venientis celeriter atque violenter clivum ascendebat.
«Ho!» custos quam maxima voce clamavit. «Heus tu! Siste! Ignem dabo!»
Cursus repente repressus est; inter aquam lutumque late sparsum et equi labentis strepitum vox viri ex nebula clamavit:
«Estne illa raeda Dubrensis?»
«Nihil tua refert quid sit!» reiecit custos. «Tu quid es?»
«Estne illa raeda Dubrensis?»
«Quid id scire vis?»
«Viator mihi quaerendus est, si illa est.»
«Quis viator?»
«Dominus Iarvisius Lorrius.»
Viator noster statim significavit id sibi nomen esse. Custos, auriga, duoque reliqui viatores eum diffidenter intuebantur.
«Ibi mane ubi es,» custos voci e nebula clamavit, «nam si forte erravero, error hic vivo te emendari numquam poterit. Tu autem, qui Lorrius appellaris, aperte responde.»
«Quid accidit?» interrogavit viator, voce leni sed paulum tremula. «Quis me quaerit? Estne Gerrius?»
«Si Gerrius est,» secum murmuravit custos, «vox eius mihi minime placet. Raucius sonat quam Gerrio conveniat.»
«Ego sum, domine Lorri.»
«Quid rei est?»
«Nuntius ad te post te missus est illinc. A T. et Sociis.»
«Hunc nuntium novi, custos,» inquit Lorrius, in viam descendens, duobus aliis viatoribus a tergo adiutus celerius quidem quam comiter; qui continuo in raedam se coniecerunt, ianuam clauserunt fenestramque sustulerunt. «Accedere potest. Nihil mali est.»
«Spero equidem nihil esse,» custos rauca voce quasi secum locutus est; «sed ita certo id affirmare non possum. Heus tu!»
«Heus et tu!» respondit Gerrius, raucius etiam quam antea.
«Pedetemptim accede! Audisne? Et si ephippio tuo thecae sclopetariae pendent, cave manum ad eas admoveas. Cito enim falli soleo; cum autem fallor, plumbum pro responso mitto. Age nunc, videamus quis sis.»
Equus equesque lente e volventi nebula emerserunt atque ad latus raedae accesserunt, ubi viator stabat. Eques se inclinavit, oculis ad custodem sublatis, parvam chartam complicatam viatori porrexit. Equus anhelabat; uterque, equus et eques, luto coopertus erat, ille ab ungulis, hic usque ad pileum.
«Custos,» inquit viator, voce tranquilla atque hominem negotiis assuetum decente.
Custos vigilans, dextra ad lignum sclopeti sublati, sinistra ad fistulam admota, oculis in equitem defixis, breviter respondit:
«Domine?»
«Nihil est quod metuas. Ad Argentariam Tellsonianam pertineo. Argentariam Tellsonianam Londiniensem certe nosti. Negotii causa Parisios proficiscor. Accipe nummum coronatum, quo bibas. Licetne mihi hoc legere?»
«Dummodo cito facias, domine.»
Ad lumen laternae quae ab illo latere raedae pendebat chartam aperuit atque legit, primum apud se, deinde clara voce:
«'Dubris dominam adolescentem exspecta.' Breve est, ut vides, custos. Gerri, renuntia responsum meum hoc fuisse: Ad vitam revocatus.»
Gerrius in ephippio subito commotus est.
«Per ignes! Mirum quoque responsum,» dixit quam rauca potuit voce.
«Refer hoc responsum; inde tam certo scient me nuntium accepisse quam si ipse litteras scripsissem. Quantum potes festina. Bonam noctem.»
His dictis viator ianuam raedae aperuit atque intravit, nullo prorsus auxilio a sociis accepto. Illi enim horologia crumenasque suas summa celeritate in ocreis abdiderant atque nunc communi consilio se dormire simulabant, nullo certiore consilio quam ne quid aliud ipsi primi inciperent atque ita in discrimen venirent.
Raeda rursus graviter procedebat; densiora nebulae volumina eam circumcludebant dum descendere coepit. Custos paulo post sclopetum ore lato in armamentarium reposuit; deinde ceteris quae ibi inerant inspectis, sclopeta quoque subsidiaria quae in balteo gestabat examinavit, postremo cistulam minorem sub sede positam respexit. In ea pauca instrumenta fabrilia, duae faces et pyxis igniaria continebantur. Tam plene enim instructus erat ut, si laternae ventis aut imbre exstinctae essent, quod interdum accidebat, nihil ei aliud faciendum esset quam se intus includere, scintillas silicis atque chalybis a stramine diligenter arcere, atque intra quinque fere minutas, si fortuna adesset, lumen satis tuto facileque restituere.
«Thoma!» molliter super tectum raedae.
«Heus, Iosephe.»
«Audistine nuntium?»
«Audivi, Iosephe.»
«Quid ex eo intellexisti, Thoma?»
«Nihil omnino, Iosephe.»
«Mira profecto est haec consensio,» secum reputavit custos, «nam ego quoque idem prorsus intellexi.»
Gerrius interim solus in nebula tenebrisque relictus ex equo descendit, non modo ut fesso animali parceret, sed etiam ut lutum e facie abstergeret atque aquam ex margine pilei excuteret, qui dimidium fere congium capere potuisse videbatur. Aliquamdiu ibi stetit, frenis super bracchium luto graviter respersum positis, donec rotarum raedae sonitus iam audiri non posset noxque rursus plane sileret; tum equum manu ducens clivum descendere coepit.
«Post istum cursum a Porta Templi, vetula,» dixit raucius nuntius equam suam intuens, «cruribus tuis anterioribus non confidam donec aequum solum attigerimus. 'Ad vitam revocatus.' Per ignes, mirum nuntium! Id tibi, Gerri, minime expediret. Audio te, Gerri! Male profecto tecum ageretur, si mortuos ad vitam revocare in morem veniret!»