Maturius quam fieri solebat in taberna vinaria Defargii bibebatur. Iam hora sexta matutina homines pallore lurido, per fenestras cancellis munitas introspicientes, alios intus conspexerant, qui super pocula inclinati bibebant. Defargius etiam optimis temporibus vinum admodum tenue vendere solebat; iis vero diebus vinum multo solito tenuius vendidisse videbatur. Acerbum praeterea erat, aut certe acescens; eos enim qui biberant non exhilarabat, sed tristiores reddebat. Neque ex uvis Defargianis expressis ullus alacer Bacchi ardor exsiliebat: ignis potius in occulto fumans, in ipsis vini faecibus conditus, tenebris ardebat.
Tertius iam continuus dies erat quo tam mane in taberna bibebatur. Die Lunae id coeperat; iam dies Mercurii advenerat. Plus tamen tacitae cogitationis quam potionis ibi erat: nam multi, inde ab hora qua ianua aperta esset, audiverant, susurraverant, huc illuc se subduxerant, quibus ne nummus quidem unus suppetebat quem in mensa ponerent, etiamsi anima sua eo redimenda fuisset. Hi tamen non minus studiosi loci erant quam si integra vini dolia emere potuissent; de scamno ad scamnum, de angulo ad angulum tacite labebantur, avidis oculis sermones pro vino haurientes.
Quamquam insolita hominum frequentia tabernam complebat, dominus ipse nusquam apparebat. Nec desiderabatur: nemo enim limen transgressus eum quaerebat; nemo de eo interrogabat; nemo mirabatur quod sola domina Defargia in sua sede sederet et vino distribuendo praesideret, ante se habens vasculum nummulis attritis plenum. Ita enim crebris manibus triti erant nummi ut pristina eorum signa vix apparerent, non secus atque miseri homunculi, quorum e laceris loculis profecti erant, usu atque inopia deformati erant.
Exploratores, qui tabernam inspiciebant sicut omnia loca a regia usque ad carcerem inspicere solebant, animadvertere fortasse poterant omnes quasi suspenso animo exspectare et animo alio avocatos esse. Ludentes chartis segnius ludebant; qui calculis tessellatis ludere consueverant ex eis turres cogitabundi exstruebant; bibentes vino in mensam effuso varias figuras ducebant. Ipsa domina Defargia ornamentum manicae suae dentiscalpio lente persequebatur, oculisque animoque videbatur aliquid procul positum aspicere atque audire, quod ceteri neque audire neque videre possent.
Hunc usque ad meridiem habitum in taberna illa praebebat vicus Sancti Antonii. Iam sole meridiano fervente duo viri pulvere obsiti per eius vias et sub lampadibus pendulis incesserunt: alter erat Defargius, alter viarum refector, caeruleo pileo tectus. Ambo aestu et siti confecti tabernam intraverunt. Adventus eorum quasi ignem in pectoribus incolarum accenderat, qui, dum illi appropinquabant, celeriter per vicum diffusus in vultibus ad paene omnes ianuas fenestrasque subinde emicabat.
Neque tamen quisquam eos secutus erat; nec quisquam, cum tabernam ingressi essent, verbum fecit, quamquam omnium oculi in eos conversi erant.
«Bene valete, viri!» inquit Defargius.
Hoc fortasse signum fuit quo omnes linguas solvere liceret: statim e multis vocibus responsum est: «Bene valeas!»
«Malum caelum est hodie, viri,» inquit Defargius, caput quassans.
Tum singuli finitimos suos aspexerunt; deinde omnes oculos deiecerunt et taciti sederunt. Unus tantum surrexit et exiit.
«Uxor,» inquit Defargius magna voce ad dominam Defargiam conversus, «cum hoc bono viarum refectore, cui nomen Iacobus est, aliquot miliaria confeci. Eum casu eo loco conveni qui a Lutetia diei unius et dimidii iter abest. Probus est admodum hic puer, viarum refector nomine Iacobus. Da ei vinum, uxor!»
Alter vir surrexit et exiit. Domina Defargia vino apposito viarum refectorem, quem Iacobum appellaverant, accepit. Is pileum caeruleum capiti detraxit, salutavit circumstantes, bibit. In sinu tunicae rusticanae frustum panis nigri asperique gerebat; ex eo interdum comedebat, sedens prope mensam dominae Defargiae atque alternis morsibus et haustibus se reficiens. Tertius vir surrexit et exiit.
Defargius ipse vino hausto vires recreavit; minus tamen quam hospes accepit, quippe cui vini copia non esset insolita. Tum stetit et exspectavit dum rusticus ientaculum absolveret. Neminem ibi praesentem aspexit; nemo iam illum intuebatur, ne uxor quidem, quae opus laneum sumptum acubus tranquille nectebat.
«Satin iam comedisti, amice?» tandem rogavit.
«Satis, gratias ago.»
«Age igitur! Cubiculum tibi ostendam quod, ut dixi, habitare poteris. Mirifice tibi conveniet.»
Ex taberna in viam, e via in aream inter aedes, ex area per scalas arduas, e scalis in cenaculum summum venerunt: ipsum illud cenaculum in quo olim vir canis capillis in humili scamno sedens, corpore in anteriorem partem inclinato, sollerter calceos faciebat.
Iam nullus illic vir canis capillis erat. Ibi tamen tres illi aderant qui singuli e taberna exierant. Unum tantum tenuissimum quasi vinculum inter eos et virum illum procul absentem intercedebat: quod olim per rimulas parietis ad eum intus sedentem prospexerant.
Defargius ianuam diligenter clausit, tum voce demissa locutus est:
«Iacobe Prime, Iacobe Secunde, Iacobe Tertie! Hic est testis quem constituto tempore ego, Iacobus Quartus, conveni. Omnia ipse vobis narrabit. Loquere, Iacobe Quinte!»
Viarum refector pileum caeruleum manu tenens eo frontem fuscam detersit. «Unde incipiam, domine?» inquit.
«Ab initio ordire,» respondit Defargius, nec sane iniuria.
«Eum tum vidi, domini,» viarum refector coepit, «iam anno superiore hac ipsa aestate, sub vehiculo Marchionis catenae suspensum. Ecce quemadmodum res gesta sit. Ego ab opere viario discedebam; sol cubitum ibat; raeda Marchionis lente collem ascendebat; ille sub ea ex catena pendebat, sic!»
Rursus universam rem gestibus repraesentavit, in qua arte iam perfectissimus esse debebat; nam per totum annum haec eadem imitatio viculo suo certissimum solacium atque necessarium spectaculum fuerat.
Iacobus Primus interpellavit et quaesivit num antea umquam illum hominem vidisset.
«Numquam,» respondit viarum refector, qui interim e corporis inclinatione se rursus erexerat.
Tum Iacobus Tertius quaesivit quomodo eum postea agnovisset.
«Proceritate corporis,» respondit submissa voce, digito naso admoto. «Cum dominus Marchio illo vespere interrogaret: 'Dic, qualis erat?' ego respondi: 'Procerus ut spectrum.'»
«Potius dixisses: 'Brevis ut pumilio,'» respondit Iacobus Secundus.
«At unde id scire poteram? Facinus nondum commissum erat, neque ille mihi consilium crediderat. Animadvertite: ne tum quidem ultro testimonium dedi. Ipse dominus Marchio prope fonticulum nostrum stans digito me demonstravit et dixit: 'Huc illum! Adducite nebulonem!' Profecto, domini, nihil ego ultro detuli.»
«Recte in ea re fecit, Iacobe,» Defargius ei qui interpellaverat susurravit. «Perge!»
«Bene!» inquit viarum refector, vultu arcana quaedam significante. «Homo ille procerus evanuit, et quaeritur. Quot menses? Novemne? decemne? undecim?»
«Nihil refert quot,» inquit Defargius. «Bene latebat, sed tandem, infelici casu, deprehensus est. Perge.»
«Rursus in eodem colle operam do; rursus sol ad occasum vergit. Instrumenta mea colligo, ut ad tugurium in vico infra situm descendam, ubi iam obscurum est. Cum oculos tollo, ecce sex milites super collem venientes; in medio vir procerus, manibus vinctis, bracchiis corpori ita alligatis, sic!»
Pileum suum ad imitationem adhibens ostendit hominem cui cubita ad ilia vinculis adstricta essent, funibus post tergum innodatis.
«A saxeo acervo meo, domini, paulum recedo, ut transeuntes milites captivumque spectem; via enim illa adeo deserta est ut quodvis spectaculum visendum sit. Primo, dum appropinquant, id tantum cerno, sex milites et virum longum vinctum esse; atque omnes mihi paene nigri apparent, praeter eam partem quam sol cubitum abiens rubro limbo cingit. Umbrae praeterea eorum longissimae super aggerem cavum ab altera viae parte atque inde in collem extenduntur, velut umbrae gigantum. Video etiam pulverem corpora eorum obtegentem, qui eodem quo ipsi gressu movetur, dum pedibus terram feriunt: tum, tum! Sed ubi admodum prope veniunt, ego procerum agnosco, ille me agnoscit. Heu, quam libenter, ut illo primo vespere, se iterum per declivem collem praecipitasset, nec procul ab eodem loco!»
Tamquam rem praesentem describebat, adeo clare animo videbat; nec fortasse in omni vita multa alia viderat.
«Non significo militibus me illum agnovisse; neque ille militibus significat se me agnovisse. Oculis tantum inter nos intellegimus, neque id alii sciunt. 'Pergite!' inquit ille qui praefectus cohorti est, vicum digito demonstrans. 'Ad sepulcrum suum celeriter ducite!' Tum celerius ducitur. Ego subsequor. Bracchia ei intumuerunt, quoniam tam vehementer vincta sunt; soleae ligneae amplae, difficiles; claudicat. Quia claudicat neque satis celeriter it, sclopetorum calcibus eum impellunt, sic!»
Gestu ostendit quomodo homo militum sclopetorum capitibus a tergo pulsus incederet.
«Dum collem descendunt quasi cursores dementes, ille cadit. Illi rident eumque sublevant. Vultus eius sanguine et pulvere oblitus est, nec potest ipse tangere aut tergere; itaque iterum rident. In vicum eum ducunt; vicus universus ad spectaculum currit. Praeter molam et ad carcerem super rupem positum ducunt. Universus vicus videt portam carceris noctis tenebris apertam illum devorare, sic!»
Os quam latissime diduxit, deinde dentibus magno crepitu commissis clausit. Cum appareret eum noluisse os iterum aperire, ne spectaculi vim perderet, Defargius dixit: «Perge, Iacobe.»
«Vicus universus,» perrexit viarum refector, in digitos pedum elatus et voce submissa, «discedit; vicus universus ad fontem susurrat; vicus universus dormit; universus somniat de misero illo, intra vectes et claustra carceris saxo impositi incluso, unde numquam exeat nisi ad perniciem. Mane autem instrumentis humero impositis, frustum panis atri edens, dum ad opus contendo, carcerem paululum circumire constituo. Ibi eum video alte post cancellos ferreae caveae positum, sicut pridie nocte cruentum atque pulverulentum, foras spectantem. Non ei manus libera est qua mihi signum faciat; non ausim eum appellare. Ipse me intuetur tamquam mortuus.»
Defargius et tres illi inter se obscuros et tristes vultus commutaverunt. Omnium oculi, dum rustici sermonem audiebant, iram occultam atque ultionis cupiditatem significabant; etsi clam agebant, eorum habitus imperiosus erat.
Truculentum quoddam iudicum consilium referre videbantur. Iacobus Primus et Secundus in veteri lectulo sedebant, uterque mentum manu sustinens oculosque in viarum refectorem defigens. Tertius, eodem intentus, uno genu post eos nixus, manum perpetuo anxiam circum nervos tenues, qui circa os naresque eius eminentes discurrebant, trahebat. Defargius inter eos et narratorem stabat, quem in lumine fenestrae collocaverat; alternis nunc hunc, nunc illos aspiciebat.
«Perge, Iacobe,» inquit Defargius.
«Aliquot dies in ferrea cavea manet. Vici homines clam eum intuentur, quippe qui timeant. Semper tamen e longinquo ad carcerem in saxo positum suspiciunt; vespere, ubi diurnus labor confectus est et ad fontem colloquendi causa conveniunt, omnes vultus in carcerem convertuntur. Antea ad deversorium quo equi publici commutabantur respiciebant; nunc ad carcerem. Susurrant ad fontem eum, quamquam capitis damnatus sit, non supplicio adficiendum; dicunt preces Lutetiae oblatas esse, quibus exponatur eum mortuo filiolo ira et dolore mente captum fuisse. Dicunt ipsi regi libellum supplicem porrectum esse. Quid ego scio? Fieri potest. Fortasse ita est; fortasse non est.»
«Audi igitur, Iacobe,» graviter interpellavit Iacobus Primus. «Scito libellum supplicem et regi et reginae porrectum esse. Omnes nos qui hic sumus, praeter te, vidimus regem, in curru iuxta reginam sedentem, eum accipere. Hic ipse Defargius, quem ante te vides, vitae suae periculo equis se obiecit, libellum manu praeferens.»
«Audi etiam hoc, Iacobe,» dixit Tertius, qui genu nitebatur, digitis perpetuo per nervos oris et nasi errantibus, vultu tam avide cupido ut esurire videretur, sed non cibum aut potionem appetere; «equites peditesque custodes supplicem circumsteterunt eumque plagis affecerunt. Audisne?»
«Audio, domini.»
«Perge igitur,» inquit Defargius.
«At contra alii ad fontem susurrant,» rusticus prosecutus est, «illum in nostrum agrum deductum esse ut eodem loco supplicio afficiatur; idque sine ulla dubitatione futurum. Addunt, quia dominum Marchionem occiderit, et quia dominus Marchio colonorum suorum pater fuerit, sive eos colonos sive servos appellare mavultis, supplicium parricidae ei destinatum esse. Senex quidam apud fontem narrat dextram illius, quae cultrum gesserit, ante oculos ipsius igne adurendam; vulneribus deinde quae in bracchiis, pectore, cruribus incidantur oleum fervens, plumbum liquefactum, resinam ardentem, ceram ac sulphur infundendum; postremo quattuor equis validissimis membra distrahenda. Senex ait omnia haec vere facta esse homini qui Ludovico Quinto Decimo regi, iam vita functo, manus inferre conatus esset. Sed unde ego sciam utrum vera dicat? Litteras enim non didici.»
«Audi denuo igitur, Iacobe!» inquit ille cuius manus inquieta erat, cuiusque vultus inexplebilem cupiditatem prae se ferebat. «Damiensis nomen illi homini erat. Omnia haec clara luce, in ipsis huius urbis Lutetiae viis, facta sunt; inter innumera spectantium milia nihil magis animadversum est quam feminarum nobilium, opulentarum, elegantissimarum turba, quae usque ad extremum supplicii exitum avidissime contemplata est; usque ad extremum, inquam, Iacobe, ad vesperum protractum, cum ille duobus cruribus et uno bracchio iam orbatus adhuc spiraret! Atque hoc factum est... quam multos annos natus es?»
«Quinque et triginta,» respondit viarum refector, qui sexaginta annos habere videbatur.
«Factum est cum tu plus quam decem annos natus esses. Videre potuisti.»
«Satis!» inquit Defargius, torva impatientia. «Vivat diabolus! Perge.»
«Alii hoc, alii illud susurrant; nihil aliud loquuntur; ipse quoque fons ad eandem cantilenam fluere videtur. Tandem nocte dominica, cum totus vicus dormit, veniunt milites de carcere per viam flexuosam descendentes; arma eorum in saxis vici concrepant. Operarii fodiunt, operarii malleis feriunt, milites rident et cantant. Mane iuxta fontem erectum est patibulum quadraginta pedes altum, quod aquam ipsam velut veneno inficit.»
Viarum refector per humile laquear non tam ad rem quandam quam quasi trans illud suspiciebat; manu etiam monstrabat, tamquam patibulum in ipso caelo conspiceret.
«Omnis opera intermittitur; omnes conveniunt; nemo vaccas in pascua agit; ipsae vaccae cum ceteris adsunt. Meridie tympana sonant. Noctu milites carcerem ingressi sunt; nunc ille inter multos milites procedit. Ut antea vinctus est; in ore ei infixum est instrumentum quo loqui prohibetur, funiculo artissime alligatum; unde paene ridere videretur.» Id imitatus duobus pollicibus a commissuris labrorum ad aures genas distorsit. «In summo patibulo culter defixus est, acie sursum conversa, mucrone caelum petente. Ille quadraginta pedes alte suspenditur ibique pendens relinquitur, aquam ipsam veneno inficiens.»
Inter se aspexerunt; rusticus pileo caeruleo faciem detersit, in quam sudor recens, memoria spectaculi excitatus, proruperat.
«Horrendum est, domini. Quomodo feminae puerique aquam haurire possunt? Quis sub ea umbra vesperi colloqui potest? Sub ea umbra dico? Cum ego die Lunae vesperi sole iam cubitum eunte e vico discederem, atque e colle respexissem, umbra illa trans ecclesiam, trans molam, trans carcerem iacebat; quin etiam per omnem, domini, terram usque ad locum illum ubi caelum terrae incumbit porrigi videbatur!»
Vir ille inexplebilis cupiditatis digitum suum dentibus rodebat, dum tres ceteros aspiceret; digitus ipsa cupiditate tremebat.
«Haec omnia, domini. Solis occasu profectus sum, sicut mihi antea praeceptum erat; per illam noctem et dimidium fere diei sequentis ambulavi, donec hunc sodalem, quem mihi occursurum praedictum erat, conveni. Inde cum eo partim vehiculo vectus partim pedibus iter faciens per reliquum diem hesternum et per noctem huc veni. Ecce nunc coram vobis adsum!»
Post triste silentium Iacobus Primus dixit: «Bene. Recte egisti, fideliter exposuisti. Velisne paulisper extra ianuam nos exspectare?»
«Libentissime,» respondit viarum refector. Quem Defargius usque ad summas scalas deduxit; ibi sedentem reliquit ac in cenaculum rediit.
Tres illi surrexerant et coniunctis capitibus colloquebantur, cum ille rediret.
«Quid censes, Iacobe?» rogavit Primus. «In tabulas referendumne est?»
«In eorum numerum referatur quibus exitium destinatum est,» respondit Defargius.
«Praeclare!» rauca voce crocitavit ille inexplebili cupiditate laborans.
«Arx illa et totum genus?» quaesivit Primus.
«Aedes illae dominicae et genus universum,» respondit Defargius. «Tota stirps funditus delenda est.»
«Praeclare!» rursus rauca laetitia exclamavit vir esuriens, alterum iam digitum dentibus rodens.
«Num certo scis,» Defargium Iacobus Secundus interrogavit, «nullum nobis incommodum ex ratione qua catalogum servamus exoriri posse? Profecto tuta est, cum nemo praeter nos signa intellegere possit; sed num semper nos intellegemus? Immo, rectius quaeram: num illa semper intellegere poterit?»
«Iacobe,» respondit Defargius, corpus erigens, «si uxor mea in sola memoria sua totum catalogum custodire suscepisset, ne verbum quidem ex eo, ne syllabam quidem perderet. Quod autem suis ipsius acuum ductibus propriisque signis in laneum opus innexuit, id ei semper tam clarum erit quam ipse sol. Dominae Defargiae confide. Facilius esset ignavissimo mortalium se ipsum e numero viventium tollere, quam litteram unam nominis sui aut scelerum e catalogo quem illa texendo conscripsit delere.»
Ad ea verba adsensus approbantium auditus est; tum ille cuius fames numquam explebatur rogavit: «Num rusticus iste brevi in patriam remittendus est? Ita spero. Vir simplicissimus est; nonne paululum periculosus?»
«Nihil scit,» inquit Defargius, «aut certe nihil amplius quam quod ipsum facillime ad eiusdem altitudinis patibulum perducat. Ego eius curam suscipio. Mecum maneat; eum tuebor et in viam reducam. Cupit splendorem regium videre, regem, reginam, aulicos. Videat igitur die dominico.»
«Quid ais?» exclamavit vir ille cupidus, oculis intentis. «Bonumne signum est eum reges et nobiles spectare cupere?»
«Iacobe,» respondit Defargius, «si felem lactis sitientem efficere velis, lac ei prudenter ostende. Si canem velis aliquando praedam suam dilacerare, praedam quam natura appetit consulte ostende.»
Nihil praeterea dictum est. Viarum refector in summa scala iam dormitabundus repertus est; iussus est in lectulo illo vetere se collocare et paululum quiescere. Nec multis verbis opus erat: statim obdormivit.
Facile quidem Lutetiae reperiri poterant hospitia taberna Defargii deteriora, quae rustico tam humili loco nato paterent. Vita illic nova ei atque iucunda videbatur, nisi quod dominae Defargiae metus quidam arcanus perpetuo animum occupabat. Illa enim per totum diem ad mensam suam sedebat, tam aperte nullam eius curam agens atque adeo studiose simulans se nihil animadvertere quod eum in taberna morari cum rebus occultis coniungeret, ut, quoties oculos in eam coniciebat, etiam in soleis suis ligneis contremisceret.
Apud se enim reputabat numquam praesciri posse quid illa mulier posthac se ignorare aut scire simulatura esset. Persuasum ei erat, si illa capite tam eleganter ornato statuisset simulare se vidisse illum hominem occidere deinde occisi cutem detrahere, certo eam simulationem ad extremum usque perducturam esse.
Itaque cum dies dominicus advenisset, rusticus parum laetus erat, quamquam laetissimum se esse dicebat, quod domina Defargia cum marito et ipso ad Versalias itura erat. Molestissimum praeterea videbatur quod illa in publico vehiculo, quo illuc vehebantur, opus laneum acubus nectebat; multo vero molestius quod, inter turbam postmeridianam stans qua regis reginaeque vehiculum exspectabatur, eadem opera manus occupatas habebat.
«Sedulo laboras, domina,» inquit vir quidam prope stans.
«Ita,» respondit domina Defargia; «multa mihi facienda sunt.»
«Quidnam conficis, domina?»
«Multa et varia.»
«Velut, exempli gratia...?»
«Exempli gratia,» domina Defargia tranquille respondit, «linteamina funebria.»
Vir ille, cum primum licuit, paulum longius ab ea recessit; viarum refector pileo caeruleo se ventilavit, quippe cui locus artior et aer gravior subito videbatur.
Si ei rege reginaque opus erat ad metum depellendum, feliciter accidit quod remedia iam ad manum erant. Nam mox rex vultu amplo reginaque vultu formoso in aureo curru advecti sunt, circumfusi splendido illo aulae suae oculo, cuius in medio ipsi fulgebant. Sequebatur caterva nitentium procerum et dominarum, risu laetantium; gemmae, sericae vestes, pulvis capillorum candidus, magnificus apparatus, incessus eleganter fastidiosi, vultus utriusque sexus superbe contemptores. His omnibus viarum refector velut mersus, tam vehementi ad breve tempus admirationis ebrietate captus est, ut clamaret: «Vivat rex! Vivat regina! Vivant omnes atque omnia!» quasi numquam antea Iacobi nomen undique sonans audisset.
Deinde horti, areae, solaria, fontes, virecta; rursus rex et regina, rursus ille aulae oculus splendidus, rursus proceres et dominae, rursus omnium salus magnis clamoribus optata! Tandem ad lacrimas tenero quodam sensu commotus est. Per tres fere horas, quibus id spectaculum continuatum est, satis multi adstiterunt qui cum eo clamarent, flerent, tenerisque animi motibus indulgerent. Interea Defargius collum eius manu tenebat, tamquam coerceret ne ad eos quos tam subito venerari coeperat prosiliret, atque eos membratim discerperet.
«Euge!» inquit Defargius, postquam omnia peracta sunt, humerum rustici tamquam fautor eius manu pulsans. «Bene egisti, optime puer!»
Rusticus iam ad se redibat, verebaturque ne in suis clamoribus atque signis admirationis peccavisset. Sed nequaquam.
«Tali nobis homine opus est,» Defargius in aurem eius dixit. «Tu stultis istis persuades fore ut ista semper durent. Quo magis id credunt, eo insolentius se gerunt; quo insolentius se gerunt, eo propius finis eorum adest.»
«Hem!» inquit viarum refector, paulisper cogitans. «Ita profecto est!»
«Nihil sciunt isti stulti. Cum spiritum tuum contemnant, atque libentius tibi centumque tui similibus spirandi facultatem in perpetuum auferant quam uni ex equis aut canibus suis, nihil tamen noverunt praeter ea quae ipse spiritus tuus eis nuntiat. Sine igitur eos paulo diutius falli; numquam nimis falli poterunt.»
Domina Defargia rustico superciliis elatis despexit, capiteque adnuens verba mariti confirmavit.
«Tu vero,» inquit illa, «ob quamlibet rem clamares lacrimasque funderes, modo spectaculum aliquod sonitumque praeberet. Dic: nonne ita est?»
«Vereor ne ita sit, domina, saltem dum res ante oculos versatur.»
«Si tibi ostenderetur ingens acervus puparum, et liceret tibi in eum impetum facere, ut singulas lacerando spolia tibi pareres, nonne eas primum arriperes quae pretiosissime atque ornatissime ornatae essent? Dic: nonne ita faceres?»
«Ita profecto, domina.»
«Ita. Et si tibi grex avium ostenderetur, quae volare non possent, iubererisque pennas earum ad quaestum tuum vellere, nonne eas potissimum invaderes quarum plumae pulcherrimae essent?»
«Verum est, domina.»
«Pupas et aves hodie vidisti,» inquit domina Defargia, manu in eum locum porrecta ubi paulo ante illa pompa conspicua fuerat. «Nunc domum abi!»