«Sidnei,» inquit Striverius eadem illa nocte, immo iam mane dicendum erat, thoem suum alloquens, «alterum craterem potionis mixtae para; est enim quod tibi dicam.»
Sidneius illa nocte, itemque duabus superioribus noctibus ac multis aliis continenter, duplicem quodammodo operam navaverat, ut antequam longae feriae forenses inciperent omnem chartarum, quae apud Striverium congestae iacebant, molem expediret. Tandem opus confectum erat: quae Striverius diu distulerat egregie confecta sunt, reliquaque negotia tempestive expedita erant; nihil iam supererat quod expediri oporteret, donec November cum duplici caligine, altera caeli, altera fori, rediret atque molendino rursus frumentum suppeditaret.
Neque tamen Sidneius tanto labore aut vegetior aut sobrius factus erat. Multo enim saepius quam alias lintea frigida aqua madentia capiti imponere debuerat, ut per totam noctem vigiliae sufficeret; ante illa vero fomenta pari ratione maiorem vini copiam hauserat. Itaque nunc misere confectus erat, cum fasciam e linteis convolutis capiti adstrictam detraheret atque in peluim coniceret, in qua per sex proximas horas identidem eam madefecerat.
«Num alterum illum craterem paras?» interrogavit Striverius, corpore opimo, manibus sub cingulum conditis, ex lectulo ubi supinus iacebat caput circumagens.
«Iam paro.»
«Age igitur, audi! Rem tibi dicturus sum quam non mediocriter miraberis, immo fortasse me non tam callidum esse iudicabis quam soles. Uxorem ducere constitui.»
«Tune vero?»
«Ita sane; neque pecuniae causa. Quid nunc ais?»
«Nihil magnopere dicere velim. Quaenam illa est?»
«Conice.»
«Num eam novi?»
«Conice.»
«Hora quinta matutina, cum cerebrum mihi in capite quasi sartagine frigatur ac crepitet, nihil coniectando indagare constitui. Si vis ut harioler, ad cenam me vocabis.»
«Quin igitur tibi dicam,» inquit Striverius, lente se in lectulo ad sedendum erigens. «Sidnei, vix spero fore ut quae dico intellegas, adeo tibi omnis sensus deest, canis iners.»
«Tu autem,» respondit Sidneius, in conficienda potione occupatus, «tam tenero tamque poetico ingenio praeditus es...»
«Age vero!» interpellavit Striverius, superbe ridens. «Etsi non profiteor me ipsum ipsam quasi fabularum amatoriarum animam esse — tantum enim mihi prudentiae esse spero — tamen ego profecto mollioris sum animi quam tu.»
«Fortunatior es, si id dicere vis.»
«Non id dico. Dico me maiorem habere... maiorem habere...»
«Dic comitatem erga feminas, quandoquidem istuc dicere instituisti,» subiecit Cartonius.
«Esto; comitatem erga feminas dicam! Hoc dico,» inquit Striverius, pectus adversus amicum, qui potionem miscebat, magis magisque inflans, «me, cum inter feminas verser, et magis velle placere, et maiore studio operam dare ut placeam, et melius scire quo pacto placeam quam te.»
«Perge,» inquit Sidneius Cartonius.
«Immo, priusquam pergam,» inquit Striverius, capite insolenti illo more concusso, quo aliis imperare solebat, «hoc tecum plane expediendum est. In domo medici Manetti totiens fuisti quotiens ego, fortasse etiam saepius. At mehercule ibi me puduit tristem illam tuam asperitatem! Tam tacitus, tam torvus, tam demisso velut canis vapulati vultu te gessisti, ut, per vitam atque animam meam, tui me puderet, Sidnei!»
«Tibi, qui apud iudices causas agis, permagni esse debet aliquando alicuius rei pudore affici,» respondit Sidneius. «Itaque multas mihi gratias agere debes.»
«Ista ratione non effugies,» rettulit Striverius, quasi ipsum responsum umeris in adversarium impellens. «Minime, Sidnei; officii mei est tibi dicere — atque in os tibi dico, ut tibi prosim — in eiusmodi hominum coetibus te moribus esse tam asperis ut nemo te ferre possit. Ingratus es omnibus atque iniucundus.»
Sidneius ex potione quam paraverat plenum poculum exhausit et risit.
«Me aspice!» inquit Striverius, corpore erecto umerisque exaequatis. «Mihi multo minus quam tibi opus est ut aliis me probem, quippe cui res familiares copiosiores atque ab aliis minus pendentes sint. Cur igitur id facio?»
«Ne semel quidem adhuc te id facere vidi,» submurmuravit Cartonius.
«Facio quod in rem meam est; ita mihi ex instituto agendum puto. Me aspice! Vides quantum rebus meis proficiam.»
«At in narrando quid de nuptiis tuis constitueris nihilo longius proficisceris,» respondit Cartonius neglegenti vultu. «Velim ad eam rem redeas. De me autem — quando tandem intelleges me nullo modo corrigi posse?»
Haec cum specie quadam contemptus interrogavit.
«Non licet tibi tam pertinaciter emendationem recusare,» respondit amicus voce minime blanda.
«Quantum equidem scio, ne omnino quidem esse me oportuit,» ait Sidneius Cartonius. «Quaenam est ista femina?»
«Noli nunc, Sidnei, cum nomen eius audieris, animo commoveri,» inquit Striverius, insignem quandam benevolentiam prae se ferens, qua alterum ad rem aperiendam quasi praepararet. «Scio enim te ne dimidiam quidem partem eorum quae dicis serio dicere; quod si omnia serio diceres, parvi tamen referret. Haec pauca praefari volui, quod aliquando de ea virgine contemptim coram me locutus es.»
«Egone?»
«Tu vero; atque hic ipse, in his conclavibus.»
Sidneius Cartonius modo potionem suam, modo amicum sibi ipsi tam vehementer placentem aspexit; deinde potionem hausit et rursus amicum illum sibi placentem contemplatus est.
«Tu eam virginem pupam aureo crine appellasti. Virgo autem de qua loquor Manetta est. Si quicquam in te esset ad huius generis res subtilius sentiendas aut ad verecundiam pertinens, Sidnei, fortasse aliquantum offenderer eo quod tam contumeliose eam nominasses. Sed nihil eius modi habes; omnis istius sensus tibi deest. Quare non magis me commovet, cum dictum tuum recordor, quam si quis de pictura a me facta iudicium ferret, cui picturae intellegendae oculi deessent, aut de concentu a me composito, qui musicae audiendae aures non haberet.»
Sidneius Cartonius potionem quam celerrime hauriebat, identidem magnis poculis exhauriens atque inter bibendum amicum intuens.
«Iam igitur omnia tenes, Sidnei,» perrexit Striverius. «Dotem non curo. Est illa puella venustissima, mihique constitui meam sequi voluntatem; et, si omnia reputo, satis mihi fortunarum esse puto ut mihi ipsi morem geram. Maritum enim habitura est iam satis locupletem, fama forensi celeriter crescentem, iam aliquo nominis splendore praeditum; quod ei magni beneficii loco erit, quamquam beneficio digna est. Num miraris?»
Cartonius, potionem adhuc bibens, respondit: «Quid est cur mirer?»
«Probasne?»
Cartonius, potionem adhuc bibens, respondit: «Quid est cur non probem?»
«Bene habet!» inquit Striverius amicus. «Facilius hanc rem fers quam putaveram; neque tam avide quam putaveram utilitatem meam pecuniariam consideras. Quamquam, ut verum fatear, satis iam pridem nosti veterem tuum sodalem voluntatis esse firmae. Ita est, Sidnei: taedet me huius unius vivendi generis, cui nihil est quo interdum varietur. Iucundum mihi videtur domum propriam habere, ad quam, quandocumque libeat, revertar; si non libebit, foris manere potero. Praeterea virgo Manetta, quocumque dignitatis gradu versabitur, cum laude se geret mihi semperque decori erit. Itaque sententiam meam constitui. Nunc vero, Sidnei vetus sodalis, de tuis quoque rebus futuris pauca tecum agere volo. Male te habes, scis ipse; immo vero pessime. Pecuniae pretium ignoras; vitam duram ac dissolutam agis; aliquando vires tibi deficient, morbo opprimeris, egenus eris. Iam profecto cogitandum tibi est de aliqua muliere quae aegrotanti tibi ministret.»
Haec tanta prosperitatis suae fiducia tantaque superioris in inferiorem benevolentia iactabat, ut aspectu bis tanto maior quam re vera esset videretur, insolentia autem quater tanto molestior.
«Quare te hortor,» perrexit Striverius, «ut rem ipsam intuearis neque refugias. Ego pro mea ratione rem perspexi; tu pro tua perspice. Uxorem ducito. Quaere quae curam tui suscipiat. Nihil morare quod feminarum consuetudine non delectaris, neque earum mores intellegis, neque te inter eas commode gerere nosti. Aliquam invenito. Honestam aliquam mulierem quaere, quae nonnihil rei familiaris possideat — quales sunt quae hospites in aedes suas recipiunt aut cenacula mercede locant — eamque uxorem ducito, ut, si quando adversa fortuna venerit, habeas quo confugias. Id ipsum tibi maxime convenit. Nunc rem cogita, Sidnei.»
«Cogitabo,» inquit Sidneius.