Medicus Manettus in quieto quodam angiportus angulo haud procul a platea Sohensi quietas habebat aedes. Die quodam dominico, sereno illo quidem ac pulchro, postquam quattuor menses ab iudicio perduellionis transierant, quod temporis fluctus ita in longinquum abstulerant ut iam fere e memoria et sermone vulgi evanuisset, Iarvisius Lorrius a Clerkenvella, ubi habitabat, per vias sole collustratas ad medici domum ambulabat, ibi cenaturus. Etsi aliquotiens in pristinam negotiorum suorum curam totus reciderat, iam tamen medico amicus factus erat, et ille tranquillus viae angulus in vita eius quasi locus sole illustratus videbatur.
Eo igitur dominico die post meridiem maturius Sohum petebat, tribus de causis quae iam ei in consuetudinem venerant: primum, quod diebus dominicis serenis ante cenam cum medico Luciaque saepe spatiari solebat; deinde, quod, si tempestas minus prospera esset, apud eos ut familiaris amicus diem traducere consueverat, nunc colloquendo, nunc legendo, nunc e fenestra prospiciendo, denique quocumque modo horas fallendo; tertium, quod quaedam animo eius obortae erant sagaces suspiciones, quas examinare cupiebat, atque ex domesticae illius familiae ratione hoc tempus ad eas dirimendas aptissimum esse intellegebat.
Vix in toto Londinio angulus ullus illo tam insolito atque lepido habitu reperiri poterat. Transitus per eum nullus patebat; e fenestris autem, quae in fronte aedium medici erant, iucundus brevisque viae prospectus offerebatur, qui ipse quietem quandam sibi propriam atque iucundam praeferebat. Tum temporis trans viam Oxoniensem ad septentriones paucae tantum aedes exstructae erant; arbores silvestres vigebant, flores agrestes nascebantur, spina alba in agris, qui nunc nusquam sunt, florebat. Quare aurae rusticae per Sohum liberrime volitabant, non, ut postea, ad eam partem urbis aegre delatae instar pauperum vagorum, quibus nulla parochia sedem concederet; nec procul inde complures parietes ad meridiem spectantes erant, ad quos persica suo tempore maturescebant.
Aestiva lux in illum angulum prima diei parte clarissime incidebat; at ubi viae aestu incaluerant, umbra eum obtegebat, non tamen ita profunda ut splendor ultra eam diffusus conspici non posset. Refrigerium ibi erat, compositum quidem ac verecundum, sed minime triste; pedum sonos miro modo reddens, quasi verus quidam portus, quo e frementibus viis confugere liceret.
In tam quieto portu tranquilla quoque navicula esse debebat; neque deerat. Medicus duo tabulata amplae cuiusdam domus, rigida fronte exstructae, occupabat. In ea complures artes interdiu exerceri dicebantur, quamquam earum strepitus vix ullo die audiebatur; noctu vero ipsi artifices locum relinquebant.
In posticis aedibus, ad quas per areolam, ubi platanus virides frondes susurrabat, aditus patebat, organa sacris cantibus adhibenda fabricari, argentum caelari, aurum etiam malleis tundendo in laminas duci ferebatur. Hoc postremum opus gigas quidam arcanus sibi arrogare videbatur, cuius aureum bracchium e pariete vestibuli eminebat, quasi se ipsum malleis in aurum cudendo mutavisset, atque eandem fortunam omnibus introeuntibus minaretur.
De his artibus perparum umquam vel cernebatur vel audiebatur; pariter de quodam solitario inquilino, qui supra habitare dicebatur, et de obscuro artifice qui ornamenta raedarum facere dicebatur et infra officinam rationibus reddendis habere. Interdum operarius aliquis, paenulam induens, per vestibulum transibat; interdum ignotus quidam eo introspiciebat; interdum trans areolam incertus tinnitus audiebatur, aut ab aureo gigante ictus aliquis resonabat. Sed haec ipsa rarae erant exceptiones, quibus eo certius constabat passeres in platano post aedes, et sonos in angiportu ante eas repercussos, a diei dominici primo mane usque ad noctem diei Saturni suo arbitratu omnia obtinere.
Hic medicus Manettus eos aegros curabat quos fama artis eius pristina, novis etiam rumoribus de rebus eius gestis excitata, ad se adducebat. Praeterea medendi scientia, sollertia diligentiaque in experimentis subtiliter instituendis haud mediocrem ei apud alios gratiam conciliabant; neque plus quaestus ex arte sua faciebat quam sibi satis esse arbitrabatur.
Haec omnia Iarvisius Lorrius noverat animoque reputabat, cum illo sereno die dominico post meridiem tintinnabulum ad ostium quietarum aedium pulsavit.
«Estne medicus Manettus domi?»
Mox domum reversurum esse responsum est.
«Estne Lucia Manetta domi?»
Ipsam quoque mox reversuram.
«Estne virgo Prossa domi?»
Fortasse adesse; at ancillae nullo modo posse praenoscere quid virgo Prossa vellet, utrum se domi esse fateretur an negaret.
«Quandoquidem ego hic tamquam domi sum», inquit Lorrius, «ascendam.»
Filia medici, quamquam patriam in qua nata erat prorsus ignoraverat, innatam quandam ex ea duxisse videbatur facultatem, qua ex rebus exiguis plurimum et commodi et venustatis efficere posset: quae inter illius gentis dotes cum utilissimis tum iucundissimis numeranda est. Supellex quamvis simplex erat; tot tamen lepidis ornamentis, nullo pretio nisi ex elegantia et sollertia aestimandis, illustrabatur ut aspectu gratissima esset.
Omnium rerum dispositio in conclavibus, a maximis usque ad minimas; colorum ordo; varietas atque elegans rerum inter se discrepantia, quas in minimis rebus parsimonia, manus sollertes, oculi perspicaces rectumque iudicium pepererant, non solum per se oculos delectabant, sed ingenium earum auctricis tam aperte ostendebant, ut Lorrio circumspicienti ipsae sellae mensaeque, vultum illum sibi iam notissimum quodammodo imitatae, quaerere viderentur an omnia probaret.
In quoque tabulato tria erant conclavia. Ostia quibus inter se communicabant patebant, ut aer per omnia libere perflaret; itaque Lorrius, subridens dum hanc tam dulcem similitudinem ubique animadvertebat, ex uno in aliud transibat. Primum erat ornatius cubiculum; ibi erant aves Luciae, flores, libri, mensa ad scribendum apta, mensula ad opera muliebria, capsula pigmentorum aquis diluendorum. Alterum erat medici conclave ad aegros excipiendos, quo etiam ad cenandum utebantur. Tertium, ubi motus platani frondium in areola crebras ac mobiles lucis umbraeque maculas spargebat, medici erat cubiculum. Ibi in angulo scamnum sutorium iam otiosum et vasculum instrumentorum iacebant, non multum aliter atque olim in quinto illius lugubris domus tabulato prope tabernam vinariam in vico Sancti Antonii apud Parisios.
«Miror», inquit Lorrius, cum circumspiciens constitisset, «eum monumentum illud suarum aerumnarum etiam nunc apud se retinere!»
«Quid autem miraris?» subito interrogavit vox, cuius sono ille vehementer exsiluit.
Virgo Prossa erat, mulier illa rubicunda atque truculenta, validis manibus praedita, quam primum in deversorio Regio Georgio apud Dubrim cognoverat, cuiusque familiaritatem postea auxerat.
«Putaveram enim...» coepit Lorrius.
«Vah! Tu scilicet id putaveras!» respondit Prossa; atque ille statim tacuit.
«Quomodo vales?» quaesivit tum mulier, acriter quidem, sed tamquam significare vellet se illi nihil suscensere.
«Satis belle valeo, gratias tibi ago», respondit Lorrius mitissime. «Tu vero quomodo te habes?»
«Nihil est quod magnopere laudem», inquit Prossa.
«Itane?»
«Ita sane!» respondit illa. «De Avicula mea gravissime commoveor.»
«Itane?»
«Obsecro, aliud tandem aliquid dic quam 'itane', nisi me perpetua ista voce ad mortem usque exagitare vis!» exclamavit Prossa, cuius ingenium, si corporis magnitudinem exciperes, totum in brevitate atque acrimonia positum erat.
«Vero?» inquit Lorrius, verbum prius dictum emendare conatus.
«Etiam 'vero' satis molestum est», respondit Prossa, «sed aliquanto tolerabilius. Ita, vehementissime me commotam esse dico.»
«Licetne causam rogare?»
«Nolo tot hominum duodenas turmas, e quibus ne unus quidem mea Avicula dignus est, huc venire eamque sibi expetere», inquit Prossa.
«Num tot duodenae turbae ob eam rem huc veniunt?»
«Centeni», respondit Prossa.
Hoc erat mulieri proprium, ut, quotiens prima eius sententia in dubium vocabatur, ipsa rem etiam maiorem esse diceret; qua in re nec ante eam nec post eam huiusmodi homines defuerunt.
«Papae!» respondit Lorrius, nihil tutius quod diceret excogitans.
«Cum carissima illa vixi, ex quo decem annos nata erat; aut potius illa mecum vixit et mihi mercedem dedit. Quod quidem facere minime debuit, idque iureiurando testari liceret, si modo facultates mihi fuissent, quibus vel me ipsam vel eam gratuito alerem. At id profecto perquam durum est!» inquit Prossa.
Quid autem tam durum esset Lorrius non satis assecutus est; itaque caput movit, hac praestantissima corporis sui parte tamquam magico quodam pallio utens, quod rebus quibusvis aptari posset.
«Omne hominum genus, quorum ne unus quidem mea Avicula dignus est, subinde huc se infert», perrexit Prossa. «Cum tu rem coepisti...»
«Egone rem coepi, virgo Prossa?»
«Nonne tu? Quis patrem eius ad vitam revocavit?»
«Ah! Si hoc initium vocas...» inquit Lorrius.
«Finem certe non vocabis, opinor? Dico igitur, cum rem incepisti, iam tum satis acerba fuit; non quod de medico Manetto conquerar, nisi quod tanta filia indignus est. Nec hoc illi vitio verto: quis enim, qualicumque condicione natus, tanta filia dignus umquam esse poterat? Sed vere bis terque acerbum est tantos post illum homines gregatim concurrere—illi quidem veniam dare potui—qui omnes Aviculae meae amorem mihi eripere conentur.»
Lorrius sciebat eam amore invidioso vehementer teneri. Sed hoc quoque iam noverat: sub incredibili illa morum asperitate eam esse ex genere hominum sui prorsus immemorum, cuius exempla non nisi inter mulieres reperiuntur. Tales enim, solo amore admirationeque impulsae, se voluntaria servitute devovere solent iuventuti, quae sibi iam effluxit, pulchritudini quam numquam possederunt, artibus quas discere fortuna non concessit, spei denique illi clarae, quae in ipsarum vita obscura numquam illuxit.
Satis rerum humanarum peritus erat ut intellegeret nihil in terris esse fidelitate animi sic gratuita atque omni mercennariae cupiditatis suspicione vacante praestantius. Quare eam tanti faciebat ut, in eo meritorum ordine quem intra animum suum constituerat—quem quidem omnes fere nobis aliquo modo constituimus—Prossam multo propius ad ordines angelorum inferiores admoveret quam permultas matronas, quas natura atque cultus incomparabili pulchritudine exornaverant, quibusque apud Tellsonianam argentariam rationes pecuniae servabantur.
«Unus tantum vir, neque ullus alius, Avicula mea dignus umquam fuit aut erit», inquit Prossa; «Solomon frater meus, nisi in vita sua paulum aberravisset.»
Sed hic rursus Lorrius, de privatis eius rebus iam diligenter edoctus, sciebat Solomonem fratrem hominem fuisse improbum, omni pietate alienum, qui sororem omnibus bonis exuisset, ut eam pecuniam in incertis negotiis temere periclitaretur, atque eam in extrema egestate relictam in perpetuum deseruisset, nec umquam ullo conscientiae morsu tactus. Quod Prossa, si levissimum illud fratris erratum dempseris, de eo constanter optime sentiebat, id sane Lorrio grave documentum fidei eius videbatur, neque parum ad aestimationem suam augendam valebat.
«Quoniam forte nunc soli sumus», inquit ille, cum in ornatius conclave redissent atque ibi familiariter consedissent, «et uterque nostrum rebus gerendis assuetus est, liceat mihi quaerere: num medicus, cum Lucia colloquens, temporis illius quo sutorem agebat ne nunc quidem mentionem facit?»
«Numquam.»
«At tamen ipsum scamnum et instrumenta apud se servat?»
«Etiam», respondit Prossa, caput quassans. «Non tamen affirmaverim eum tacite apud se illius temporis memoriam non repetere.»
«Credisne eum saepe ea cogitare?»
«Credo», inquit Prossa.
«Num tibi fingis...?» iam coeperat Lorrius, cum illa abruptis verbis interpellavit:
«Nihil mihi umquam fingo. Nulla mihi est fingendi facultas.»
«Recte me mones. Sed num coniecturam facis? Licetne tibi vel interdum aliquid conicere?»
«Aliquando», inquit Prossa.
«Num igitur coniectas», perrexit Lorrius, oculis nitentibus ac benigne subridentibus in eam conversis, «medicum Manettum aliquam per tot annos apud se servavisse sententiam de causa cur tam crudeliter vexatus sit, fortasse etiam ipsum eius qui eum oppresserit nomen nosse?»
«De hac re nihil coniecto nisi quod mihi Avicula narrat.»
«Quid autem narrat?»
«Avicula eum de causa captivitatis suae quandam opinionem tacite servare arbitratur.»
«Ne mihi succenseas quod tot rogata propono; ego enim sum homo negotiis occupatus, ingenio tardiusculo; tu vero femina rebus gerendis exercitata.»
«Tardiusculo?» placide quaesivit Prossa.
Lorrius, qui iam maluisset modestius illud adiectivum numquam protulisse, respondit: «Minime, minime! Nihil profecto tale. Sed ut ad rem redeamus: nonne mirum est medicum Manettum, ut omnes novimus, prorsus insontem nec ullius sceleris reum, de causa tamen illius captivitatis numquam verbum facere? Non dico mecum, quamquam olim inter nos negotia fuerunt et nunc intima familiaritate coniungimur; sed ne cum filia quidem sua pulcherrima, quam ipse tanto amore complectitur, quaeque vicissim eum tanto prosequitur? Crede mihi, virgo Prossa, non inani curiositate sed vera sollicitudine commotus tecum de hac re ago.»
«Equidem, quantum intellegere possum—et parum, ut tu fortasse dicas, intellego», respondit Prossa, mitior facta post hanc excusationem, «existimo eum totam illam rem pertimescere.»
«Pertimescere?»
«Cur metuat, ut opinor, facile intellegis. Res ipsa memoratu horrenda est. Praeterea ex illis cruciatibus orta est illa mentis perturbatio, qua sui ipsius paene oblitus est. Cum nec sciat quomodo sui compos esse desierit nec quomodo ad se redierit, numquam fortasse satis sibi persuadere potest idem sibi non iterum eventurum. Haec sola ratio, ut opinor, satis ostendit cur de talibus rebus dicere reformidet.»
Gravior haec et prudentior sententia erat quam Lorrius ab ea exspectaverat. «Vera loqueris», inquit, «et sane cogitatu horrenda. Attamen me interdum dubitatio quaedam sollicitat, utrum medico Manetto expediat illam tam gravem memoriam perpetuo intra animum compressam retinere. Quin ista ipsa dubitatio atque ea quae inde mihi suboritur cura effecerunt ut nunc te ita familiariter interrogarem.»
«Nihil mutari potest», inquit Prossa caput quassans. «Tantum illam chordam tange, statim mutatur in peius. Melius est eam intactam relinquere; immo necesse est, velis nolis. Interdum intempesta nocte surgit; nos autem, quae supra habitamus, audimus eum in cubiculo suo ultro citroque ambulantem, ultro citroque. Avicula iam novit tum animum quoque eius in vetere carcere ultro citroque, ultro citroque vagari. Ad eum festinat; tum ambo una ambulant, ultro citroque, ultro citroque, donec ille se receperit. Sed veram sollicitudinis causam numquam filiae indicat, neque illa ullam de ea mentionem faciendam putat. Ita taciti una deambulant, ultro citroque, ultro citroque, donec eius amor atque praesentia patrem ad se ipsum reduxerint.»
Prossa quamvis omnem imaginandi facultatem sibi abnegavisset, tamen in verbis illis saepe repetitis, «ultro citroque», plane sentiebatur quantopere miserum esset unius eiusdemque maestissimae recordationis perpetuo quasi stimulis agitari; atque ea ipsa verborum repetitio ostendebat mulierem illa facultate minime carere.
Angulum illum mirae vocum vestigiorumque repercussioni aptum esse iam dictum est. Nunc vero adventantium pedum strepitum adeo multiplici sono referebat ut videretur ipsa mentio illius infatigabilis deambulationis ultro citroque sonos excitavisse.
«Ecce veniunt!» inquit Prossa, surgens ut colloquio finem faceret. «Iam vero centeni homines propediem aderunt!»
Tam singularem natura loci ad reddendos sonos facultatem habebat, tamquam ingens quaedam auris esset, ut Lorrius, ad fenestram apertam stans atque patrem filiamque quaerens, quorum pedum sonitum audiebat, putaret eos numquam appropinquaturos. Etenim interdum repercussus pedum sonus evanescebat, quasi illi abirent; mox aliorum pedum strepitus audiebatur, cum tamen nemo, cuius essent, adpropinquaret, qui rursus tum demum plane silebat cum proxime adesse viderentur.
Tandem tamen pater filiaque vere apparuerunt; Prossa autem iam ad ostium viae parata stabat ut eos exciperet.
Gratum erat Prossam videre, quamvis truculentam, rubicundam et torvo vultu, dum Luciae, ubi haec superius ascendisset, pileolum e capite detractum sudarii angulis leviter extergeret et pulverem afflatu depelleret, pallium complicaret ut reponeretur, capillosque eius uberes diligenter complanaret tanta cum superbia quanta ipsa de propriis capillis gloriari potuisset, etiamsi feminarum omnium pulcherrima atque vanissima fuisset.
Nec minus iucundum spectaculum praebebat ipsa carissima puella, quae illam amplexabatur gratiasque agebat ac tantam curam sui suscipere vetabat; hoc autem ultimum non nisi iocans audebat dicere, alioquin Prossa graviter offensa in cubiculum suum recessisset atque ibi lacrimasset. Medicus quoque aspectu iucundissimo erat, eas intuens et Prossae iocans exprobrans quod Luciam nimia indulgentia corrumperet, voce tamen oculisque tam indulgentibus ut in hac ipsa re ei aequaretur, immo, si fieri posset, superaret. Nec Lorrius minus laetum spectaculum erat: in parvo capillamento suo prae gaudio renidebat, atque astris quae vitam suam caelibem rexerant gratias agebat, quod eum iam senescentem tandem ad domum quandam, cuius dulcedinem sentire posset, perduxissent. Nemo tamen ex illis centenis hominibus ad haec spectacula spectanda confluxit; frustraque Lorrius exspectavit ut Prossae vaticinium impleretur.
Hora cenae advenit, necdum tamen centeni homines aderant. In parvae familiae officiis administrandis Prossa curam rerum inferioris tabulati susceperat, eamque mirabili semper sollertia gerebat. Cenae, quamquam cibis admodum simplicibus constabant, tam perite coquebantur, tam eleganter apponebantur, tanta munditia et tam concinna artium Anglicarum Gallicarumque mixtura parabantur, ut nihil iis melius desiderari posset.
Prossae enim amicitia rebus potius quam verbis declarabatur. Itaque Sohum regionesque proximas quasi vastaverat, Gallos egentes undique consectata, qui, solidis Anglicis et nummis dimidiae coronae invitati, occulta coquorum artificia sibi aperirent.
Ab his Galliae filiis filiabusque fortuna deiectis tam admirabiles didicerat artes, ut duae ministrae, femina et puella, quibus tota domestica servitia constabant, eam velut magam quandam aut fabulosam illam Cinerellae matrinam, magicis artibus praeditam, suspicerent: quae gallinam vel leporem vel unum alterumve holus ex horto arcessere iuberet, ac deinde quicquid vellet inde efficeret.
Diebus dominicis Prossa cum medico ad eandem mensam accumbebat; reliquis autem diebus pertinaciter suo more cibum sumebat horis nemini notis, aut in inferioribus aedibus aut in proprio cubiculo secundi tabulati, quod caeruleo colore ornatum erat, neque ulli praeter Aviculam suam patebat. Illo die tamen vultu Luciae blando, quae omni studio ei placere conabatur, ita permota est ut solitam severitatem prorsus remitteret; quare cena quoque summa cum voluptate acta est.
Dies erat graviter aestuosus. Itaque post cenam Lucia suasit ut vinum in hortulum sub platanum deferretur, atque ibi sub divo considere liceret. Cum omnia ad Luciae nutum fierent et circa eam velut axem circumagerentur, omnes sub arbore consederunt. Vinum ipsa in areolam detulit, praecipue ut Lorrio gratificaretur; nam iam pridem sibi officium pincernae eius quodammodo vindicaverat, atque, dum sub platano sermocinabantur, poculum eius numquam vacuum esse sinebat.
Dum inter se loquebantur, posticae vicinarum domorum partes atque extremae facies, nescio quid arcani prae se ferentes, in eos furtim prospicere videbantur; supra capita autem platanus quasi suo sermone susurrabat.
Ne tum quidem centeni homines apparuerunt. Darnaeus quidem, dum sub platano sedebant, advenit; sed unus tantum erat.
Medicus eum benigne excepit, nec minus Lucia. Prossa autem subito capitis totiusque corporis quibusdam nervorum vellicationibus concussa domum se recepit. Huic malo non raro obnoxia erat; quod ipsa familiari sermone «impetum quassationum» appellare solebat.
Medicus illo die optime valebat, atque solito multo iuvenior videbatur. Tum maxime elucebat quanta esset inter ipsum et Luciam vultus similitudo; et cum iuxta sedentes illa umero eius inniteretur, ille bracchium post tergum sellae filiae extenderet, iucundissimum erat eorum similitudinem contemplari.
Multa ille toto die magno cum animi ardore atque insolita alacritate disseruerat. «Quaeso, medice Manette», inquit Darnaeus, dum sub platano sedebant—nam sermo sponte ad veteres Londinii aedes defluxerat—«num tibi multum arcis illius, quam Turrim Londiniensem vocant, videre contigit?»
«Lucia et ego eam adivimus», respondit medicus, «sed obiter tantum. Quantum quidem vidimus, satis fuit ut locum rebus memoratu dignis refertissimum esse cognosceremus; plura vix novimus.»
«Ego quoque, ut meministi, ibi fui», inquit Darnaeus, subridens, quamquam subridenti paulum indignationis rubor suffundebatur, «sed longe alia condicione, eaque haudquaquam apta ad omnia contemplanda. Narraverunt tamen mihi, dum illic eram, rem quandam mirabilem.»
«Quamnam?» quaesivit Lucia.
«Cum ibi quaedam aedificia immutarentur, operarii in veterem carcerem subterraneum inciderunt, qui multis iam annis muris obstructus atque oblivioni traditus erat. Interioris parietis lapides omnes inscriptionibus captivorum scalptis operiebantur: temporum notas, nomina, querellas, preces. In lapide quodam angulari, ubi duo parietes coibant, captivus unus, qui ad supplicium ductus esse videbatur, tres litteras, velut extremum suum opus, inciderat. Instrumento sane miserrimo id fecerat, festinanter atque manu tremente. Primo litterae D. I. C. legi putabantur; sed post diligentiorem inspectionem ultima non C sed G esse deprehensa est. Nullius captivi nomen aut memoria reperiebatur cui tales litterae initiales convenirent; multaque frustra coniecta sunt cuiusnam nominis indicia essent. Tandem quispiam suspicatus est eas non singulas nominis litteras esse sed vocem Anglicam integram DIG efficere, quae Latine est 'fode'.
«Pavimentum igitur sub illa inscriptione accuratissime exploratum est; in terra autem, sub lapide vel tegula vel quodam pavimenti fragmento, cineres chartae reperti sunt, cum cineribus exiguae thecae aut sacculi pellicei commixti. Quid ille captivus ignotus scripserit nemo umquam leget; constat tamen eum aliquid scripsisse atque abscondisse, ne ad custodis manus perveniret.»
«Pater mi!» exclamavit Lucia. «Aegrotas!»
Ille subito e sede exsiluerat, manu capiti admota; vultu atque toto corporis habitu ceteros vehementer perterruerat.
«Minime, carissima, non aegroto. Magnae pluviae guttae cadunt; earum ictu subito commotus sum. Intro eamus satius erit.»
Paene eodem momento ad se rediit. Re vera rarae sed maximae pluviae guttae cadebant; atque ille aversam manum ostendit, cui stillae haerebant. Nihil tamen omnino de re nuper narrata dixit; et dum in domum redibant, Lorrius, adsuetus in negotiis hominum vultus scrutari, in ore eius, cum ad Carolum Darnaeum converteretur, eundem mirum vultus habitum vel animadvertit vel sibi animadvertisse visus est, quam in atriis iudicii conspexerat, cum medicus tum quoque Darnaeum intuitus esset.
Tam celeriter tamen medicus se collegit ut Lorrius de oculorum suorum fide dubitaret. Ne aurei quidem gigantis bracchium in vestibulo constantius stabat quam ipse, cum sub eo substitit atque comites monuit se a levibus etiam repentinis rebus nondum ita firmatum esse ut nihil commoveretur—nec scire se num umquam adsuesceret—itaque pluviae guttis fuisse exterritum.
Tempus potionis e foliis Sinensibus parandae advenerat. Prossa, dum eam parabat, novo quassationum impetu vexabatur; nec tamen ulli ex centenis hominibus aderant. Cartonius quidem languido gradu intraverat; sed cum Darnaeo duo tantum numerabantur.
Noctis calor adeo gravis atque suffocans erat ut, quamvis ianuae fenestraeque paterent, omnes aestu premerentur. Mensa potione sublata, ad unam fenestrarum se contulerunt atque in densum vespertinum crepusculum prospexerunt. Lucia iuxta patrem sedebat, Darnaeus iuxta eam, Cartonius fenestrae innitebatur. Aulaea longa erant atque alba; procellae cum tonitru in angulum ruentes ea interdum ad lacunar usque attollebant, ubi velut larvarum alae fluctuabant.
«Guttae etiamnunc cadunt», inquit medicus Manettus, «magnae, graves, rarae. Lente advenit.»
«At certe advenit», respondit Cartonius.
Submissa voce colloquebantur, ut homines facere solent cum intenti aliquid observant et exspectant; praesertim cum in obscuro conclavi sedent fulguris adventum exspectantes.
In viis ingens erat properantium trepidatio, cum omnes antequam procella erumperet tectum quaererent. Mirabilis ille viae angulus adventantium abeuntiumque pedum strepitu resonabat, cum tamen nemo eo transiret.
«Multitudo hominum et tamen solitudo!» inquit Darnaeus, postquam aliquandiu auscultaverant.
«Nonne animum commovet, domine Darnaee?» quaesivit Lucia. «Interdum hic vesperi tam diu sedens auscultavi ut mihi quaedam fingere inciperem; sed vel levis cogitationis tam ineptae umbra hac nocte horrorem mihi incutit, cum omnia tam atra tamque sollemnia sint...»
«Horreamus igitur et nos una; fortasse cognoscere possumus quid sibi ista velint.»
«Nihil profecto hoc tibi esse videbitur. Huiusmodi opiniones, ut mihi quidem videtur, eos tantum commovent in quorum mentibus nascuntur; aliis communicari non possunt. Aliquando hic sola vesperi sedi, auscultans, donec sonos illos repercussos mihi fingere coeperim tamquam omnium hominum vestigia, qui aliquando in vitam nostram ingressuri essent.»
«Magna profecto turba aliquando in vitam nostram irruet, si hoc verum est», interiecit Sidneius Cartonius, solita quadam maestitia.
Interea crebri vestigiorum sonitus nullo intervallo redibant, et properantium strepitus semper celerior fiebat. Angulus pedum sonum iterum iterumque resonabat: alii sub ipsis fenestris esse videbantur, alii intra conclave; hi accedere, illi discedere; quidam repente deficere, quidam prorsus consistere. Omnes tamen longinquis in viis esse videbantur, nec quisquam eorum conspiciebatur.
«Omnesne hi pedum sonitus ad nos singulos venturi sunt, virgo Manetta», quaesivit Darnaeus, «an inter nos dividendi sunt?»
«Nescio, domine Darnaee. Iam dixi inanem esse animi mei opinionem; tu tamen eam audire voluisti. Quotiens huic cogitationi me tradidi, sola eram; tum mihi fingebam haec esse vestigia hominum qui aliquando in vitam meam patrisque mei ingressuri essent.»
«Ego vero ea omnia in meam vitam recipio!» inquit Cartonius. «Nihil interrogo, nullas condiciones pono. Ecce magna multitudo, virgo Manetta, in nos fertur: eos etiam video—fulgure monstrante!» Haec postrema verba addidit, cum fulgur vehemens emicuisset, cuius luce ipse ad fenestram neglegenter innixus apparuit.
«Et eos audio!» rursus adiecit, postquam tonitru ingenti caelum intonuit. «Ecce veniunt, celeres, feroces, furentes!»
Hic aquarum impetum ac fragorem effingebat; sed ipse imber tantum subito strepitum edidit ut loquentem interrumperet, ut nullius iam vox exaudiri posset. Procella memorabilis, fulguribus tonitribusque horrenda, cum illo aquarum diluvio erupit; neque ictus tonitruum neque fulgura neque imber vel punctum temporis remiserunt, nisi postquam luna media nocte exorta erat.
Iam aer serenatus erat, et magna campana templi divi Pauli primam post mediam noctem horam nuntiabat, cum Lorrius, Gerrio comitante, qui ocreis altis indutus lucernam portabat, domum ad Clerkenvellam redire instituit. In itinere inter Sohum et Clerkenvellam nonnullae viae erant solitariae; itaque Lorrius, latrones viarum infestarum metuens, Gerrio semper tamquam comite atque custode utebatur, quamquam duabus fere horis ante id fieri solebat.
«Qualis nox fuit!» inquit Lorrius. «Paene talis, Gerri, ut mortuos ipsos e sepulcris evocaret.»
«Equidem, domine, nullam umquam noctem vidi», respondit Gerrius, «nec profecto credo me visurum, quae talem rem efficere queat.»
«Bene vale, Cartoni», inquit vir negotiis deditus. «Bene vale, Darnaee. Num umquam rursus omnes una talem noctem videbimus?»
Fortasse. Fortasse etiam magnam illam hominum multitudinem, ingenti strepitu atque fragore super se ruentem, una visuri erant.