Eadem hebdomade Raveloe funus pauperis cuiusdam publico sumptu celebratum est; in angiporto autem, quem Kench vocant, apud Batherley compertum erat mulierem nigricantibus capillis, quae cum puella flavis capillis paulo ante illuc ad hospitium venerat, rursus abiisse. Nec aliud palam de eo dictum est quod Mollia ex hominum conspectu evanuisset. Sed mors illa, quam nemo defleverat, quamque plerique non maioris aestimabant quam folium aestate deciduum, in quorundam tamen hominum, quos novimus, vitas vim quasi fatalem habebat, eorum gaudia doloresque ad ultimum usque diem formatura.
Quod Silas Marner puellam illam «errantis mulieris filiam» apud se retinere constituerat, id in vico paene non minorem admirationem neque rariores sermones excitavit quam pecuniae eius furtum. Illa calamitas vicinorum animos erga eum aliquanto molliverat; odium enim suspicionemque misericordia, quamquam aliquanto contemptu permixta, iam mutaverat, quod solus ille et mente, ut credebant, turbata viveret. Nunc vero ad eam misericordiam alacrior quaedam benevolentia accessit, maxime apud feminas. Matres diligentes, quae probe nossent quanti laboris esset liberos salvos mundosque servare, et matres desidiosae, quae scirent quam saepe pueri vix pedibus stare docti obstare solerent quominus illae otiose bracchia complicarent cubitosque scalperent, pari studio coniciebant qua ratione vir solitarius puellam bimam educaturus esset, pari etiam studio consilia offerebant: illae praecipue docebant quid faciendum esset, hae vehementissime affirmabant quid nullo modo facere posset.
Ex matribus diligentibus Dolly Winthrop officiis vicinalibus Silae gratissima erat, quod sine tumultu neque suam prudentiam iactans opem ferebat. Ei Silas dimidiam guineam, a Godfrido datam, ostenderat, quaesiveratque quid sibi ad puellae vestimenta comparanda faciendum censeret.
«O domine Marner,» inquit Dolly, «nihil est cur emere debeas praeter calceolorum par. Nam mihi servantur tuniculae parvulae quibus Aaron meus ante annos quinque utebatur; stultum esset pecuniam in vesticulis infantium consumere, cum puella, Deus ei faveat, tam cito crescat quam herba mense Maio. Ita profecto erit.»
Eodem die Dolly fasciculum suum attulit atque vestes ex ordine, prout una post alteram induenda erat, singillatim Silae ostendit. Multae sartae erant ac resarcitae, omnes tamen tam mundae tamque nitidae quam tenerae herbae recens e terra exortae.
Tum sollemnis quaedam aqua saponeque ablutio instituta est, ex qua infantula quasi nova venustate exiit; sedensque in gremio Dolly, digitos pedum manibus contrectabat, cachinnulos edebat, palmis inter se plausum faciebat, tamquam de se ipsa nonnulla mira comperisset, quae alternis voculis «gu-gu-gu» et «mamma» significaret. Neque illud «mamma» famem aut molestiam indicabat: iam antea eam vocem proferre consueverat, nullo postea vel blando sono vel amanti tactu secuto.
«Crederes ne angelos quidem in caelo pulchriores esse posse,» inquit Dolly, crines aureos mulcens atque osculans. «At cogita quam sordidis pannis antea involuta fuerit! Et misera mater frigore mortua est. Sed sunt qui huic parvulae providerint eamque ad ostium tuum perduxerint, domine Marner. Ostium patebat, atque ipsa per nivem ingressa est, velut avicula illa parva rubenti pectore quam fames confecit. Nonne dixisti ostium apertum fuisse?»
«Ita,» respondit Silas cogitabundus; «ita, apertum erat ostium. Pecunia mea quo abierit nescio; haec puella unde venerit nescio.»
Nemini enim dixerat se puellam intrantem prorsus non sensisse; fugiebat quaestiones quibus suspicionem suam prodere cogeretur, videlicet se tum in uno ex solitis animi sensuumque stuporibus versatum esse.
«Ah,» inquit Dolly placida quadam gravitate, «haec omnia similia sunt nocti ac diei, somno ac vigiliae, pluviae atque messi: aliud abit, aliud advenit, nec quomodo aut unde intellegimus. Laborare quidem et niti atque inopiae obsistere possumus; verum, si rem reputas, quantulum efficere licet! Res maximae ultro accedunt abeuntque, nullo nostro labore commotae; ita est, ita profecto. Recte igitur mihi facere videris, domine Marner, quod puellulam retines; tibi enim missa est, etiamsi nonnulli aliter sentiunt. Forsitan, dum tam exigua est, haud parum negotii tibi facesset; sed libentissime veniam et curam eius tecum suscipiam. Plerisque diebus mihi aliquid otii suppetit; cum enim prima luce surrexeris, ad decimam usque horam, antequam cibum parare oporteat, horologium paene consistere videtur. Itaque, ut dixi, veniam, et parvulae libentissime operam dabo.»
«Magnas tibi ... gratias ago,» inquit Silas, parumper haesitans. «Gaudebo si me quae oporteat docebis. Sed,» adiecit anxie, procumbens ut infantulam inspiceret, quae in brachio Dolly caput reclinaverat eumque procul placide contemplabatur, nec sine quadam invidia hoc ferens, «sed ego ipse illi ministrare cupio; alioqui vereor ne aliam plus quam me diligat. Domi mihi semper ipse providere solitus sum; discere possum, discere profecto.»
«Sane quidem,» molliter respondit Dolly. «Vidi viros qui mire commode parvulis ministrarent. Plerique viri tardiores sunt atque obstinatiores, misereat eorum Deus; sed, cum vino carent, sensu non prorsus destituuntur; modo in hirudinibus admovendis vulneribusque obligandis parum apti sunt, tam iracundi tamque impatientiae pleni. Videsne? Haec primum corpori admovenda est, ipsi cuti,» perrexit, parvam tunicam tollens atque infantulae induens.
«Video,» inquit Marner, docilis, oculos adeo admovens ut in arcana rei quasi initiandus videretur. Tum puella utraque brachiola caput eius complexa labra genis eius admovit eumque, quasi felis blande murmurans, leniter osculabatur.
«Ecce,» inquit Dolly, ea quae mulieribus innata est teneritudine atque prudentia, «te ipsa sibi omnium carissimum habet. Certe in tuum gremium redire cupit. Age igitur, accipe, domine Marner. Vestimenta ipse induere potes, atque ita iure dices te ei ab ipso primo adventu omnia praestitisse.»
Marner infantulam in gremium recepit, novo quodam affectu, cuius ne ipse quidem rationem reddere posset, tremebundus: quasi nescio quid antea ignotum in vita eius illucesceret. Cogitationes sensusque tam perturbate inter se commiscebantur ut, si verbis explicare conatus esset, hoc unum dicere potuisset: puellam pro auro advenisse, ipsum aurum in puellam conversum esse. Vestes a Dolly accepit, atque illa docente induit, quamquam puellula assiduis membrorum motibus opus, ut consentaneum est, identidem interrumpebat.
«En igitur! Quam facile rem assequeris, domine Marner!» inquit Dolly. «Sed quid facies cum ad telam tuam sedere necesse erit? Nam cotidie mobilior erit et ad novas nequitias audacior; ita sane, benedicat ei Deus. Bene evenit quod focus tibi altior est neque ignis aperto craticulae ostio patet: ita flamma minus facile ab ea attingetur. Sed si quid habes quod effundi aut frangi aut digitos ei praecidere possit, id continuo petet. Aequum est te praemoneri.»
Silas paulisper incertus secum reputavit. «Ad telae pedem eam alligabo,» tandem inquit; «longo quodam vinculo satis firmo alligabo.»
«Fortasse id procedet, cum sit puellula; puellae enim facilius quam pueri persuaderi possunt ut uno loco sedeant. Ego vero quales sint pueri probe scio: quattuor enim peperi, quattuor, scit Deus! Quos si vinculis teneres, ita repugnarent et eiularent quasi suillis rostris circulos insereres. Sed parvam sellam meam tibi afferam, cum frustulis pannorum rubrorum aliisque rebus quibus ludat; illa cum iis fabulari poterit quasi animantia essent. Eheu! Nisi in filios peccatum esset optare eos aliter natos, perlibenter unum ex illis filiolam fuisse voluissem; quam lavare, sarcire, acubus lanam nectere atque omnia quae mulieres facere solent docuissem! Sed hanc tuam, domine Marner, ubi satis adoleverit, erudire potero.»
«At mea parvula erit,» festinantius respondit Marner; «nullius alterius.»
«Certe, sane; si patris munere fungeris atque eam, ut decet, educas, tibi ad eam ius erit. Sed,» subiunxit Dolly, ad id progrediens quod iam antea animo constituerat proponere, «eam sic educare debes ut ceteri Christianorum liberi educantur, in templum ducere, atque fidei praecepta discere sinere, quae Aaron meus memoriter recitare potest: et illud ‹Credo›, et reliqua omnia, nec quemquam verbo aut facto laedere; aeque bene ac si ipse aedituus esset. Hoc tibi agendum est, domine Marner, si quod rectum est erga orphanam facere vis.»
Subito nova sollicitudine commotus pallidus Marner vultu erubuit. Adeo animum intendebat ad intellegendum quid sibi verba Dolly vellent, ut ne respondere quidem cogitaret.
«Equidem credo,» illa perrexit, «miseram hanc infantulam nondum sacris Christianis initiatam esse; itaque nihil aequius est quam de ea re cum ministro sacrorum agere. Quod si tibi non displiceat, hodie ipsum dominum Macey conveniam. Nam si puella aliquando in pravam viam inciderit, cum tu, domine Marner, officium erga eam neglexisses (insitionem dico contra variolas ceteraque quibus eam a periculis tutari posses), id per omnem vitam tibi tamquam spina in lecto haerebit. Nec facile mihi persuaderi potest quemquam, postquam in alteram vitam migraverit, quiete cubiturum esse, si pueris inopibus et sine suo consensu in hunc mundum venientibus debitam curam non praestiterit.»
Dolly nunc aliquamdiu tacere malebat; ex intimo enim simplicis fidei sensu locuta erat, magnopereque laborabat utrum verba sua apud Silam quod optaverat effectura essent. Is vero animo incerto sollicitus erat; verba enim quibus Dolly de puella sacris Christianis initianda loquebatur nihil ei certi significabant. Ipse de baptismo quidem audiverat, sed numquam nisi adultos viros feminasque baptizari viderat.
«Quid tandem significant ea verba quibus puellam sacris Christianis initiandam esse dicis?» tandem timide rogavit. «Num sine eo homines erga illam benigni non erunt?»
«O bone Deus, domine Marner!» inquit Dolly, molli quadam maestitia misericordiaque commota. «Num pater aut mater tibi numquam fuit qui te precari doceret, bonis verbis bonisque rebus nos a malo defendi posse moneret?»
«Fuit,» summissa voce respondit Silas; «multa de his rebus novi, olim quidem, olim. Sed vestra instituta alia sunt; ego e longinqua regione huc veni.» Aliquantisper tacuit; deinde firmiore voce addidit: «Volo tamen pro hac puella omnia facere quae fieri possunt. Quicquid autem hic apud vos rectum esse existimatur et ei profuturum putas, id facere paratus sum, modo tu me doceas.»
«Age igitur, domine Marner,» inquit Dolly, cuius animus tacita laetitia exsultabat, «Macey rogabo ut cum sacerdote de hac re loquatur. Tibi quoque nomen puellae eligendum est, nam cum sacris Christianis initietur, nomen ei imponendum erit.»
«Matri meae nomen erat Haphsiba,» inquit Silas; «idem nomen sororcula mea acceperat.»
«Eheu, durum sane nomen!» inquit Dolly. «Vix equidem puto id inter nomina Christianorum numerari.»
«Nomen est in Sacris Litteris positum,» respondit Silas, reviviscentibus veteribus memoriae vestigiis.
«Tum nihil habeo quod reprehendam,» inquit Dolly, aliquantum perturbata quod Silas haec sciret. «Sed ego litterarum imperita sum, nec verba nova facile mente comprehendo. Vir meus me semper quasi manubrium pro capulo ponere dicit; ita ille loquitur, nam ingenio acutissimo est, misereat eius Deus. Sed certe, cum sororculam tuam vocare volebas, neque rem ullam gravem dicturus eras, durum tibi erat tam longum nomen enuntiare, nonne ita, domine Marner?»
«Eppiam vocabamus,» dixit Silas.
«Bene; si nihil religioni contrarium est nomen ita contrahere, id multo commodius erit. Nunc igitur abibo, domine Marner, et ante noctem de puella sacris initianda loquar. Omnia tibi prospera opto; et mihi persuasum est prospera eventura, si quod rectum est erga orphanam feceris. Illius quoque insitionis, qua a morbo pestilenti protegatur, curam habebimus. De vesticulis autem lavandis nihil opus est alium quaerere: ego, ubi saponatam aquam paravero, una etiam manu omnia lavare potero. O beatam hanc quasi angelum puellulam! Sinesne me aliquando Aaronem meum adducere? Ille plaustrulum suum, quod pater fabricatus est, atque catulum albo nigroque colore distinctum, quem nunc alit, ei ostendet.»
Infantula baptizata est: rector enim paroeciae, si forte antea baptizata esset, minus periculum existimavit e baptismi iteratione quam ex eo quod minime baptizata relinqueretur. Hac occasione Silas, quantum poterat purus nitidusque factus, primum in templum ingressus est sacrisque apud vicinos sanctissimis interfuit. Nec tamen ex iis quae audivit viditque agnoscere potuit sacra Raveloensium eadem esse ac veterem suam fidem. Quod si quondam id efficere potuisset, non verborum notionumque comparatione sed vehementi illo animi affectu, qui alienis sensibus facile respondeat, effecturus fuisset; is autem sensus per multos iam annos torpuerat.
De baptismo igitur et frequentando templo nihil distincte animo conceperat, nisi quod Dolly puellae bono haec fieri dixerat. Sic, dum hebdomadae in menses transibant, puella vincula nova alia ex aliis inter vitam eius et vitas aliorum nectebat, a quibus antehac se continenter subtrahens in angustiorem cotidie solitudinem concesserat.
Aurum nihil poscebat, in abdita solitudine clausis foribus adorandum; conditum erat, ne lucem diei videret; surdum avium cantui, ad nullam vocem humanam excitabatur. Eppia autem puellula viva erat, cuius postulata numquam finirentur, cupiditates in dies crescerent; solem quaerebat et amabat, vivos sonos motusque animantium; omnia experiundi causa temptabat, novae cuique laetitiae fidenter occurrens, atque in omnibus qui eam contemplabantur benevolentiam humanam commovebat.
Aurum cogitationes eius eodem semper ambitu circumagebat, ad nihil praeter se ipsum perducens; Eppia autem ex perpetuis mutationibus et spe futura velut constabat, cogitationesque eius vi quadam in posterum impellebat. Ab illo studio vetere, quo ad eundem inanem finem identidem festinabat, longissime eum avertit, ad res novas cum annis venturas deduxit, cum Eppia tandem intellegeret quanta cura pater Silas eam complecteretur; eique imagines eius futurae aetatis in familiarum vicinarum mutuis necessitudinibus officiisque quaerendas proposuit.
Aurum ab eo exigebat ut diutius in dies ad telam sederet, ceterarum rerum et surdior et caecior fieret, nihil nisi perpetuum instrumenti strepitum eademque staminum serie iterata sentiret. Eppia vero ab opere eum revocabat, omnes intermissiones operis feriarum loco habere docebat, sensus eius nova sua vita rursus excitabat, adeo ut ipsas muscas, hieme latitantes, quae primo veris sole repentes prodibant, animadverteret, laetitiaque eius etiam ipse gaudere inciperet.
Ubi autem sol acrius diutiusque lucere coeperat et prata floribus luteis abundabant, videre erat Silam meridie aprico aut sub vesperum, cum umbrae sub sepibus longiores fierent, aperto capite foras ambulantem, Eppiam ultra fossas lapicidinarum ferentem, eo usque ubi flores nascerentur. Tandem ad clivum quemdam sibi carum perveniebant, ubi sedere poterat, dum Eppia incertis passibus ad flores decerpendos properat, animalculaque alata quae supra nitentia petala laete susurrabant alloquitur, patremque continuo «papa, papa» appellans flores ad eum affert ut spectet.
Mox ad subitum alicuius avis cantum aurem convertebat; Silas autem gestu quietem silentiumque suadere didicerat, ut cantum iterum audirent. Quo audito, puellula dorsulum erigens risum velut victoria parta trementibus gutturis sonis edebat.
Sic in gramineis aggeribus sedens Silas veteres herbas sibi olim cognitas rursus quaerere coepit. Earum folia, eisdem adhuc figuris notisque insignita, cum in palma iacerent, tantae antiquarum rerum recordationes animo quasi conglobatae occurrebant ut eas timidissime fugeret, in parvum Eppiae mundum se recipiens, cuius levitatem animus eius iam diu languidus facilius sustinere poterat.
Dum Eppiae mens rerum cognitione crescebat, Silae mens memoria praeteritorum reviviscebat; dum illius vita florebat, huius quoque animus, diu in carcere frigido angustoque quasi sensu privatus, paulatim expergiscebatur et ad plenam conscientiam trepidans redibat.
Quae vis necessario annis singulis crescere debebat. Voces enim quae Silae pectus commovebant distinctam iam significationem accipiebant atque responsa certiora requirebant; oculis auribusque Eppiae figurae sonique clariores evadebant, pluraque erant quae «papa» imperiose animadvertere atque explicare cogeretur.
Praeterea Eppia, ubi tertium aetatis annum attigerat, miram sollertiam novas nequitias excogitandi ostendere coepit; quibus non modo patientia Silae, sed etiam vigilantia prudentiaque eius assidue exercebantur. In eiusmodi casibus miser Silas, duobus amoris officiis quae inter se pugnare videbantur districtus, haud raro quid ageret nesciebat.
Dolly Winthrop dicebat puellae poenam interdum prodesse, nec fieri posse ut puer aliquis educaretur quin subinde in mollibus illis corporis partibus, ubi nihil esset periculi, levem dolorem persentisceret.
«Est tamen alia ratio, domine Marner,» Dolly cogitabunda adiecit. «Poteris eam semel in cellam carbonibus reponendis destinatam includere. Ita cum Aarone meo egi. Nam tam stulte indulgere mihi solebam minimo natu filio, ut ferire eum nullo modo ferre possem. Neque tamen animum induxi ut eum plus uno momento in illa carbonaria cella continerem; satis autem fuit ut totus fuligine denigraretur, adeo ut iterum lavandus atque vestiendus esset. Id ei pro virga profuit, profecto. Hoc tamen te, domine Marner, serio moneo: alterutrum eligere debes, aut manu leviter caedere aut in carbonum cella includere; aliter adeo imperiosa fiet ut contineri non possit.»
Marner acerbitatem huius ultimae sententiae vere intellexit; sed ad utramque poenae rationem se comparare animo non valuit. Non solum enim ei grave erat Eppiam dolere, verum etiam minima cum ea contentione tremebat, ne puella paulo minus eum diligeret. Quin immo, si vel Goliath ipse parvulo cuidam teneroque animalculo vinculo ita devinctus esset, ut trahendo id laedere timeret, multo autem magis vinculum rumpere, uter tandem imperaret? Perspicuum sane erat Eppiam brevibus adhuc passibus gradientem, quotiens res ad maleficia opportunae essent, patrem Silam per longas vias deducere atque omnino suo arbitrio agere posse.
Exempli causa: sapienter ille latam fasciae linteae partem elegerat qua puellam, dum opus faceret, ad telam alligaret. Fascia circa ventrem eius lati cinguli modo circumdabatur; satis longa erat ut ad lectulum humilem pervenire ibique sedere posset, non tamen tam longa ut ascendendo in res altiores periculum quaereret. Mane quodam aestivo, cum serenus dies illuxisset, Silas solito intentius occupatus erat novo opere in tela disponendo, in quo forficibus uti necesse erat.
Has forfices, monitu Dolly maxime memorabili, semper in loco ab Eppiae manibus remoto servare solebat; at earum crepitus peculiari quadam voluptate aurem puellae alliciebat. Cum vero quae ex illo crepitu nascerentur observasset, hoc etiam philosophis notum praeceptum didicerat: ex eadem causa eundem effectum sequi.
Silas ad telam consederat iamque instrumentum strepere coeperat; forfices autem in parva quadam tabula reliquerat, quam brachium Eppiae iam contingere poterat. Illa igitur, velut musculus parvus occasionem captans, e suo angulo tacite processit, forfices rapuit, et ad lectulum rediit, tergo Silae obverso ut furtum occultaret.
Nec incertum erat quid forficibus efficere vellet. Linteam fasciam crebro inaequaliterque secuit, sed satis tamen ut vinculum discinderetur; deinde vix duobus momentis per apertum ostium effugit, qua solis splendor eam invitabat. Interim miser Silas puellam solito multo quietiorem et oboedientiorem esse arbitrabatur. Nec prius terribilem rem intellexit quam forficibus ipse eguit: Eppia sola foras aufugerat, fortasse in lapicidinarum foveam praecipitata erat.
Silas summo metu perculsus foras prorupit, «Eppia! Eppia!» clamans, atque in omni illo spatio nullo saepimento clauso discurrebat. Foveas siccas, in quas labi potuisset, pervestigavit; tum aquae superficiem aequam rubentemque trepido quasi interrogantis obtutu intuens substitit. Frigidae sudoris guttae in fronte apparebant. Quamdiu aberat? Una spes restabat: fortasse per transitum saepis in prata evaserat, ubi eam ambulatum ducere solebat.
Sed herba in prato iam procera erat, neque, si ibi puella versaretur, nisi diligenter quaerendo conspici posset; neque illud sine iniuria frugum domini Osgood fieri poterat. At hanc iniuriam facere necesse erat. Miser igitur Silas, postquam circa omnes saepes oculos circumtulerat, per herbam processit; iamque perturbato visu post singulos rubri acetosi fasciculos Eppiam videre sibi videbatur, quae semper, quotiens appropinquaret, longius abscederet.
Frustra totum pratum pervestigavit. Tum saepem transgressus in proximum agrum ingressus est, spe paene exstincta ad parvam piscinam oculos tendens, quae aestatis siccitate adeo decreverat ut latam circum se oram tenacis luti relinqueret. Ibi vero Eppia sedebat, cum parvo calceolo suo laete colloquens; eo velut situla utebatur, ut aquam in altum ungulae equinae vestigium transfunderet, dum nudum pediculum in molli quodam luti olivae colore virentis pulvillo commodissime collocabat.
Vitulus capite rufo trans saepem adversam stans eam dubia quadam formidine contemplabatur.
Ecce sane puellula baptizata in tantum a recta via discesserat ut severa poena digna videretur; Silas tamen, gaudio paene convulsus quod thesaurum suum recepisset, nihil potuit nisi eam rapere atque osculis, inter suspiria paene singultibus similia, obruere. Nec prius meminit Eppiam puniendam esse, ut «meminisset», quam domum reversus ablutionem necessariam animo tractare coepit.
Cogitatio enim eam rursus aufugere atque in periculum incidere posse insolitam ei constantiam attulit; primumque statuit experiendam esse carbonum cellam, parvum nempe receptaculum iuxta focum situm.
«Mala, mala Eppia!» subito coepit, puellam in gremio retinens atque ad lutulentos pedes et vestes demonstrans; «male fecisti quod forficibus secuisti et aufugisti. Quod malefica fuisti, Eppia in carbonum cella includenda est. Papa necesse habet te eo includere.»
Speraverat fore ut haec ipsa denuntiatio satis terrorem incuteret et Eppia flere inciperet. At contra puella in gremio eius laete sese agitabat, quasi nova quaedam iucunda res ei proponeretur. Cum igitur ad extremum sibi procedendum esse videret, puellam in cellam posuit atque ostium clausum tenuit, trepidans quod rem tantam tamque severam facere sibi videbatur.
Ad breve tempus silentium fuit; tum tenuis vox intus exaudita est: «Ape, ape!», aperiri ostium poscens. Silas continuo aperuit, dicens: «Nunc Eppia numquam amplius male faciet; alioqui rursus in cellam carbonum mittetur; locus niger et malus est.»
Illa die mane opus textorium diu intermittendum erat, ut Eppia lavaretur mundisque vestibus indueretur. Sperari tamen poterat fore ut haec poena diu valeret multumque posthac otii relinqueret; quamquam fortasse satius fuisset, si Eppia aliquanto vehementius flevisset.
Post dimidiam horam puella rursus munda erat. Silas autem, converso tergo, quid de fascia lintea discissa faceret considerabat; tandem eam deposuit, ratus Eppiam reliquam illius diei partem sine vinculo bene se gesturam esse. Conversus igitur parabat eam in parva sella prope telam collocare, cum puellula manibus vultuque rursus atris eum respiciens, quasi e latebris ostendens, exclamavit: «Eppia in carbona!»
Tanta disciplinae per carbonariam cellam institutae vanitas fidem Silae in omnium poenarum utilitatem labefactavit. «Omnia pro ludo haberet,» Dolly dixit, «nisi illam laederem; id autem, domina Winthrop, facere non possum. Si mihi paululum negotii facessit, ferre possum. Neque ulla illi vitia sunt quin cum aetate abitura sperem.»
«Id quidem ex parte verum est, domine Marner,» benigne respondit Dolly; «si animum tuum inducere non potes ut metu eam ab iis rebus quas tangere non debet prohibeas, curandum erit quantum potes ne illae res ad manus eius perveniant. Ita ego cum catulis ago quos pueri mei semper alunt. Rodunt illi ac dilacerant, rodunt atque iterum rodunt, etiamsi pileum meum, quem die sacro gero, eo loco pendere videant unde trahere possint. Nullum discrimen intellegunt, misereat eorum Deus; dentes erumpentes eos ad haec impellunt, hoc est quod fit.»
Ita Eppia sine poena educata est; molestias enim quas sua maleficia pepererant pater Silas pro ipsa sustinebat. Lapidea domuncula ei quasi nidus mollis facta erat, quem undique mitissima patientia munierat; neque extra parietes illius domunculae quicquam nisi vultus placidos et concedendi promptam voluntatem noverat.
Quamquam haud facile erat Eppiam atque simul fila aut pannos quos texuerat ferre, Silas eam ad plerasque villas rusticas, quo negotii causa ibat, secum ducebat. Noluit enim eam apud Dolly Winthrop relinquere, quamvis haec promptissime parata esset eam custodire; itaque parva illa Eppia, crinibus crispis ornata, filia textoris, non solum in vico sed etiam apud remotas villas plurimis curae atque admirationi esse coepit.
Antea Silas fere pro pumilione quodam vel domestico genio habebatur, homunculo mirabili cuius mores nemo explicare posset: quem necesse esset cum stupore quadamque aversione intueri, quicum quam brevissime salutare et pacisci placeret, quem tamen molliter tractandum esse oporteret atque interdum porcinae carnis vel olerum munere domum dimittendum; sine eo enim filum in pannos texi non poterat.
Nunc vero homines vultu aperto et hilari ei occurrere coeperunt, laetaque familiaritate interrogabant, tamquam hominem cuius gaudia doloresque ceteri intellegere possent. Ubique paulisper sedendum erat, ut de puella loqueretur; neque umquam deerant verba benevolentiae: «Eheu, domine Marner, feliciter tibi evenerit si parvula morbillis maturius neque gravi morbo correpta fuerit!» aut «Non multi profecto homines solitarii talem puellulam recipere vellent. Sed opus textorium, opinor, manus tuas aptiores reddit quam eorum qui sub divo laborant; paene muliebres manus habes, quia texere post nere proxime sequitur.» Seniores domini dominaeque in amplis sellis culinariis sedentes, curis educandorum liberorum prudenter enumeratis, rotunda Eppiae brachia cruraque tangebant eaque singulariter firma iudicabant; addebant, si puella tandem bene cessisset, quod nemo tamen praedicere posset, praeclarum Silae futurum esse auxilium puellam constantem habere quae senectute invalidum curaret.
Ancillae puellam laetae sublatam ad gallinas pullosque spectandos ducebant, aut in pomario, num cerasa ex arboribus excuti possent, explorabant. Pueri puellaeque eam lente accedebant, cautis motibus fixoque intuitu, velut catuli alios catulos eiusdem generis invicem spectantes, donec mutua allectio eo usque progressa esset ut tenera labra in osculum porrigerentur.
Nullus puer, cum Eppia prope Silam esset, eum adire metuebat. Nemo iam, neque maior natu neque minor, ab eius consuetudine abhorrebat: puellula enim eum rursus universo hominum rerumque mundo iunxerat. Inter ipsum et puellam amor erat qui duos quasi in unum coniungeret; inter puellam autem et mundum quoque amor erat, a viris feminisque paterna quadam voce atque oculorum benignitate eam excipientibus usque ad parvos scarabaeos rubros nigris maculis distinctos et teretes lapillos.
Silas nunc vitam Raveloensem omnem Eppiae causa considerare coepit: quicquid ibi boni esset, id puellae suae comparandum putabat. Itaque doceri se patienter sinebat, ut melius intellegeret qualis esset illa vita, a qua quindecim annos velut a re aliena, cum qua sibi nihil commune esse posset, discesserat. Non aliter aliquis qui pretiosam plantam in terra peregrina alere cupiat imbres, solem omnesque caeli vires propter plantulam suam expendit, studioseque quaerit quid radicibus in terram descendentibus necessarium sit, quomodo folia gemmasque ab iniuriis tueatur.
Vetus autem pecuniae congerendae cupiditas, auro tam diu custodito amisso, penitus exstincta erat. Nummi quos postea opere suo lucrabatur tam inutiles ei videbantur quam lapides allati ad perficiendam domum quam subito terrae motus obruisset. Tantus enim erat amissi thesauri dolor ut numquam iam vetus illa voluptas tactu recens acquisiti nummi excitaretur.
Nunc autem aliam rem loco thesauri acceperat, quae mercedi quam laborando quaerebat finem in dies ampliorem daret, spem gaudiumque eius ultra ipsam pecuniam semper proferens.
Olim, ut fama tradit, angeli ad homines veniebant eosque manu prehensos ex urbe exitio destinata educebant. Nunc nullos angelos albis alis conspicimus. Nihilo minus homines etiamnunc a ruina imminenti aliquando abducuntur: manus in manum eorum inseritur, quae eos blande ad terram tranquillam claramque deducit, ut postea numquam respiciant. Atque illa manus interdum parvulae puellae esse potest.