Nemo Raveloe maiore in honore erat quam dominus Cass, qui in ampla illa domo rubra habitabat, ad quam a fronte pulchri gradus lapidei ducebant, a tergo autem excelsa stabula assurgebant, haud procul ab ecclesia ex adverso sita. Erat quidem unus e compluribus eius paroeciae praediorum dominis; soli tamen illud honorificum nomen, quo praecipui praediorum domini insigniebantur, tribuebatur. Nam etsi genus Osgood aeque antiquum esse constabat (neque enim Raveloensium imaginatio umquam ad illud formidolosum temporum inane penetraverat, quo ne unus quidem Osgood in rerum natura fuisset), Osgood ipse nonnisi fundum quem colebat possidebat; Cass vero colonum unum alterumve habebat, qui de feris venando servatis agros suos populantibus apud eum tamquam apud potentissimum dominum quererentur.
Adhuc illa belli tempora florebant, quae agrorum possessoribus peculiari quodam providentiae favore data esse videbantur; nondum pretia rerum rusticarum deminuta erant, ut minores illos praediorum dominos liberosque agricolas in exitium praecipitarent, ad quod luxus et neglegens rei rusticae administratio rotas eorum iam satis largiter ungebant. De Raveloe autem similibusque paroeciis nunc loquor. Nam veteris apud nos vitae rusticae longe diversae erant species, ut necesse est fieri ubicumque vita per tam variam terrarum faciem diffunditur, tot tamque diversis quasi fluminibus impulsa, ab ipsis caeli ventis ad hominum cogitationes, quae ultro citroque perpetuo feruntur inter seque concurrunt, eventus efficientes quos nemo ante computare queat. Raveloe inter frutices arborum et vias rotarum vestigiis alte sulcatas depressum iacebat, ab industriae fervore et a severo Puritanorum religionis studio remotum. Divites largiter edebant bibebantque, podagram et apoplexiam tamquam arcana quaedam honestarum familiarum vitia hereditate tradita accipientes; pauperes autem rectissime divites facere iudicabant, quod vitam laetam agerent. Accedebat quod ex illorum conviviis tot mensarum reliquiae supererant, ut hae pauperum velut patrimonium hereditarium fierent. Betta Jay odore pernarum quas Cass elixari iubebat excitabatur; desiderium tamen eius non ultra pingue ius, in quo pernae coquebantur, progrediebatur. Cum autem festorum celebritates statis anni temporibus redirent, omnes id pauperibus commodissimum putabant. Conviviorum enim Raveloensium eadem erat ratio quae ingentium bubulae carnis frustorum atque doliorum cervisiae: ampla erant et diu durabant, hieme praesertim.
Quae mulieres vestes suas pulcherrimas atque ornamenta capitis in capsas reposuerant, deinde, post tergum equitis insidentes, pretiosam illam sarcinam per imbres nivesque, fluminibus etiam per vadum transeundis, cum nemo sciret quantum flumina intumescerent, secum ferre ausae erant, eae profecto non brevis voluptatis spem concepisse putandae erant. Itaque temporibus anni obscurioribus, cum negotii parum esset et longae noctes, vicini complures ita inter se instituebant ut alius post alium hospitibus domum apertam haberet. Ubi autem epulae quas Cass cotidie apponi iubebat et copia et recenti sapore minui coeperant, convivis satis erat paululum in superiorem vici partem ad Osgood, in aedes quae Pomaria vocabantur, progredi. Ibi pernae atque porcina dorsa adhuc intacta, pastillae carne suilla fartae ipsum foci odorem retinentes, butyrum recens in spirulas formatum, denique quidquid otiosa gula expetere posset, reperiebantur; omnia fortasse exquisitius, etsi non abundantius, quam apud Cass parata.
Uxor enim domini Cass iam pridem mortua erat; Aedes autem Rubrae carebant ea uxoris matrisque praesentia, ex qua tam in conclavibus quam in culina sanus amor honestaque reverentia tamquam e fonte manare solent. Hinc non solum intellegi poterat cur in apparandis festorum epulis copia potius quam exquisita diligentia conspiceretur, verum etiam cur superbus ille dominus saepius in tabernae, cui Iris nomen erat, conclavi principem locum tenere dignaretur quam sub obscuris propriae domus parietibus ligno vestitis considere. Fortasse eadem causa aliquid effecerat ut filii eius haud satis bene educati evasissent.
Non erat Raveloe locus ubi in alienos mores severe inquireretur; tamen domino Cass vitio dabatur quod omnes filios apud se otiosos retinuisset. Quamquam adulescentibus quorum patres sumptus ferre possent aliquid licentiae concedendum esse putabatur, vicini tamen de secundo filio Dunstano, quem vulgo Dunseium Cass vocabant, capita quassabant: permutandarum rerum sponsionumque cupiditas metum iniciebat ne ille longe peiora quam communia iuventutis vitia sibi sereret. Quid autem de ipso Dunseio fieret, dicebant, haud magnopere referre: erat enim maledicus et irrisor, cui eo iucundius bibere videretur quo magis alii sitirent; dummodo tamen eius flagitia familiae Cassianae dedecori non essent, cui et monumentum in ecclesia et canthari ipso rege Georgio antiquiores essent.
At miserandum prorsus fore si Godfridus, filius natu maximus, adulescens formosus, vultu aperto animoque benigno, ad quem aliquando agri hereditate perventuri essent, eandem qua frater viam ingrederetur, quod recentioribus diebus facere visus erat. Nam si ita pergere vellet, Nanciam Lammeter amitteret. Constabat enim eam, ex ea Pentecoste quae annum iam et amplius antecesserat, multo verecundius eum respexisse, cum de Godfrido complures dies continuos domo absente sermones passim ferrentur. Aliquid profecto, idque solito gravius, male se habebat: neque enim idem iam Godfrido color floridus neque eadem vultus serenitas erat. Fuerat tempus quo omnes praedicarent quam pulchrum par coniugum ipse et Nancia futuri essent, quantamque illa, si Aedium Rubrarum domina fieret, rerum mutationem allatura esset. In familia enim Lammeter ita omnes instituti erant, ut ne granum quidem salis perire sinerent; nec tamen quemquam familiae suae, pro cuiusque condicione, optimis rebus carere paterentur. Talis nurus seni Cass multum pecuniae servatura erat, etiamsi ne denarium quidem dotis attulisset; verendum quippe erat ne, quamvis reditus ei affluerent, plura in sacculo foramina haberet quam unum illud per quod manum ipse immitteret. Sin Godfridus vitam non emendaret, Nanciae Lammeter valedicere posset.
Hic igitur Godfridus, de quo olim tam bona sperata erant, exeunte Novembri, die quodam post meridiem, quinto decimo anno ex quo Silas Marner Raveloe venerat, in obscuro conclavi tabulis ligneis vestito stabat, manibus in vestis sinibus abditis, dorso ad ignem converso. Lux cana diei iam deficientis parum illustrabat parietes, quibus sclopeta, flagella et vulpium caudae suspensae erant, vestes pileosque in sellas coniectos, cantharos cervisiae iam vapidae odorem exhalantes, focum denique cineribus paene oppressum, tubis fumariis in camini angulis reclinatis. Omnia erant vitae domesticae cui omnis honestas et iucunditas deesset indicia; iis autem tristis indignationis species in flavo Godfridi vultu nimis congrue respondebat.
Exspectare aliquem atque adventum eius aure captare videbatur. Mox per amplum vestibulum vacuum gravis incessus auditus est, quem sibilus comitabatur. Ianua patefacta adulescens intravit corpore denso et gravi, facie rubente, incessu autem temere elato ac gestienti, qualis primae ebrietati proprius est. Dunseius erat. Cuius aspectu Godfridi vultus partem maestitiae deposuit, ut acriorem odii significationem indueret. Canis venatica fusci coloris et pulchrae formae, ex genere canum Hispanicorum, quae ad focum iacebat, sub sellam in camini angulo se recepit.
«Age vero, domine Godfride,» inquit Dunseius irridens, «quid me vis? Tu enim maior natu atque me melior es, ut scis; accersenti tibi parendum erat.»
«Hoc te volo,» respondit Godfridus ferociter, qui ipse plus vini quam expediebat biberat, dum maestitiam suam in iram caecam vertere conatur. «Primum istam ebrietatem excute et ausculta. Mercedem illam quam Fowler pro fundo persolvit aut patri reddere me oportet aut fateri eam tibi tradidisse. Nam bona Fowler pignori capi minatur; atque res tota brevi patebit, sive ego dicam sive taceam. Modo, priusquam exiret, se Coxio mandaturum esse dixit ut, nisi Fowler hac hebdomade quod reliquum debet solverit, bona eius occuparet. Patri pecunia deest, neque nunc ineptias aequo animo feret. Nosti autem quid tibi minatus sit, si te iterum pecuniam suam dissipantem deprehenderet. Pecuniam igitur compara, idque quam primum.»
«Oho!» inquit Dunseius subsannans, propius ad fratrem accedens et in vultum eius intuens. «Quid si tu ipse pecuniam compares meque labore liberes? Cum tam benevole eam mihi tradideris, hoc quoque officium mihi non negabis, ut pro me restituas. Fraterno certe amore adductus mihi dedisti, nonne?»
Godfridus labra momordit et pugnum compressit. «Ne mihi cum isto vultu appropinques, aut te humi prosternam.»
«Minime vero,» inquit Dunseius, quamquam se calcaneo converso avertit. «Tam benignum enim fratrem habes. Possum, quovis die voluero, efficere ut domo paterna expellaris atque uno solido hereditatis loco contentus abeas. Patri enim aperire possum filium eius formosissimum Molliam Farren, egregiam illam feminam, uxorem duxisse, miserrimeque vivere quod cum coniuge sua temulenta habitare non possit; tum ego in locum tuum perquam commode succedam. At, videsne, nihil tale facio: adeo facilis sum atque humanus! Omnem pro me operam suscipies; centum illas libras mihi comparabis: certo scio te facturum.»
«Qua tandem ratione pecuniam comparem?» inquit Godfridus tremens. «Ne unum quidem solidum habeo. Mentiris autem te in locum meum successurum esse: tu quoque domo pellereris. Si enim tu mea flagitia enarrare coeperis, ego tua patefaciam. Bob patri longe carissimus est; id optime nosti. Gaudebit si te tandem amoverit.»
«Nihil refert,» respondit Dunseius, capite in latus inclinato dum per fenestram prospicit. «Mihi certe iucundissimum erit te comitari, tam formosum fratrem! Tam libenter inter nos litigavimus ut, si te amitterem, quid agerem nescirem. Sed malis profecto nos ambos una domi manere; scio te malle. Itaque pecuniolam illam comparabis, et ego tibi valedicam, quamquam a te discedere doleo.»
Dunstanus iam abire parabat; Godfridus autem ad eum prosiluit brachiumque arripuit, cum exsecratione dicens: «Dico tibi nihil mihi pecuniae esse, nec ullam me comparare posse.»
«A sene Kimble pecuniam mutuam pete.»
«Dico tibi eum mihi amplius non crediturum esse; neque ego ab eo petam.»
«Age igitur, Wildfire equum vende.»
«Facile istud dicitur! Mihi statim pecunia opus est.»
«Nihil tibi faciendum est nisi ut eum cras ad venationem equites. Bryce et Keating haud dubie aderunt; plures quam unum emptorem invenies.»
«Sane, credo; et hora octava domum redeam, luto ad mentum usque respersus! Ego ad matronae Osgood saltationem nataliciam iturus sum.»
«Oho!» inquit Dunseius, capite obliquato, voce tenui atque affectata, quasi muliercula loqueretur. «Veniet ergo dulcissima Nancia; cum illa saltitabimus, pollicebimur nos iam numquam improbos futuros esse, rursusque in gratiam recipiemur, et ...»
«De Nancia tace, stulte,» inquit Godfridus rubore perfusus, «aut te strangulabo.»
«Quare?» respondit Dunseius eadem voce ficta, flagellum interim e mensa tollens cuius capulo palmam identidem pulsabat. «Optima tibi occasio datur. Suadeo ut ei iterum in gratiam te insinuare coneris: tempus enim lucraberis, si forte Mollia aliquando plus aequo ex illo medicamine opiato, quod laudanum vocant, hauserit teque viduum fecerit. Nancia, opinor, nihil recusabit quominus altera uxor sit, dummodo id ignoret. Habes etiam fratrem benignissimum, qui arcanum tuum fideliter servabit, quoniam tam officiosus erga eum futurus es.»
«Audi denique,» inquit Godfridus tremens rursusque pallescens. «Patientia mihi paene defecit. Si paulo prudentior esses, intellegere posses hominem ultra modum irritari posse, adeo ut quidvis temere audeat. Haud scio an iam eo pervenerim. Fortasse satius est patri omnia ipse confiteri: saltem te a cervicibus meis excutiam, etiamsi nihil aliud proficiam. Quandoquidem aliquando omnia comperiet. Illa ipsa se venturam esse et patri rem narraturam saepe minata est. Noli ergo tibi persuadere silentium tuum quanti volueris venire posse. Tam diu pecuniam mihi eripis, donec nihil habeam quo illam placem; tum aliquando minationem exsequetur. Perinde est. Patri omnia ipse aperiam; tu vero in malam crucem abi.»
Dunseius intellexit se ultra modum processisse, esseque aliquem finem ad quem etiam Godfridus, quamvis natura cunctator, adductus certum consilium capere posset. Sed simulata securitate respondit: «Ut libet; sed prius paululum cervisiae bibam.» Deinde tintinnabulum pulsavit, per binas sellas se obliquum proiecit, flagellique capulo fenestrae sedile pulsare coepit.
Godfridus eodem loco stabat, dorso etiamtum ad ignem converso, digitos inter ea quae in vestis sinibus habebat sollicite movens, oculis in pavimentum defixis. Corpore quidem magno lacertisque validis erat, neque ad pugnam audacia ei deerat; sed ea nihil ad consilium capiendum valebat, cum pericula subeunda essent quae neque pugnis depelli neque faucibus compressis enecari possent. Insita animi dubitatio et in rebus honestis timiditas eo graviora erant quod, quocumque animum converteret, exitus metuendi aeque undique imminere videbantur. Vix enim indignatione impulsus fuerat ut Dunstano resisteret ac proditionem confessione sua praevenire minaretur, cum mala quae tali consilio ipse sibi allaturus esset multo intolerabiliora quam praesens calamitas videri coeperunt. Confessionis exitus non incertus sed certus erat; fratris autem perfidia adhuc in dubio versabatur.
Ita ex propinquo certae calamitatis prospectu ad suspensam illam dubitationem pristinasque moras tamquam ad requiem confugiebat. Filius modici praediorum domini hereditate spoliatus, qui neque fodere neque mendicare vellet, vix minus inermis futurus erat quam arbor radicibus evulsa, quae caeli terraeque benignitate in ipso loco ubi primum germinaverat in magnam speciosamque molem excrevisset. Potuisset fortasse non invitus de fodienda terra cogitare, si ea condicione Nanciam Lammeter uxorem ducere licuisset. Sed cum et illam et hereditatem irrevocabiliter amissurus esset, cunctis vinculis ruptis praeter unum quo dedecore afficiebatur, atque omni ad mores emendandos incitamento privatus, nullam sibi post confessionem reliquam vitam fingere poterat nisi si nomen inter milites profiteretur: consilium quod honestis familiis, si ipsam mortem voluntariam exciperes, omnium maxime desperatum videbatur.
Minime vero! Malebat fortunae casibus quam suae voluntati rem committere; malebat in convivio adhuc accumbere vinumque sibi carum paulatim haurire, quamquam gladius supra caput penderet et terror pectus urgeret, quam foras in frigidas illas tenebras prorumpere, ubi nulla iam voluptas reliqua esset. Iam vel summam in negotio equi Dunstano concessionem multo faciliorem esse ducebat quam suam ipsius minationem exsequi. Superbia tamen non sinebat eum sermonem repetere nisi pristina lite renovata. Hoc ipsum Dunstanus exspectabat; itaque cervisiam solito minoribus haustibus bibebat.
«Plane tuus hic mos est!» erupit Godfridus amara voce. «Tam secure de Wildfire vendendo loqueris, cum is ultimum fere sit quod vere meum dicere possim, longeque optimus equus quem umquam habuerim. Si vel scintillam honesti pudoris haberes, te puderet stabula nostra equis vacua conspicere, omnibus id irridentibus. Equidem credo te ipsum quoque venditurum esse, si modo hanc voluptatem capere posses, ut emptorem paeniteret se tam malam mercem comparavisse.»
«Ita, ita,» respondit Dunstanus placidissime. «Iuste me aestimas, ut video. Nostin quam insignis sim artifex homines ad pactiones speciosas sed fallaces pelliciendi? Quare suadeo ut mihi Wildfire vendendum committas. Cras libentissime eum ad venationem equitabo. Ego quidem in sella minus speciosus videbor quam tu; sed equum, non equitem, empturi sunt.»
«Sane vero! Equum meum tibi credam!»
«Ut libet,» inquit Dunstanus, fenestrae sedile rursus percutiens summamque neglegentiam simulans. «Tu es qui pecuniam Fowler solutam reddere debes; ad me nihil pertinet. Tu enim Bramcote profectus ab illo pecuniam accepisti, patri autem nondum solutam esse dixisti. Ego nihil in ea re gessi. Tu tanta in me benevolentia usus es ut pecuniam mihi ultro traderes; id unum factum est. Si pecuniam reddere nolis, ne reddideris; mihi idem est. Equum tamen tibi vendendum suscipere paratus eram, quoniam cras tam longe proficisci tibi incommodum est.»
Godfridus aliquamdiu tacuit. Cupiebat quidem in Dunstanum impetum facere, flagellum ei e manibus eripere, tamque graviter verberare ut paene animam efflaret; neque ulla corporis formido eum deterrere potuisset. Sed alia species metus dominabatur, affectibus etiam ira vehementioribus nutrita. Cum denuo locutus est, vox eius iam aliqua ex parte placandi studium prae se ferebat.
«Age igitur, de equo serio agis, nonne? Eum bona fide vendes totamque pecuniam mihi trades? Nisi ita feceris, scis omnia peritura esse: nihil enim aliud habeo cui confidam. Minus autem iucundum tibi erit domum super caput meum evertere, si sub eadem ruina tuum quoque caput frangetur.»
«Ita, ita,» inquit Dunstanus surgens. «Recte habebit. Sciebam te tandem ad sanam mentem rediturum esse. Ego sum qui senem Bryce ad pretium pro equo solvendum adigam. Centum viginti libras pro equo tibi impetrabo, si quid omnino pretii impetrari poterit.»
«At fortasse cras tantus imber cadet quantus heri cecidit, ut egredi non possis,» inquit Godfridus, ipse vix sciens utrum talem moram optaret necne.
«Minime,» respondit Dunstanus. «Mihi tempestates semper favent. Si tu ipse ire velles, fortasse plueret. Tu enim in ludo chartarum numquam chartas victrices tenes; ego semper teneo. Tibi pulchritudo contigit, mihi fortuna. Quam ob rem me iuxta te retinere debes sicut nummum sex denariorum incurvum, qui felicitatis omen habetur: sine me numquam tibi res prospere cedent.»
«Mala te rapiant! Tace tandem!» exclamavit Godfridus ira correptus. «Cura autem ut cras sobrius sis; alioqui rediens ex equo in caput excutieris, neque Wildfire fortasse indemnis evadet.»
«Ne tenerum istud cor sollicitudine excrucies,» respondit Dunstanus ianuam aperiens. «Numquam me, ubi de merce paciscendum esset, duos pro uno videre cognovisti; sic enim omnis iucunditas periret. Praeterea quotiens cado, semper in pedes cadere soleo.»
His dictis Dunstanus ianuam magno fragore clausit atque fratrem reliquit, ut amaras rerum suarum condiciones animo rursus ac rursus volveret. Haec enim meditatio iam cotidie eum tenebat, nisi quotiens venatione, compotationibus, aleae lusu aut rariore illa minusque oblivionis plena voluptate Nanciam Lammeter conspiciendi paulisper abstrahebatur.
Dolores illi multiplices atque subtiles, qui ex sensu delicatiore cum maiore animi cultu coniuncto nascuntur, fortasse minus miserabiles sunt quam tristis ea voluptatum solaciorumque inopia, quae non ex propria fortuna pendeant, qua fit ut rudioris animi homines perpetuo cum suis doloribus querelisque soli versentur. Vita maiorum nostrorum rusticorum, quos admodum vulgares et sine ulla venustate facile putamus, quorum omne officium erat agros suos equo circumvecti lustrare, dum corpora in sellis sedentium in dies graviora fierent, reliquum autem tempus paene socordi quadam voluptate sensibus assidua similitudine rerum hebetatis indulgerent, habebat tamen aliquid miseratione dignum.
Illis quoque calamitates accidebant, nec primae aetatis errores sine gravibus poenis manebant. Fortasse amor virginis cuiusdam dulcis, quae castitatis, ordinis atque tranquillitatis veluti viva imago esset, vitae spem eis ostenderat in qua dies, etiam sine luxu aut effusis conviviis, non nimis longi viderentur. Sed amissa virgine illa spes quoque evanuerat. Quid tum eis supererat, praesertim ubi iam corporibus ingravescentibus neque venationi interesse neque sclopetum per sulcos ferre poterant, nisi bibere ut laetarentur aut bibere ut irascerentur? Ita nullam rerum varietatem desiderarent atque eadem quae quovis superiore anni tempore dixissent nova semper contentione repeterent. Haud dubie inter illos homines rubentibus genis hebetibusque oculis nonnulli erant quos innata humanitas ita tuebatur, ut ne immoderata quidem luxuria in feritatem detrahere posset. Hi tamen, cum adhuc florentes essent, acerbum doloris vel conscientiae morsum senserant; arundines, quibus innitebantur, manus eorum transfixerant, aut ipsi sibi vincula leviter iniecerant, quibus nulla postea contentione exsolvi possent. His tristibus rebus, quae nobis omnibus accidere possunt, circumventi, nullam extra angustas vitae suae res identidem recolendas quietem cogitationibus inveniebant.
Ea certe Godfridi Cass condicio erat, cum sextum et vicesimum aetatis annum ageret. Conscientiae stimulus, adiutus levibus illis et vix explicabilibus motibus quos omnis familiaritas animo facili et flexibili infert, eum ad occultas nuptias contrahendas impulerat, quae vitae eius quasi tabes inhaerebant. Foeda erat narratio turpis cupiditatis, erroris, deinde ab errore expergefactionis; nec opus est eam ex occultis Godfridi recordationibus, quarum amaritudo ipsi satis nota erat, in lucem protrahere.
Iam diu noverat errorem suum aliqua ex parte insidiis Dunstani deberi; hic enim turpibus fratris nuptiis occasionem sibi dari viderat qua simul et livorem odiumque et pecuniae cupiditatem expleret. Quod si Godfridus se nihil nisi alienae fraudis victimam esse existimare potuisset, frenum illud ferreum, quod fortuna ori eius imposuerat, non tam intolerabiliter eum exulcerasset. Si dirae voces quas solus submissa voce identidem effundebat solam Dunstani diabolicam astutiam petivissent, minus fortasse ab aperta confessione eiusque consequentiis abhorrere potuisset. Sed alia etiam exsecranda erant: sua ipsius flagitiosa stultitia, quae nunc tam insana atque inexplicabilis ei videbatur quam fere omnia nostra flagitia nobis videri solent, ubi cupiditates quae ad ea impulerint iam pridem deferbuerunt.
Per quattuor annos de Nancia Lammeter cogitaverat atque eam tacita quadam, patienti veneratione coluerat ac petiverat, quippe cuius causa de futura vita laetus cogitare potuisset. Illa uxor futura erat, illa domum ipsi iucundam redditura, qualis paterna domus numquam fuerat; neque difficile fore putabat ineptas illas consuetudines deponere, quae ne voluptates quidem essent, sed quasi febricosa quaedam remedia ad animi inanitatem tollendam, si illa semper prope adesset.
Erat enim Godfridus natura ad domesticos affectus maxime propensus, quamvis in domo educatus ubi nulla risus gratia focum illustrabat et cotidiani mores nullius ordinis domestici praesentia regebantur. Facilitas ingenii effecerat ut sine repugnantia familiaribus vitae consuetudinibus se accommodaret; sed desiderium teneri cuiusdam ac perpetui amoris, cupiditasque alicuius auctoritatis cuius ductu bonum quod ipse mallet facilius persequi posset, faciebant ut mundities, castitas, liberalisque disciplina familiae Lammeter, Nanciae risu velut sole illustrata, ei tales viderentur quales matutinae horae clarae ac recentes, cum sopitis illecebris animus vocem boni angeli audire potest, ad industriam, temperantiam et pacem invitantis.
Ne spes quidem tamen huius paradisi satis valuerat ut eum ab ea via revocaret quae aditum illuc in perpetuum intercluderet. Nam pro eo ut validum illum funem sericum retineret, quo Nancia eum ad virentes ripas tuto pertrahere potuisset, ubi firmo pede consistere facile erat, passus erat se rursus in lutum caenumque detrahi, in quo frustra quisquam obluctaretur. Ipse sibi vincula iniecerat quae omne honesti studium excuterent neque umquam eum exacerbari desinerent.
Unus tamen rerum status erat praesenti etiam deterior: is nimirum qui futurus esset, ubi foedum secretum patefactum foret. Itaque cupiditas omnibus aliis assidue superior erat ut diem illum calamitosum quam diutissime differret, quo paterna ira vehementissima ob generis superbiam laesam ferenda esset; quo fortasse ab illa vita otiosa et dignitate maiorum hereditate accepta, quae certe aliqua vivendi causa videri poterat, discedendum sibi esset; quo denique certo sciret se a Nanciae Lammeter conspectu atque existimatione in perpetuum exclusum esse.
Quo diutius res occultaretur, eo maior spes manebat eum ex aliquibus saltem poenis, quibus sese vendiderat, posse liberari; eo plures occasiones supererant quibus singularem illam voluptatem Nanciam conspiciendi arriperet, tenuiaque amoris eius nondum penitus exstincti indicia colligeret. Ad hanc voluptatem interdum subito rapiebatur, postquam per hebdomades complures eam vitaverat: Nancia enim tamquam praemium longe positum alis nitidis praeditum illi obversabatur, ad quod prosiliret, ut vinculum quo tenebatur tanto acerbius sentiret.
Eiusmodi desiderium eum tum occupaverat, adeoque valebat ut mallet Wildfire Dunstano credere quam Nanciam conspiciendi occasionem amittere, etiamsi alia causa non fuisset cur ad venationem postridie non proficisci vellet. Alia tamen causa aderat: venatorum enim conventus prope Batherley, oppidum ubi nundinae agebantur, futurus erat, in quo infelix illa femina habitabat, cuius imago in dies invisior Godfrido fiebat; totaque vicinia ab ea quasi obsideri ipsi videbatur.
Iugum quod quisque sibi peccando imponit etiam in natura mitissima odium gignit. Godfridus autem Cass, olim comis et animo ad amorem promptus, celeriter in hominem acerbum mutabatur, cui crudelia vota identidem occurrebant, quasi daemones qui domum paratam atque ornatam invenissent modo intrarent, modo exirent, deinde rursus redirent.
Quid ea vespera ageret quo tempus falleret? Poterat ad tabernam, cui Iris nomen erat, se conferre ut sermones de gallorum pugnis audiret. Omnes ibi conveniebant; quid aliud erat quod agere posset? Ipse vero gallorum certaminibus ne minimum quidem studebat. Tum Snuff, canis fusca ex genere canum Hispanicorum, quae ante eum se collocaverat eumque iam aliquamdiu contemplata erat, impatiens exsiluit, sperans se solita blanditia exceptum iri. Godfridus autem ne respiciens quidem eam manu abegit conclavique excessit; Snuff eum placide secuta est, nulla iniuriae memoria retenta, fortasse quod nullam aliam sibi vitae viam apertam esse cerneret.