COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD
30 SEPTEMBRIS.—Hora quinta domum redii. Dominum Godalming et dominum Morris iam advenisse comperi; qui etiam commentariorum epistularumque apographa, quae Harker eiusque admirabilis uxor descripserant atque in ordinem redegerant, iam perlegerant. Harker nondum redierat ab iis qui merces plaustris vehebant, de quibus Doctor Hennessey ad me scripserat. Domina Harker poculum theae unicuique nostrum obtulit; et vere dicere possum has veteres aedes, ex quo eas incolo, tum primum mihi domus esse coepisse. Ubi potione finita surreximus, domina Harker sic me allocuta est:
“Doctor Seward, licetne a te beneficium petere? Renfield, aegrotum tuum, videre cupio. Obsecro te, fac ut eum videam. Quae enim de eo in commentariis tuis scripsisti magna me cognoscendi cupiditate afficiunt.” Tam supplici vultu tantaque venustate me intuebatur, ut roganti negare non possem; nec sane erat causa cur negarem. Itaque eam mecum duxi. Cum cubiculum ingressus essem, Renfield dixi mulierem quandam velle eum convenire. Ille tantum “Cur?” respondit.
“Aedes inspicit,” inquam, “omnesque qui in iis sunt videre cupit.” “Esto,” inquit; “intret sane. Sed paulisper exspectate, dum cubiculum componam.” Mirus autem fuit eius componendi modus: muscas araneasque, quas in capsulis servabat, omnes deglutivit priusquam prohibere possem. Videbatur eos qui in sua negotia se immiscerent aut metuere aut aegre pati.
Postquam foedum illud negotium perfecit, hilari vultu “Iam domina intret,” inquit; atque in lecti margine consedit, capite demisso sed palpebris ita sublatis ut eam ingredientem conspicere posset. Subiit suspicio ne mulieri vim inferre, immo necem parare vellet. Memineram enim quam tranquillus visus esset paulo antequam me in meo studio adoriretur; itaque eo loco steti unde, si in eam repente impetum faceret, statim manibus comprehendere possem.
Illa tanta naturali venustate tamque securo incessu intravit ut vel insanissimus quisque statim reverentia moveretur; nam facilitas illa animi ex iis rebus est quas mente turbati maxime venerantur. Ad eum accessit, benigne subridens, manumque porrexit.
“Salve, Renfield,” inquit. “Vides me te nosse; Doctor enim Seward mihi de te narravit.” Ille primo nihil respondit, sed eam intentis oculis a capite ad calcem perlustravit, fronte pertinaciter corrugata. Mox illa torvitas admirationi, admiratio dubitationi cessit; tum, quod maxime miratus sum, haec dixit:
“Non tu illa es puella quam medicus uxorem ducere voluit? Non potes esse: illa enim mortua est.” Domina Harker dulcissime subridens respondit:
“Minime! Maritum enim habeo, cui nupsi priusquam aut ego Doctorem Seward aut ille me umquam vidisset. Ego domina Harker sum.”
“Quid igitur hic agis?”
“Maritus meus et ego apud Doctorem Seward hospites sumus.”
“Tum ne diutius hic commoremini.”
“Quam ob causam?” Cum hunc sermonem dominae Harker haud minus quam mihi ingratum fore arbitrarer, ipse me sermoni interposui: “Unde scis me mulierem aliquam uxorem ducere voluisse?” Ille, dum oculos a domina Harker ad me convertit, deinde continuo ad eam rettulit, haec tantum contemptissime respondit:
“Quam stulta est ista interrogatio!”
“Ego vero nihil in ista interrogatione stultum video, Renfield,” inquit domina Harker, continuo me defendens. Illi vero tanta comitate ac reverentia respondit, quanto me contemptu affecerat:
“Intellegis profecto, domina Harker, cum hic qui nos hospitio excipit adeo ametur colaturque, omnia quae ad eum pertinent huic parvae nostrae communitati curae esse. Doctorem Seward non modo domestici atque amici, verum etiam aegroti diligunt; quorum nonnulli, cum mens iis parum constet, causas ab effectis male distinguere solent. Cum ipse in valetudinario mentis aegrotorum verser, animadvertere non possum quorundam incolarum ratiocinationes captiosas ad eos errores inclinare quos dialectici non causa et ignoratio elenchi nominant.”
Hac tam subita mutatione obstupefactus oculos late aperui. Ecce aegrotus ille meus singularissimus, qui inter omnes huius generis homines quos nossem insania maxime flagraverat, de primis philosophiae praeceptis loquebatur, vultu moribusque hominis politissimi! Mecum quaerebam num dominae Harker praesentia aliquem memoriae eius nervum tetigisset. Sive vero haec mutatio sua sponte orta erat, sive aliqua vi ab ea inscia profecta, necesse erat mulierem singulari quadam facultate praeditam esse.
Aliquamdiu sermocinati sumus. Cum ille prorsus sanae mentis videretur, domina Harker, me prius oculis quasi interrogans, ausa est sermonem ad id deducere de quo ille libentissime loquebatur. Rursus obstupui. Nam de ea re tanta cum aequitate tamque sincera iudicii integritate disputavit, ut homo sanissimus non aliter potuisset; immo, cum quaedam commemoraret, se ipsum in exemplum adduxit.
“Ego ipse,” inquit, “exemplo esse possum hominis qui miram quandam opinionem olim secutus sit. Nec profecto mirum erat amicos meos perterritos institisse ut in custodiam traderer. Putabam olim vitam rem quandam re ipsa exstantem atque perpetuam esse, posseque hominem, si plurima animantia, quamvis infimo in genere animalium posita, consumeret, vitam suam in infinitum producere. Tam vehementer interdum hoc credebam ut etiam hominem occidere conatus sim. Doctor hic testari potest me semel ipsum interficere temptavisse, ut sanguinem eius hauriendo vitalem vim in corpus meum transferrem atque meas vires augerem. Nitebar scilicet verbis sacrarum litterarum: ‘Sanguis enim vita est.’ Quidam tamen medicamenti nundinator hanc sententiam per se veram ac notam tam vulgari iactantia celebravit ut paene contemptui exponeret. Nonne vera dico, doctor?”
Capite annui; adeo enim obstupefactus eram ut paene nescirem quid cogitandum quidve dicendum esset. Difficile erat credere me eundem hominem ante vix quinque minuta araneas muscasque devorantem vidisse. Horologium inspexi, et intellexi mihi ad stationem eundum esse, ut Van Helsing venienti occurrerem. Dominae igitur Harker dixi iam tempus esse discedendi. Confestim surrexit, Renfield autem comiter valere iussit: “Vale,” inquit, “atque spero nos saepius, melioribus tibi auspiciis, conventuros esse.” Cui ille, mirum dictu, respondit:
“Vale, mea cara. Deum precor ne umquam denuo dulcissimum illum vultum aspiciam. Deus tibi benedicat atque te sospitem servet!”
Cum ad stationem proficiscerer ut Van Helsing exciperem, iuvenes duos domi reliqui. Miser Arthurus hilarior mihi videbatur quam ex quo Lucia aegrotare coeperat; Quincius quoque iam diu neque tam laetus neque tam sui similis fuerat.
Van Helsing e curru hamaxostichi tam alacriter desiluit quam puer solet. Simul ac me conspexit ad me cucurrit dicens: “Ah, amice Ioannes, quomodo res se habent? Bene? Optime! Multum negotii gessi; huc enim ita veni ut, si opus erit, diu manere possim. Res omnes meas expedivi; multaque habeo quae narrem. Domina Mina apud vos est? Estne? Et egregius ille maritus eius? Arthurus quoque et Quincius amicus meus adsunt? Bene factum!”
Dum curru domum vehimur, ei narravi quae accidissent, quemadmodum ipsi commentarii mei, suadente domina Harker, aliquando usui esse coepissent. Hic Professor sermonem interpellavit: “Ah, mirabilis illa domina Mina! Ingenium habet viri—quale vir egregiis naturae dotibus praeditus habere debeat—cor autem feminae. Non sine consilio eam bonus Deus finxit, mihi crede, cum has dotes tam feliciter coniunxit. Amice Ioannes, hactenus fortuna nobis dedit ut ea auxilio esset; post hanc noctem vero huic tam horrendo negotio se immiscere non debet. Non oportet ut tanta pericula subeat. Nos viri decrevimus—immo, nonne promisso sollemni nos obstrinximus?—hoc monstrum delere; ea vero mulieris provincia non est.
“Etiamsi nullo malo ipsa afficiatur, inter tot tantasque res horrendas animus ei succumbere potest; postea etiam, sive vigilans nervorum perturbatione sive dormiens somniis vexata, diu excrucietur. Praeterea adulescens est et nuper nupta: fortasse alia quoque aliquando, etsi non iam, consideranda erunt. Dicis omnia eam conscripsisse? Tum hodie nobiscum deliberet; cras autem huic labori valedicat. Nos soli pergamus.”
Eidem sententiae toto animo assensus sum. Tum ei exposui quid absente eo comperissemus, domum scilicet quam Dracula emisset ipsis meis aedibus confinem esse. Vehementer obstupuit, mox magna sollicitudine correptus. “O si hoc ante cognovissemus!” inquit. “Fortasse enim tempore opportuno ad eum pervenire atque miseram Luciam servare potuissemus. Sed lac quod effusum est frustra postea deploratur, ut vos dicere soletis. Non est quod ista reputemus; ad finem propositum pergamus.” Deinde tacitus mansit, dum ad aedium mearum portam pervenimus.
Priusquam ad cenam vestem mutaturi discederemus, dominam Harker adiit: “Ioannes amicus meus mihi rettulit, domina Mina, te et maritum tuum omnia quae usque ad hoc tempus gesta sint diligentissime in ordinem redegisse.”
“Non usque ad hoc ipsum tempus, Professor,” illa continuo incitatius respondit, “sed usque ad hoc mane.”
“Cur autem non usque ad praesens tempus? Vidimus quantam lucem res etiam minimae afferant. Arcana nostra inter nos patefecimus, nec quisquam qui arcana sua aperuit ullam inde iacturam fecit.”
Domina Harker erubuit, et chartam quandam e sinu depromens dixit: “Doctor Van Helsing, velisne haec legere et dicere utrum ceteris adiungenda sint? Quae hodie acciderunt hic rettuli. Intellexi enim omnia nunc memoriae mandanda esse, quantumvis levia videantur; at in his perpauca sunt quae non ad me privatim pertineant. Num haec quoque addenda sunt?” Professor chartam attente legit, deinde reddidit dicens:
“Si nolueris, minime necesse est ut addantur; ego tamen vehementer rogo ut addantur. Id nihil efficiet nisi ut maritus tuus te magis amet, nos autem amici tui te etiam maiore honore, observantia atque amore prosequamur.” Illa, iterum erubescens et laete subridens, chartam recepit.
Itaque nunc, usque ad hanc ipsam horam, omnia quae habemus monumenta integra atque ordine composita sunt. Professor unum exemplar secum abstulit, ut post cenam, ante conventum nostrum hora nona constitutum, perlegeret. Ceteri iam cuncta legimus; quare, cum in studio conveniemus, omnia quae gesta sunt satis perspecta habebimus, et consilium belli adversus hunc terribilem occultumque hostem capere poterimus.
COMMENTARII MINAE HARKER
30 SEPTEMBRIS.—Cum hora octava, duabus post cenam horis (hora enim sexta cenaveramus), in studio Doctoris Seward convenissemus, nescio quo pacto, nullo id decernente, velut in consilium quoddam convenimus. Professor Van Helsing primum ad mensae caput accessit, quo Doctor Seward eum ingredientem manu invitaverat. Me ad dextram suam assidere atque scribae munere fungi rogavit; Ionathas iuxta me consedit. Ex adverso sederunt dominus Godalming, Doctor Seward et dominus Morris: Godalming Professoris lateri proximus erat, Doctor autem Seward medius erat.
Professor ita exorsus est: “Satisne mihi constat vos omnes ea quae his chartis continentur cognovisse?” Cum omnes assensi essemus, perrexit: “Expedit, ut opinor, primum vobis exponere de genere hostis cum quo nobis res est. Deinde vobis narrabo quae de huius hominis vita et rebus gestis mihi comperta sunt. Tum de consilio nostro deliberare atque pro rerum condicione agendi rationem constituere poterimus.
“Vampyros esse nemo iam dubitare potest; quibusdam ex nobis de eorum existentia certa testimonia suppetunt. Etiamsi nulla tam infelicis experientiae nostrae documenta haberemus, veterum tamen doctrinae et monumenta satis argumentorum suppeditant quibus etiam homines sana mente praediti ad credendum adducantur. Fateor me initio dubitavisse; ac nisi per multos annos didicissem ne quid temere reicerem, credere non potuissem donec res ipsa velut tonitru auribus meis insonuit clamans: “Ecce! Ecce! Rem probo! Rem probo!” Heu me miserum! Si ab initio ea quae nunc scio scivissem—immo, si vel suspicatus essem quis esset—illa vita multis nostrum carissima servari potuisset. Sed quod periit revocari non potest; sic igitur agendum est ne aliae animae miserae pereant, quas servare adhuc possumus. Nosferatu non, ut apes, uno aculeo infixo moriuntur. Immo fortiores fiunt; et quo fortiores, eo maiore ad nocendum potentia pollent.
“Is autem vampyrus qui inter nos versatur unus ipse viginti virorum robur habet; astutia plus quam mortalis est, quippe quae per multa saecula creverit. Accedunt artes necromantiae, id est divinationis per mortuos, ut ipsum nomen declarat; mortuis omnibus quos attingere potest imperat. Ferus est, immo feris ipsis ferocior; duritia diabolo par est, neque cor ullum habet. Intra certos tamen fines potest, cum et ubi libuerit, quamcumque ex formis sibi concessis induere; intra fines sibi datos elementis imperat, procellis, nebulae, tonitrui; viliora quoque animantia in dicione habet: mures, noctuas, vespertiliones, papiliones nocturnos, vulpes, lupos. Crescere potest, contrahi in exiguum corpus; interdum etiam evanescere atque occulte adesse.
“Quomodo igitur primum eum adoriamur ut deleamus? Quomodo inveniemus ubi lateat? Quo invento, qua ratione perdemus? Magnum, amici, opus suscipimus atque terribile, cuius exitum etiam fortissimi horreant. Nam si in hoc certamine victi erimus, ille profecto vincet; quo tum deveniemus? Vita per se nihil est; neque eius rationem habeo. At hic non agitur tantum de vita aut morte. Hoc potius timendum est, ne ipsi eius similes fiamus, ne posthac nocturna foedaque monstra simus qualis ille est, neque cor neque conscientiam habentes, corporibus animisque carissimorum nostrorum insidiantes. Nobis caelum in perpetuum claudetur; quis enim eius portas denuo aperiat? Per omne aevum cunctis exosi erimus, macula quae ipsam solis Dei lucem foedet, telum in latus eius qui pro hominibus mortuus est.
“Sed officium nostrum ante oculos est. Num in tanto officio tergiversandum est? Ego certe non tergiversabor. Equidem senex sum; vitae gaudia, solis splendor, amoeni loci, avium cantus, musica atque amor, mihi iam longe post tergum relicta sunt. Vos autem iuvenes estis. Nonnulli dolorem experti estis, sed dies etiam felices vos manent. Quid respondetis?”
Dum ille loquebatur, Ionathas manum meam apprehenderat. Cum manum eius ad me porrectam vidissem, vehementer timui ne periculi nostri atrocitas animum eius oppressisset. Sed eo tactu quasi vitam recepi: manus enim firma erat, fiduciam atque animi constantiam testans. Manus fortis viri per se eloquens est; neque amore mulieris eget ut eius quasi concentus audiatur.
Cum Professor orationem finivisset, maritus meus me in oculos inspexit, ego autem illum; verbis nihil inter nos opus erat.
“Pro Mina atque pro me respondeo,” inquit.
“Me quoque in numero vestro habete, Professor,” inquit dominus Quincius Morris, solita brevitate.
“Vobiscum sum,” ait dominus Godalming, “vel propter Luciam solam, si nulla alia causa esset.”
Doctor Seward nihil locutus capite annuit. Professor surrexit; crucifixo aureo in mensa posito, manum utramque in utrumque latus porrexit. Ego dextram eius prehendi, Godalming sinistram; Ionathas dextram meam sinistra sua complexus, dextram ad dominum Morris ultra porrexit. Ita iunctis omnium manibus sollemne foedus ictum est. Cor mihi gelidum factum esse sensi; ne in mentem quidem mihi venit ut recederem. Deinde in sedes rediimus; Doctor Van Helsing hilariore quodam vultu sermonem repetivit, quo apparuit ad seria iam consilia nos descendisse. Rem pari gravitate pari diligentia tractandam esse ducebat atque quodlibet ex communibus vitae negotiis.
“Age,” inquit, “iam nostis quibus viribus hostis nitatur; neque tamen nos ipsi viribus destituti sumus. Consilia operasque in commune conferre possumus; id autem vampyrorum generi negatum est; suppetunt nobis scientiae adiumenta; libere et cogitare et agere possumus; aeque nobis patent horae diei atque noctis. Denique, quantum nostra potestas patet, nulla vincula nos impediunt, et viribus nostris pro arbitrio uti licet. Causae nosmet ipsos devovimus, neque quod petimus privatae cuiusquam utilitati servit. Haec haud parva sunt.
“Nunc videamus quibus finibus vampyrorum vires in universum contineantur, quibusque hic ipse praecipue teneatur. Breviter: primum de vampyrorum natura communi, tum de huius singulari vi atque finibus disquiramus.
“Traditiones nobis tantum et quas vulgus superstitiones vocat suppetunt. Haec primo aspectu levia videri possunt, ubi non solum vitae mortisque, sed rerum vita morteque graviorum periculum vertitur. His tamen niti necesse est: primum quia nihil aliud nobis datur quo nitamur; deinde quia illae ipsae traditiones atque superstitiones omnia fere constituunt. Nonne ex iis ceterorum hominum—nostra quidem, pro dolor, causa iam excepta—opinio de vampyris pendet? Quis nostrum ante annum, hoc ipso saeculo undevicesimo, scientia tam florente, incredulitate tam diffusa, rebusque exploratis unice dedito, talia fieri posse credidisset? Immo quae postea ante ipsos oculos vera esse vidimus antea ridicula iudicavimus. Accipiamus ergo in praesentia eodem fundamento niti et notitiam vampyri et opinionem de finibus virium eius et de remediis quibus vincatur. Nec putetis eum ignotum esse ulli genti ubi umquam homines habitaverint.
“Apud veteres Graecos et Romanos notus fuit; per totam Germaniam, Galliam, Indiam, etiam in Chersoneso, viget. Quin apud Sinenses, gentem nobis omni ratione tam remotam, etiam nunc reperitur et timetur. Quocumque processerunt Islandi illi bellicoso furore correpti, Hunni velut a diabolo geniti, Slavi, Saxones, Hungari, eorum vestigia persecutus est. Haec igitur argumenta nobis sunt quibus niti possimus; nec dubium est quin plurima quae vulgo de vampyris creduntur iis rebus comprobentur quas ipsi infeliciter experti sumus.
“Vampyrus in infinitum vivere potest; non enim solo temporis lapsu moritur. Viget dummodo viventium sanguine saginari possit. Quin etiam vidimus eum inter nos rursus iuvenescere, viresque eius corroborari ac velut renovari, ubi peculiaris ille cibus abundet. Sine hoc autem alimento vigere non potest; neque enim more ceterorum cibum sumit. Ne Ionathas quidem amicus, qui per complures hebdomadas cum eo habitavit, umquam illum edentem vidit—numquam! Nullam umbram iacit, nullam in speculo imaginem reddit, ut idem Ionathas animadvertit. Robore manuum plurimos viros superat: testis est Ionathas, qui eum et ianuam adversus lupos claudere et sibi e raeda descendenti opem ferre vidit.
“In lupum se convertere potest; id ex nave Whitbiam appulsa colligimus, cum canem discerpsit. In vespertilionem quoque se vertere potest: talis a domina Mina ad fenestram Whitbiae visus est, ab Ioanne amico meo e domo huic proxima evolans, a Quincio autem ad fenestram Luciae. In nebula quoque, quam ipse gignit, adventare potest, quod nobilis ille navis magister testatus est; sed, quantum scimus, spatium per quod nebulam producere valet finitum est, nec nisi circum ipsum fieri potest.
“Per radios lunae quasi in tenuissimum pulverem resolutus advenire potest; tale aliquid Ionathas de tribus illis feminis in arce Draculae animadvertit. Tam exiguum se reddere potest ut per minimum intervallum subeat; ipsi vidimus Luciam, priusquam quies ei redderetur, per rimam vix capillo latiorem ad ostium sepulcri delabi. Ubi semel aditum sibi patefecit, ex quavis re exire atque in quamvis rem intrare potest, etiamsi artissime clausa vel igne ita conglutinata sit ut nulla rima appareat—quod vos ferruminatum appellatis. In tenebris videre potest: non exigua sane facultas, cum dimidia mundi pars lumine careat. Sed audite omnia.
“Haec omnia efficere potest; liber tamen non est. Immo artius constrictus est quam remex ad navem catenis vinctus aut insanus in custodia clausus. Non ei quocumque velit ire licet. Quamquam ipse praeter naturam est, nonnullis tamen naturae legibus parere cogitur; cur ita sit ignoramus. In nullam domum primum intrare potest, nisi quis ex iis qui ibi habitant eum invitaverit; ubi autem semel admissus est, postea libere intrat. Adveniente die vis eius, ut omnium rerum malarum, cessat.
“Certis tantum temporibus terminatam quandam libertatem habet. Si ab eo loco abest cui alligatus est, formam mutare non potest nisi ipso meridie, aut eo ipso momento quo sol oritur vel occidit. Sic traditum est; nostris quoque monumentis nonnulla argumenta suppetunt ex quibus idem coniciamus. Nam cum in sua terra, suo loculo, sua infernali sede versatur—loco scilicet non consecrato, qualis erat tumulus eius qui Whitbiae se ipse interfecerat—multa pro finibus suae potentiae arbitratu suo efficit; aliis vero temporibus nonnisi horis constitutis formam commutat.
“Ferunt quoque eum aquam fluentem transire non posse nisi aestu vel quiescente vel ad summum perveniente. Sunt autem res quae ita vim eius frangant ut nihil agere possit: allium illud nobis iam notum; deinde res sacrae, quale est hoc crucifixum meum, quod paulo ante in ipso foederis nostri actu nobiscum erat. Contra has res nihil potest; earum praesentia in remotum locum secedere cogitur, tacitus quasi reverens. Sunt et alia, quae vobis indicabo, ne, si in persequendo eo usui esse possint, ea ignoretis.
“Ramus rosae silvestris supra loculum eius positus impedit ne inde discedat; glans sacra sclopeto in loculum immissa eum ita occidit ut vere mortuus fiat; quid palus per corpus eius adactus valeat, quaeque pax inde consequatur, iam didicimus; caput quoque abscindere requiem affert. Haec ipsi oculis vidimus.
“Itaque ubi illius, qui olim homo fuit, sedem invenerimus, eum in loculo includere atque exstinguere poterimus, si ea quae novimus diligenter observaverimus. Sed callidus est. Amicum meum Arminium, qui in universitate Budapestiensi versatur, rogavi ut, omnibus monumentis quae adire poterat consultis, res huius viri gestas investigaret. Ex iis quae reperire potuit rettulit eum fuisse, ut videtur, illum ipsum Draculam vaivodam, qui bello contra Turcas trans magnum flumen in ipso imperii Turcici confinio nomen sibi peperit.
“Quod si verum est, vir certe haud vulgaris fuit: illo enim tempore multis etiam postea saeculis inter omnes filios illius terrae quae ‘ultra silvam’ vocatur acerrimo ingenio, maxima sollertia atque fortitudine praestitisse dicebatur. Eodem illo ingenio potentissimo atque ferrea constantia ad sepulcrum descendit; eadem nunc contra nos pugnant. Genus Dracularum, ut Arminius refert, antiquum erat et nobile; ex eo tamen interdum orti sunt quos aequales cum ipso Satana commercium habuisse suspicarentur.
“Diaboli arcana in schola, quam Scholomance appellant, didicerant; ea inter montes supra lacum Hermanstadiensem sita est, ubi diabolus decimum quemque discipulum sibi deberi dicitur. In veteribus monumentis haec verba reperiuntur ‘stregoica’, quod sagam significat; ‘ordog’ et ‘pokol’, quibus diabolus et infernus appellantur. In uno etiam codice hic ipse Dracula ‘wampyr’ appellatur—vocabulum cuius vim, pro dolor, nimis bene intellegimus. Ex huius ipsius viri stirpe magni quidam viri bonaeque mulieres orti sunt; eorum sepulcris ea terra consecratur in qua sola haec foeditas habitare potest. Nec ex minimis huius rei terroribus est quod malum tam alte in bonis rebus radices egit: nam solo sacris memoriis vacuo requiescere non potest.”
Dum ceteri loquebantur, dominus Morris fenestram intentus spectaverat; tum tacitus surrexit atque e conclavi exiit. Breve silentium intercessit, deinde Professor perrexit:
“Nunc quid nobis agendum sit constituendum est. Multa testimonia collecta habemus; belli rationem disponamus. Ex Ionathae investigatione scimus quinquaginta arcas terra repletas ab arce Draculae Whitbiam advectas esse, inde omnes ad Carfax pervenisse. Compertum quoque habemus saltem nonnullas arcas ex iis aedibus asportatas esse. Primum igitur nobis explorandum videtur num ceterae omnes in domo trans illum murum sita, quam hodie intuemur, adhuc maneant, an plures inde alio translatae sint. Quod si alio translatae sunt, vestigia earum persequi debemus—”
Hic repentina res omnes vehementer exterruit. Extra aedes sclopeti sonitus auditus est; fenestrae vitrum glande perfractum est, quae, a superiore recessus fenestrae margine repercussa, in parietem conclavis oppositum impacta est. Vereor ne animo natura sim ignava; clamorem enim edidi. Viri omnes exsiluerunt; Godalming ad fenestram accurrit atque fenestram parte inferiore sursum sublata aperuit. Tum foris vocem domini Morris audivimus:
“Ignoscite! Vereor ne vos terruerim. Iam intro veniam et rationem reddam.” Paulo post ingressus dixit: “Stultissime feci, fateor; te vero, domina Harker, ex animo veniam oro. Valde te perterruisse me metuo. Re autem vera, dum Professor loquitur, vespertilio ingens advolavit et in fenestrae limine consedit. Post recentia mala tantus mihi istorum exsecrabilium animalium horror est ut ea ferre non possim; egressus igitur sum ut eum telo peterem. Id quod his proximis vesperis facere consuevi, quotiens vespertilionem viderem. Tum solebas, Arthure, me irridere.”
“Num eum feristi?” interrogavit Doctor Van Helsing.
“Nescio; credo me non ferisse, nam in silvam evolavit.” Nihil amplius locutus consedit; Professor autem orationem resumere coepit:
“Omnium illarum arcarum vestigia persequenda sunt. Tum, rebus praeparatis, aut monstrum in latibulo suo comprehendere vel interficere aut terram eius, ut ita dicam, sterilem reddere debemus, ne amplius ibi perfugium inveniat. Sic aliquando contingere potest ut inter meridiem et solis occasum eum humana forma deprehendamus, eo tempore quo viribus maxime destitutus est, atque tum cum eo manum conseramus.
“Tu vero, domina Mina, post hanc noctem ab omni hoc negotio abstinebis, donec omnia bene cesserint. Nimium cara nobis es ut te tanto periculo exponi patiamur. Cum hac nocte discesserimus, nihil amplius ex nobis quaeras; omnia tempore opportuno narrabimus. Nos viri sumus, qui laborem atque pericula sustinere possumus; tu autem stella nostra atque spes eris. Tanto liberius agemus quanto certius sciemus te extra ea pericula esse quibus ipsi obviam imus.”
Viri omnes, ne Ionatha quidem excepto, aliquantum levati esse videbantur. Ego autem parum recte fieri putabam ut illi propter mei curam pericula susciperent et fortasse ipsam salutem suam deminuerent—cum summa enim tutela sit in viribus coniunctis. Sed sententiam iam constituerant; itaque, quamquam res mihi acerbissima erat, nihil aliud dicere potui quam me eorum generosam sollicitudinem accepturam esse. Dominus Morris rursus de re agenda verba fecit:
“Quoniam tempus nullum perdendum est, censeo nos ilico domum eius inspicere debere. Ei tempus maximum est adiumentum; nobis vero celeritas fortasse alterius miserae victimae vitam servabit.”
Fateor animum meum labare coepisse, cum ipsa agendi hora tam prope adesset. Nihil tamen dixi; plus enim verebar ne, si me impedimento sibi esse ostendissem, omnino ex consiliis suis excluderent. Nunc ad Carfax profecti sunt, instrumentis ad domum aperiendam idoneis instructi.
Ipsi sane, ut mos virorum est, me cubitum ire atque dormire iusserunt; quasi ulla mulier dormire possit, dum ii quos amat in periculo versantur! Decumbam igitur somnumque simulabo, ne Ionathas rediens propter me novam sollicitudinem suscipiat.
COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD
1 OCTOBRIS, HORA QUARTA ANTE MERIDIEM.—Cum iam ex aedibus exituri essemus, a Renfield nuntius ad me missus est; petebat ille ut statim eum convenirem, quippe qui rem summae gravitatis mihi indicandam haberet. Nuntio respondi dicendum esse me mane voluntati aegroti satisfacturum; me nunc occupatum esse. Custos autem addidit:
“Vehementer urget, domine. Numquam eum tam cupidum alicuius rei vidi. Metuo ne, nisi eum mox conveneris, unus ex illis violentis furoris impetus eum corripiat.” Sciebam custodem haud temere ita loqui. “Age igitur,” inquam, “iam ibo.” Ceteros rogavi ut me paulisper exspectarent, dum “aegrotum” meum convenirem.
“Mecum te ire sine, amice Ioannes,” inquit Professor. “Quae de eo in commentariis tuis legi magnum mihi studium excitaverunt; nonnumquam etiam cum nostro negotio coniunctus visus est. Perlibenter eum viderim, praesertim nunc, cum animo perturbatus sit.”
“Licetne mihi quoque venire?” quaesivit dominus Godalming.
“Ego quoque?” inquit Quincius Morris. Capite annui, et per ambulacrum omnes simul processimus.
Renfield vehementer commotum invenimus; at sermone moribusque multo sanior erat quam umquam antea eum videram. De se ipso tam recte iudicabat quale in homine mente capto numquam antea inveneram; pro certoque habebat rationes suas etiam apud homines sanae mentis valituras esse. Quattuor simul cubiculum intravimus, nec ceterorum quisquam primo quicquam locutus est. Petebat autem ut se statim ex valetudinario dimitterem domumque remitterem.
Petitionem rationibus corroborabat, affirmans se penitus convaluisse atque nunc sana mente uti. “Amicos tuos appello,” inquit; “fortasse recusare nolent quin de causa mea iudicent. Sed eos mihi nondum nominavisti.” Tantopere obstupui ut ne cogitarem quidem quam absurdum esset insanum, qui in ipso valetudinario teneretur, hospitibus praesentare. Praeterea tanta erat in vultu eius dignitas, tam libere tamquam inter pares se gerebat, ut continuo eos inter se nominarem: “Dominus Godalming; Professor Van Helsing; dominus Quincius Morris, e Texia; dominus Renfield.” Singulis dextram porrexit atque singulos suo ordine allocutus est:
“Domine Godalming, mihi olim honor contigit ut, cum pater tuus apud Windham nominaretur, eum suffragio meo adiuvarem. Doleo me ex eo quod tu nunc titulo uteris intellegere illum vita decessisse. Omnes eum qui noverant amabant atque colebant; eum autem, cum adulescens esset, potionem quandam e rhumo igne adusto primum excogitavisse audivi, qua nocte certaminis equestris quod Derby vocatur multi uti solebant. Tu vero, domine Morris, de magna civitate tua gloriari debes. Quod Texia in foedus civitatum recepta est, exemplum praebuit cuius vis olim late pateat, cum fortasse etiam terrae sub ipso polo atque inter tropicos sitae cum stellis et lineis vexilli vestri foedus pangant. Ius foederum inter civitates pangendorum aliquando amplissimum accessionis instrumentum fieri poterit, cum doctrina Monroensis locum suum, inter fabulas rerum civilium, demum obtinuerit.
“Quibus autem verbis quisquam exprimat quantum gaudii sibi afferat congressus cum Van Helsing? Tibi, vir clarissime, quod sollemnes honoris titulos praetereo, minime me excusabo. Etenim cum quis artem medendi novo illo de continua materiae cerebralis evolutione invento penitus renovaverit, solita honoris vocabula parum apta sunt, quippe quae eum in communem hominum ordinem redigere videantur. Vos igitur, viri, quos sive patria sive maiorum genus sive ipsae naturae dotes ad locum quem quisque in rebus humanis obtinet idoneos reddunt, testes appello me non minus sanae mentis esse quam plurimos eorum qui plena libertate fruuntur. Certus quoque sum te, Doctor Seward, quippe qui non modo medicus ac vir scientiae deditus sed etiam humanitatis studiosus iurisque medici peritus sis, officium tuum esse iudicaturum hanc meam causam singulari quadam cura tractare.”
His postremis verbis tanta cum fiducia, tanta comitate usus est ut ipsa oratio sua quadam venustate non careret. Omnes, ut opinor, obstupuimus. Ego certe, quamvis ingenium hominis eiusque anteactam vitam nossem, credere paene coeperam mentem ei restitutam esse; adeo me impulit ut pronuntiare vellem me iam de sanitate eius persuasum esse, atque mane de iis quae ad missionem e custodia iure requirerentur acturum. Sed antequam rem tam gravem pollicerer exspectare satius esse duxi: diu enim expertus eram quam repentinis mutationibus hic praecipue aegrotus obnoxius esset.
Itaque contentus fui dicere eum mirum in modum in melius proficere videri; me mane diutius cum eo collocuturum esse, tumque consideraturum qua ratione voluntati eius satisfieri posset. Quae responsio eum minime placavit. Confestim enim inquit:
“Vereor, Doctor Seward, ne nondum probe intellegas quid petam. Abire volo statim—hinc—nunc—hac ipsa hora—hoc ipso momento, si liceat. Tempus urget; atque in tacito illo foedere quod cum ipsa Morte, velut sene falce armato, habemus, tempus ipsum summa pacti condicio est. Persuasum habeo, si res tam simplex tamque gravis medico tam perito quam tu es, Doctor Seward, proponatur, fore ut quod peto continuo fiat.”
Me intentissime intuitus, cum in vultu meo negationem animadvertisset, ad ceteros se convertit atque singulos attente perlustravit. Cum nihil ex cuiusquam vultu spei colligeret, perrexit:
“Fierine potest ut opinione mea deceptus sim?”
“Deceptus es,” aperte respondi, quamquam sensi verba mea nimis dura fuisse. Secutum est silentium non breve; tum lente ille dixit:
“Restat igitur ut petitionem meam alia ratione commendem. Hanc saltem veniam—beneficium, privilegium, quocumque id nomine appellare mavultis—mihi concedite. In re tanta supplex esse non recuso, nec mea causa, sed aliorum gratia. Non mihi licet omnes causas patefacere; hoc tamen mihi credite, eas et iustas et graves et ab omni privata utilitate alienas esse, ex altissimoque officii sensu proficisci. Si in ipsum cor meum penetrare, domine, posses, eas animi affectiones quibus ducor omnino probaturus esses. Quin etiam me inter amicissimos fidelissimosque tuos numerandum putares.”
Rursus nos omnes acerrime intuitus est. Mihi autem paulatim persuasum fiebat hanc tam subitam universae eius rationis mutationem nihil nisi novam aliquam insaniae formam esse. Itaque constitueram eum paulo diutius loqui sinere; usu enim didiceram insanos fere omnes, si diutius loquerentur, tandem se ipsos prodituros esse.
Van Helsing in eum oculos acerrime defixerat; supercilia densa, dum tam acriter intueretur, paene inter se coniungebantur. Tum Renfield eo sono allocutus est qui tum mihi mirus non videbatur, postea vero, cum rem mecum reputarem, mirandus visus est: nam tamquam parem eum alloquebatur.
“Nonne nobis aperte dicere potes quid revera te cogat ut hac ipsa nocte liber esse cupias? Hoc tibi polliceor: si mihi saltem, homini tibi alieno, praeiudicio vacuo atque ad res libere examinandas assueto, rationem tui consilii probaveris, Doctor Seward suo periculo suaque auctoritate libertatem quam petis tibi concedet.” Renfield caput maeste quassavit, vultu acerrimum animi dolorem prae se ferente. Professor perrexit:
“Age, vir bone, rem diligentius reputa. Rationis plenissimum usum tibi vindicas, quippe qui nobis persuadere coneris te omni ex parte sana mente esse. Hoc autem petis, cum de sanitate tua merito dubitetur, quoniam nondum ab ea curatione dimissus es quam ob ipsam mentis infirmitatem sustines. Si nos non adiuvas ut sapientissimum consilium capiamus, quomodo officio satisfacere poterimus quod tu ipse nobis imposuisti? Prudenter age, nos adiuva; nos quoque, si poterimus, tibi auxilio erimus ut optatum consequaris.”
At ille caput adhuc quassans respondit: “Doctor Van Helsing, nihil habeo quod dicam. Rationem plenissime explicavisti, atque, si dicere mihi liberum esset, ne punctum quidem temporis dubitarem. Sed in hac re mihi ipsi meo arbitratu agere non licet. Tantum vos rogo ut mihi fidem habeatis. Quod si negaveritis, culpa penes me non erit.”
Iam tempus esse putabam finem huic rei imponere, quae nimia ipsa gravitate paene ridicula fiebat; itaque ad ostium processi, haec tantum dicens: “Venite, amici; opus nos manet. Bonam noctem.”
Cum autem ad ianuam prope pervenissem, nova repente mutatio aegrotum invasit. Tam celeriter ad me contendit ut ad momentum timerem ne iterum ad caedem impetum faceret. Sed timor vanus erat: ambas enim manus supplex ad me sustulit atque miserabiliter orare coepit. Ubi intellexit ipsam animi commotionem, quod tam immodica esset, petitioni suae obesse, quippe cum ita facilius ad pristinam de eo opinionem rediremus, ardentius etiam gestibus precibusque instabat.
Professorem aspexi; eandem quam ipse habebam sententiam in oculis eius agnovi. Itaque in sententia paulo constantior, nec tamen asperior, factus sum, eique nutu significavi precibus se nihil proficere. Eandem in eo animi vehementiam alias videram, cum rem aliquam tum vehementer concupitam impetrare studeret, velut cum felem sibi dari postularet; itaque exspectabam eum denique, ut antea, tristi ac tacita obsequendi voluntate cessurum esse.
At opinio me fefellit. Ubi enim cognovit nihil precibus se impetraturum, in summam desperationem atque furorem incidit. In genua procubuit, manus ad caelum tollens atque suppliciter torquens, torrentem precum effudit; lacrimae per genas volvebantur, totusque vultus atque habitus corporis intimam animi commotionem indicabant:
“Obsecro te, Doctor Seward, per te oro atque obtestor, hinc me continuo emitte! Quocumque modo, quocumque loco, mitte me. Mitte mecum custodes flagellis catenisque instructos; tunica arctissima me constrictum, manicis et pedicis vinctum, etiam in carcerem duci iube—dummodo ex his aedibus exeam! Nescis quid facias me hic retinendo. Ex intimo corde loquor, immo ex ipsa anima. Nescis quem laedas neque quo modo; neque mihi licet dicere. Heu me miserum! Non licet dicere.
“Per omnia quae sancta ducitis, per omnia quae cara habetis, per amorem vobis ereptum, per spem adhuc superstitem, per ipsum Deum omnipotentem, hinc me abducite et animam meam a sceleris culpa servate! Nonne audis, homo? Nonne intellegis? Numquamne disces? Nescis me nunc sana mente atque ex animo loqui? Non sum insanus aliquo furore abreptus, sed homo sanae mentis pro anima sua dimicans. O audi me! Audi! Dimitte me! Dimitte! Dimitte!”
Putabam, quo diutius ita pergeret, eo efferatius acturum esse, donec novus furoris impetus erumperet. Manu igitur apprehensum erexi.
“Age,” inquam severe, “haec iam satis superque dicta sunt. Ad lectum redi et te modestius gere.”
Ille subito conticuit atque me per aliquot momenta intentissime aspexit. Tum, nullo verbo prolato, surrexit, ad lectum accessit, in margine consedit. Repente animi impetus consederat, ut antea saepe acciderat, prorsus ut exspectaveram. Cum e cubiculo ultimus discederem, voce placida atque urbana mihi dixit:
“Spero, Doctor Seward, te aliquando aequum de me iudicaturum atque memoria retenturum me hac nocte quantum in me fuerit contendisse ut tibi persuaderem.”