EX EPHEMERIDE “DAILYGRAPH” DESUMPTUM, 8 AUGUSTI
(Commentariis Minae Murray agglutinatum.)
A CORRESPONDENTE.
WHITBIA.
Una e maximis repentinisque tempestatibus, quarum memoria exstat, hic modo saevivit, nec minus mira quam insolita secum attulit. Aer aliquanto aestuosus fuerat, sed nihil quod mense Augusto insolens dici posset. Vesper diei Saturni tam serenus fuit quam umquam; itaque magna multitudo eorum qui feriarum causa ad litus venerant hesterno die ad silvas Mulgravias, Sinum Robini Hood, Molam Rigianam, Runswickiam, Staithes aliaque loca circa Whitbiam visenda profecta est.
Naves vaporariae Emma et Scarburgum secundum litus excursionibus vectores vehebant, magnaque praeter consuetudinem hominum multitudo Whitbia discedebat atque eo confluebat. Dies usque ad horas postmeridianas eximie serenus mansit; tum garruli quidam, qui coemeterium in Rupe Orientali frequentant atque ex illa edita sede latum mare ad septentrionem orientemque patentem spectant, animadverterunt in caelo ad boream occidentemque subito tenuia nubium fila apparuisse, equinarum caudarum similia.
Ventus tum ab Africo leniter flabat, eo gradu quem barometrorum sermone “gradum II, auram levem” vocant. Custos litoris qui excubias agebat statim rem rettulit; piscator autem quidam senex, qui plus quinquaginta annos ex Rupe Orientali signa tempestatum observaverat, magna asseveratione subitam procellam imminere praedixit.
Solis occasus adeo pulcher fuit, adeo magnificae nubes variis coloribus cumulatae sunt, ut magna hominum frequentia in ambulacro iuxta vetus coemeterium in rupe ad pulchritudinem contemplandam conveniret.
Priusquam sol post nigram molem Kettleness, quae contra occidentale caelum audacter procurrit, descenderet, iter eius innumeris nubibus omnibus coloribus vespertinis notabatur: flammeis, purpureis, roseis, viridibus, violaceis atque omnibus auri varietatibus; hic illic parvae quidem, sed prorsus nigrae, miris formis ac tam definite circumscriptis ut ingentes umbrae pictae viderentur. Pictoribus res non excidit; neque dubitandum est quin nonnullae imagines quibus titulus erit Praeludium Magnae Tempestatis mense Maio proximo parietes Academiae Regiae atque Instituti Regii ornent.
Non pauci navarchi tum statuerunt cymbas suas, sive “cobble” sive “mule”, ut haec duo genera ibi vocantur, in portu retinere donec tempestas praeterisset. Vesperi ventus omnino cecidit; media nocte summa quies, calor gravis atque illa aeris contentio erat quae ante tonitru homines sensu acriore praeditos afficere solet.
Pauca in mari lumina cernebantur; ipsae quoque naves vaporariae quae litus legere solent in altum se receperant, neque multae cymbae piscatoriae apparebant. Una sola navis velifera externa, generis quod “schooner” vocant, omnibus velis expansis ad occidentem ire videbatur. Dum in conspectu mansit, temeritas aut ignorantia praefectorum eius omnibus sermonem praebuit; signis eam monere conati sunt ut, tanto periculo imminente, vela minueret.
Antequam nox omnia tegeret, in fluctibus leniter volvi visa est, velis otiose plaudentibus,
“Tam otiosa quam picta navis in picto mari.”
Paulo ante horam decimam quies aeris paene intolerabilis facta est. Silentium adeo profundum erat ut ovis in agris interioribus balantis aut canis in oppido latrantis vox clare audiretur; musicorum autem grex in molo hilarem cantilenam Gallicam canebat, cuius concentus inter ea naturae silentia paene discors audiebatur. Paulo post mediam noctem sonus insolitus e mari venit, atque alte supra capita nostra aer obscurum, tenue, cavum murmur ferre coepit.
Tum nullo praecedente signo tempestas erupit. Tanta celeritate, quae tum incredibilis visa est et etiam nunc vix mente comprehendi potest, tota facies naturae subito turbata est. Fluctus crescente furore surrexerunt, alius alium superans, donec paucissimis minutis mare quod paulo ante vitreum iacebat monstrum rugiens ac devorans factum esset.
Fluctus spuma alba coronati in planam harenam furiose incurrerunt atque per declivia rupium ascenderunt; alii super moles fregerunt, spumaque lucernas pharorum qui in extremis utriusque molis portus Whitbiensis surgunt perfuderunt. Ventus ut tonitru rugiebat tantaque vi ferebatur ut etiam viri validi aegre pedibus starent aut perticis ferreis pertinaciter adhaererent.
Spectatores omnes e molibus summovere oportuit; alioquin multo plures ea nocte periissent.
Ad difficultates periculaque accesserunt ingentes caliginis marinae moles ad terram delatae, nubes albae, udae, frigidae, quae larvarum more praeteribant. Tam udae frigidaeque erant ut haud magna opus esset imaginatione ad credendum animas naufragorum fratres suos vivos gelidis mortis manibus contingere; multi igitur cum volumina nebulae praeterirent horrebant.
Interdum caligo dividebatur, et mare ad aliquod spatium fulgure illustratum conspici poterat. Fulgura iam assidue micabant, quae continuo ingentes tonitrus sequebantur ut totum caelum supra nos sub tempestatis quasi pedibus contremiscere videretur.
Haec spectacula tanta maiestate patebant ut omnium animos tenerent. Mare, montium instar assurgens, singulis fluctibus ingentes massas spumae albae in caelum iaciebat, quas procella statim arripere atque in spatium torquere videbatur; hic illic cymba piscatoria exigua laceri veli parte tantum instructa furiose ad receptum ante ventum currebat; interdum alae albae avis marinae tempestate iactatae apparebant. In summa Rupe Orientali nova lucerna electrica exploratoria ad experimentum parata erat, sed nondum temptata.
Qui ei praeerant machinam confestim apparaverunt atque, cum nebula paulisper cederet, radio eius superficiem maris percurrebant. Semel atque iterum maximo usui fuit, praesertim cum cymba piscatoria, margine iam sub aqua demerso, in portum irrupit atque lumine salutari ducta periculum vitavit ne in moles impingeret.
Quotiens cymba aliqua incolumis in portum pervenerat, laetus clamor e multitudine litoris ortus paulisper ipsam procellam findere videbatur, mox autem vento abreptus evanescebat.
Non multo post radius exploratorius procul deprehendit navem veliferam omnibus velis expansis, eandem ut videbatur quae ante vesperam conspecta erat. Ventus iam ad orientem se verterat; qui in rupe spectabant, ubi tantum periculum intellexerunt, omnes horruerunt.
Inter navem et portum iacebat ingens scopulorum planum, in quo multae bonae naves diversis temporibus perierant; vento autem ex ea parte flante omnino fieri non posse videbatur ut navis ad ostium portus perveniret.
Iam tempus aestus maximi appropinquabat, sed fluctus tam alti erant ut inter eorum valles vada ipsa litoris paene conspicerentur. Navis vero, omnibus velis patentibus, incredibili celeritate praeceps ferebatur; “Alicubi certe consistet,” inquit vetus quidam nauta, “etiamsi in ipso inferno.” Tum alia moles nebulae marinae, omnibus prioribus maior, in terram irruit; caligo uda omnia velut pallio cano obtexit et hominibus solum auditum reliquit, nam rugitus venti, fragor tonitrus atque ingentium fluctuum mugitus per umidam illam oblivionem etiam vehementius quam antea sonabant.
Radius lucernae exploratoriae in ostium portus trans Molem Orientalem fixus est, ubi collisionem futuram omnes exspectabant; homines spiritum continebant. Subito ventus ad Caeciam se convertit, reliquiae nebulae impetu eius dissipatae sunt, atque tum, mirabile dictu, inter duas moles apparuit navis illa insolita, de fluctu in fluctum saliens, praecipiti cursu vento acta, omnibus velis expansis, atque in tutum portus receptum intravit.
Lucernae radius navem secutus est; omnes qui viderunt horrore concussi sunt. Ad clavum enim corpus mortuum alligatum erat, capite demisso, quod omni motu navis foede huc illuc iactabatur. Nulla alia figura in toto constrato apparebat. Omnes stupor occupavit, cum intellegerent navem quasi miraculo portum invenisse, nullo vivente gubernatore, sed sola mortui manu directam. Haec tamen omnia citius facta sunt quam scribi possunt.
Navis neque substitit neque cursum minuit, sed per portum ruens se in cumulum arenae glareaeque coniecit quem multi aestus multaeque tempestates in angulum meridianum et orientalem molis sub Rupe Orientali prominentis congesserant; locus vulgo Moles Collis Tate appellatur.
Ictus sane magnus fuit cum navis in arenam irrupit. Mali, funes retinaculaque omnia simul vehementer concussa sunt, atque nonnulla e superiore apparatu cum fragore deciderunt. Sed omnium mirissimum: ipso momento quo terra tacta est canis ingens e parte inferiore in constratum prosiluit, quasi vi collisionis sursum emissus, ad proram cucurrit atque inde in harenam desiluit.
Recta ad abruptam rupem cucurrit, ubi coemeterium adeo supra angiportum ad Molem Orientalem imminet ut nonnulli lapides sepulcrales plani, quos incolae suo sermone “thruff-steans” vel “through-stones” appellant, extra ipsam rupem promineant ubi terra sustentans corruit. Ibi in tenebras evanuit, quae ultra terminum radii exploratorii densiores etiam videbantur.
Forte tum nemo in Mole Collis Tate aderat; omnes enim quorum domus prope erant aut iam cubitum ierant aut in superioribus locis spectabant. Itaque custos litoris qui ad orientalem portus partem excubias agebat, statim ad moliculam decurrit primusque navem conscendit. Qui lucernae exploratoriae praeerant, postquam ostium portus lumine perlustraverunt nec quidquam aliud viderunt, radium in navem derelictam converterunt atque ibi retinuerunt.
Custos ad puppim cucurrit. Ubi ad clavum venit, se inclinavit ut propius inspiceret, deinde subito, quasi vehementi motu animi percussus, recessit. Hoc omnium curiositatem excitavit, atque complures currere coeperunt. Longum est iter a Rupe Occidentali per Pontem Mobilem ad Molem Collis Tate; correspondentis tamen vestri cursus satis bonus est, itaque multo ante multitudinem perveni.
Cum advenissem, magna iam turba in mole constiterat, quam custos litoris et vigiles publici navem conscendere prohibebant. Humanitate praefecti nautarum mihi, ut ephemeridis correspondenti, licuit in constratum ascendere; inter paucos igitur fui qui mortuum nautam adhuc ad clavum alligatum viderunt.
Haud mirum custos litoris obstupuerit. Tale enim spectaculum raro, si umquam, visum est. Manus mortui altera super alteram ad unum radiolum rotae gubernatoriae ligatae erant. Inter manum interiorem ac lignum rotae crucifixum iacebat; rosarium, cui crux affixa erat, circum utrumque carpus ipsamque rotam ductum, omnia funibus firmissime constricta.
Miser fortasse initio sederat; sed vela iactata rotam gubernatoriam ultro citroque agitaverant, atque ita corpus eius assidue traxerant, ita ut funes quibus ligatus erat carnem usque ad ossa secuissent. Omnia diligentissime descripta sunt. Medicus quidam, chirurgus I. M. Caffyn, qui numero 33 in Via Elliot Orientali habitat et paulo post me advenit, corpore inspecto affirmavit hominem iam duos fere dies mortuum esse.
In sacculo eius lagena inventa est, diligenter obturata, vacua praeter parvum chartae volumen; id supplementum diarii nautici esse compertum est. Custos litoris opinatus est mortuum suas ipsius manus ligavisse nodosque dentibus astrinxisse. Quod custos litoris primus navem conscendit aliquas fortasse difficultates in Curia Admiralitatis postea tollet; custos enim praemium servatae navis petere non potest, quod primo civi navem derelictam ingredienti iure competit.
Iam tamen iuris periti linguas exercent. Iuvenis quidam iuris studiosus magna voce affirmat iura domini navis iam prorsus intercidisse, quoniam res eius contra leges de manu mortua tenetur: clavus enim, signum certe, etiamsi non plena probatio sit, potestatis delegatae, ipsa manu mortui possidetur.
Mortuum gubernatorem, ut par erat, summa cum reverentia e loco sustulerunt ubi honestam stationem usque ad mortem tenuerat, constantia haud minus nobili quam illa pueri Casabiancae. Corpus in mortuarium relatum est, ubi inquisitionem exspectabit.
Iam tempestas repentina transit atque impetus eius minuitur; turbae domum disperguntur, caelumque super colles Eboracenses rubescere incipit. In proximum ephemeridis vestrae numerum, si tempus dabitur, plura de nave derelicta mittam quae tam mirabiliter per tempestatem portum invenit.
WHITBIA, 9 AUGUSTI.—Quae post mirum navis derelictae adventum in tempestate hesternae noctis acciderunt paene stupendiora sunt quam ipse adventus. Navis velifera Russica e Varna esse comperta est, nomine Demeter. Saburra paene tota ex arena argentea constat; praeterea parvam tantum mercium copiam fert, magnas scilicet arcas ligneas terra plenas. Merces Samueli F. Billington, procuratori forensi Whitbiensi numero 7 in Via Crescentis habitanti, destinatae erant. Is hodie mane navem conscendit atque bona sibi missa sollemniter recepit.
Consul quoque Russicus, pro iis agens qui navem conduxerant, navem rite accepit atque omnia portus vectigalia aliaque debita solvit. Nihil hodie hic tractatur nisi mira rerum coniunctio. Officiales Consilii Mercaturae diligentissime curaverunt ut omnia quae leges vigentes praescribunt exacte servarentur.
Cum haec res, ut aiunt, “mira per novem tantum dies” futura sit, manifesto volunt ne postea ulla querela oriri possit. Multa quoque curiositas de cane erat qui, nave in arenam illisa, ad terram desiluit; non pauci e Societate ad Animalia a Crudelitate Protegenda, quae Whitbiae valde viget, animal excipere atque curare conati sunt. Omnibus tamen dolentibus canis nusquam repertus est; prorsus ex oppido evanuisse videtur.
Fieri potest ut metu perterritus in campos eremos fugerit ibique adhuc lateat. Sunt qui hanc ipsam facultatem timeant, ne animal postea periculum praebeat; ferox enim bestia manifeste est. Hodie summo mane canis magnus, ex mastivorum genere mixto sanguine ortus, mercatori carbonario prope Molem Collis Tate habitanti pertinens, mortuus in via contra domini sui aream repertus est.
Pugnaverat manifesto cum adversario saevissimo; guttur enim ei laceratum erat, venter autem quasi ungue valido discissus.
POSTEA.—Humanitate inspectoris Consilii Mercaturae mihi licuit diarium nauticum Demetris inspicere. Usque ad tres dies ante adventum ordine scriptum erat, nihilque memoratu dignum continebat praeter singula de nautis evanescentibus. Maxime tamen interest charta in lagena inventa, quae hodie in inquisitione prolata est; vix umquam narrationem duobus his documentis mirabiliorem legi.
Cum nihil celandum sit, ea proferre mihi licet; itaque exemplar mitto, omissis tantum rebus technicis ad navigationem et mercium rationes pertinentibus. Navarchus, vixdum in altum provectus, quadam insania correptus esse videtur, quae deinde per totum iter increverit.
Haec tamen, ut aiunt, cum grano salis accipienda sunt: festinante enim tempore, ex dictatu scribae consulis Russici scribo, qui documenta mihi benigne interpretatur.
DIARIUM NAUTICUM “DEMETRIS”
A VARNA AD WHITBIAM
Scriptum die 18 Iulii. Tam mira accidunt ut posthac omnia diligenter annotem, donec terram attingamus.
6 IULII.—Onerationem perfecimus: arena argentea et arcae terrae. Meridie solvimus. Ventus ab oriente, validus. Nautae quinque; praeterea duo praefecti, coquus, ego navarchus.
11 IULII.—Prima luce Bosporum intravimus. Custodes vectigalium Turci navem inspexerunt. “Backsheesh”. Omnia recta. Hora quarta post meridiem iter continuavimus.
12 IULII.—Per fretum Dardanellorum. Alii officiales vectigalium et cymba vexillifera classis custodientis. Iterum “backsheesh”. Inspectio accurata, sed celeris. Nos quam primum dimittere cupiunt. Sub vesperam Archipelagum intravimus.
13 IULII.—Promunturium Matapan praeterivimus. Nautae nescio quid aegre ferebant. Metu affecti videntur, sed aperte loqui nolunt.
14 IULII.—De nautis nonnihil sollicitor. Omnes viri constantes sunt, qui mecum antea navigaverunt. Primus praefectus causam invenire non potuit; tantum dicunt aliquid adesse et signo crucis se muniunt. Hodie praefectus iratus unum eorum percussit. Magnam rixam exspectavi; omnia tamen quieta manserunt.
16 IULII.—Praefectus mane rettulit unum e nautis, Petrofsky, deesse. Quomodo evanuerit nemo explicare potest. Hesterno vesperi, octo campanis, excubias sinistras suscepit; Abramoff eum deinde liberavit, sed Petrofsky ad cubile non rediit. Nautae magis quam antea maesti. Omnes dicunt se tale quiddam exspectavisse, sed nihil amplius quam “aliquid in nave esse” dicere volunt. Praefectus eorum superstitione magis magisque irascitur. Vereor ne difficultas aliqua oriatur.
17 IULII.—Heri unus e nautis, Olgaren, in cabinam meam venit atque, metu quasi religioso commotus, mihi secreto dixit se credere hominem ignotum in nave esse. Dum excubias agebat, post domunculam constrati a pluvia se texerat; tum vidit virum altum et macilentum, nemini e nautis similem, per scalas in constratum ascendere, ad proram procedere atque evanescere. Cauto gradu secutus est; cum tamen ad proram pervenisset, neminem invenit, omnesque aditus inferiores clausi erant.
Superstitione paene amens factus est; vereor ne metus ad ceteros transeat. Ad hunc terrorem sedandum, hodie totam navem a prora ad puppim diligenter perquiram.
POSTEA.—Totam turbam in unum convocavi. Cum manifesto putarent aliquem in nave latere, dixi nos a prora ad puppim omnia perquisituros. Primus praefectus iratus est; rem stultam esse dixit, neque talibus opinionibus cedendum, ne animi nautarum frangerentur. Promisit se vecte ligneo nautas ab omni tumultu coerciturum esse. Eum ad clavum manere iussi; ceteri omnes, lucernas ferentes atque in eadem linea procedentes, navem summa cura perscrutati sunt. Nullum angulum reliquimus.
Cum praeter magnas arcas ligneas nihil fere in navi esset, nusquam erat ubi quis se occultare posset. Nautae, perquisitione perfecta, multo leviores ad laborem laeti redierunt. Primus praefectus vultu torvo tacuit.
22 IULII.—Triduum mare asperum; omnes velis intenti, neque timendi otium. Nautae terrorem suum obliti videntur. Praefectus iterum hilaris; pax inter omnes. Viros ob bonum laborem in tempestate laudavi. Gibraltar praeterivimus atque e freto in Oceanum exivimus. Omnia bene.
24 IULII.—Nescio quid mali huic navi imminere videtur. Iam uno nauta caremus; nunc in Sinum Biscayensem intramus, tempestate fera ante nos, atque hesterna nocte alter nauta periit—simpliciter evanuit. Sicut prior, post excubias discessit nec deinde visus est. Nautae omnes metu paene insaniunt. Petitionem omnibus subsignantibus detulerunt, rogantes ut excubiae duplicentur, quia soli esse timent. Praefectus iratus. Vereor ne aut ille aut nautae ad vim veniant.
28 IULII.—Quattuor dies quasi in inferno. Navis huc illuc iactatur quasi in gurgite; ventus in procellam increvit. Nemo dormit. Omnes labore confecti. Vix iam scio quibus excubias committam, cum nemo ad eas idoneus sit. Secundus praefectus ultro clavum et vigilias suscepit, ut alii paucas horas dormire possent. Ventus minuitur; mare adhuc terribile, sed navis firmior est.
29 IULII.—Altera calamitas. Hac nocte singulae tantum excubiae, quia omnes nimis fessi erant ut duplicarentur. Mane, cum nova vigilia in constratum venit, praeter gubernatorem ad clavum neminem invenit. Clamor ortus est; omnes in constratum cucurrerunt. Navis diligenter perquisita, nemo repertus. Secundum praefectum iam amisimus, nautae autem metu perculsi sunt. Primus praefectus et ego convenimus ut posthac armati simus atque causae signum aliquod exspectemus.
30 IULII.—Hesterna nox. Gaudemus Angliam appropinquare. Tempestas bona, omnia vela expansa. Labore confectus cubitum ii alteque dormivi. Evigilavi praefecto nuntiante duos nautas qui excubias egerant gubernatoremque deesse. Nunc tantum ego, praefectus et duo nautae ad navem agendam supersumus.
1 AUGUSTI.—Duo dies nebulae, nulla navis conspecta. Speraveram nos, ubi in Fretum Britannicum venissemus, auxilium signis petere aut aliquem portum intrare posse. Quoniam vela tractare non valemus, vento nos committere cogimur. Demittere ea non audemus, quia rursus tollere non possemus. Ad nescio quod exitium trahi videmur. Praefectus nunc magis quam ipsi nautae animo fractus est. Natura eius fortior quasi in se ipsam conversa eum consumpsit. Nautae iam ultra timorem sunt; tacite et patienter laborant, pessimum parati excipere.
Nautae Russi sunt, praefectus Rumenus.
2 AUGUSTI, MEDIA NOCTE.—Post pauca minuta somni clamore excitatus sum, ut videbatur extra fenestellam meam. Nihil per nebulam videre potui. In constratum cucurri atque praefecto incidi. Clamorem se audivisse atque accurrisse dicit, sed nautam excubiarum nusquam invenisse. Alter periit. Domine, adiuva nos! Praefectus dicit nos iam Fretum Doverense praeteriisse; momento enim quo nebula paulum aperta est promunturium North Foreland appellatum vidit, simul atque clamorem nautae audivit.
Si ita est, iam in Mari Septentrionali sumus. Solus Deus nos per nebulam ducere potest, quae nobiscum moveri videtur; sed Deus ipse nos reliquisse videtur.
3 AUGUSTI.—Media nocte ad clavum ii ut nautam ibi positum liberarem. Cum venissem, nemo aderat. Ventus constans erat, navisque recta ante eum currebat; clavum relinquere non ausus sum, itaque praefectum clamavi. Paucis post secundis praefectus in constratum cucurrit, vestibus laneis tantum indutus. Oculi feri, vultus exhaustus. Valde vereor ne mentem amiserit. Prope me venit et rauca voce in aurem susurravit, quasi timeret ne ipse aer audiret: “Hic est; nunc scio.
Hesterna nocte in vigiliis Illum vidi, quasi hominem, altum, macilentum, pallore mortuo. In prora stabat et prospiciebat. Post eum tacite accessi atque cultro percussi; sed culter per Illum transiit quasi per aerem vacuum.” Haec dicens cultrum suum eduxit et in aerem furiose egit. Deinde: “Sed hic est, et inveniam. Fortasse in cella oneraria, in una illarum arcarum. Singularum tabulas cochleis solvam et intus inspiciam. Tu clavum tene.” Tum digito ad labra admoto me monuit et infra constratum descendit.
Ventus asperior surgere coeperat; clavum relinquere non poteram. Eum paulo post iterum in constratum vidi, cistulam ferramentorum et lucernam ferentem; per aditum anteriorem infra descendit. Insanit, prorsus insanit, neque eum prohibere possum. Arcas magnas laedere non potest; in tabulis mercium “argilla” inscriptae sunt, atque eas commovere nihil periculi habet. Itaque hic maneo, clavum rego et haec scribo. Deo tantum confidere possum et exspectare dum nebula solvatur.
Tum, si hoc vento ad portum aliquem navem dirigere non potero, vela incidam, navem subsistere sinam atque auxilium signis petam...
Iam paene omnia acta sunt. Modo sperare coeperam praefectum quietiorem rediturum—audiebam enim eum infra aliquid ferire, et labor insanienti prodesse potest—cum subito ex aditu clamor territus exortus est, qui mihi sanguinem gelavit. In constratum prosiluit quasi telo emissus, oculis volventibus, vultu terrore contorto, prorsus furiosus. “Serva me! serva me!” clamavit; deinde nebulae pallium circumspiciebat.
Horror subito in desperationem mutatus est; voce iam firma dixit: “Tu quoque mecum veni, navarche, antequam sero sit. Illic est. Nunc secretum scio. Mare me ab Eo servabit; nihil aliud restat!” Priusquam verbum dicere aut ad eum capiendum procedere possem, vallum laterale conscendit atque sua sponte in mare se praecipitavit. Credo me quoque nunc secretum scire. Ille insanus singulos viros sustulit; nunc eos ipse secutus est.
Deus me adiuvet! Quomodo tot horrores, si ad portum pervenero, explicabo? Si ad portum pervenero! Num umquam fiet?
4 AUGUSTI.—Nebula adhuc manet, quam sol oriens penetrare non potest. Scio solem ortum esse, quia nauta sum; quo alio modo id sciam, nescio. Infra descendere non audeo, clavum relinquere non audeo. Itaque tota nocte hic mansi; in obscuritate vidi Illud—Illum! Deus mihi ignoscat, sed praefectus recte fecit quod in mare desiluit. Melius est more viri mori, more nautae in alto mari; nemo id reprehendet. Ego tamen navarchus sum et navem relinquere non debeo.
Sed daemonem illum aut monstrum fallam. Cum vires deficere coeperint, manus meas ad rotam gubernatoriam alligabo; una cum iis alligabo rem quam Ille—Illud!—attingere non audet. Tum, sive bonus sive malus ventus venerit, animam meam atque honorem navarchi servabo. Debilior fio, nox appropinquat. Si iterum mihi in faciem inspicere potuerit, fortasse agendi tempus non habebo... Si navis frangatur, fortasse haec lagena invenietur et qui invenerint intellegent; sin minus...
... tum saltem omnes sciant me officio meo fidelem fuisse. Deus et Beata Virgo et sancti pauperem animam ignaram adiuvent, quae officium suum facere conatur...
Inquisitio, ut exspectari poterat, sententiam de causa mortis certam non tulit. Nulla enim probatio afferri potest; utrum navarchus ipse caedes commiserit necne nemo iam dicere potest. Incolae fere omnes navarchum plane heroem existimant, atque funus publicum ei decretum est. Iam constitutum est corpus eius cymbarum ordine aliquamdiu per Eskam sursum vehi, deinde ad Molem Collis Tate reduci atque per gradus abbatiae ad coemeterium in rupe efferri, ubi sepelietur.
Plus quam centum cymbarum domini iam nomina sua dederunt, quod eum ad sepulcrum sequi volunt.
Canis ille ingens nusquam repertus est. Multi id dolent; opinione publica tam commota, credo totum oppidum eum libenter adoptaturum fuisse. Cras funus erit; ita alterum hoc “mysterium maris” ad finem perveniet.
COMMENTARII MINAE MURRAY
8 AUGUSTI.—Lucia tota nocte inquietissima fuit, neque ego dormire potui. Tempestas horrenda erat; cum inter fumariorum capita magna voce mugiret, horrebam. Quoties ventus acrior subito impingebat, quasi sclopetum procul explosum audiebatur. Mire Lucia non experrecta est; bis tamen surrexit atque vestes induit. Feliciter utroque tempore ego satis mature evigilavi, eam sine excitatione exui atque in lectum reduxi.
Res valde mira est ambulatio per somnum. Statim enim atque voluntas eius aliquo corporis obstaculo impeditur, propositum, si quod est, evanescere videtur, atque illa paene exacte ad consuetudinem vitae suae redit.
Prima luce ambae surreximus atque ad portum descendimus, ut videremus num quid nocte accidisset. Pauci homines aderant. Sol quidem splendebat, aer clarus et recens erat; sed fluctus magni et tristes, ipsi propter spumam nivis instar candidam atri, per angustum ostium portus vi se ingerebant quasi homo insolens per turbam iter sibi faciens. Nescio quo modo laetata sum Ionatham hac nocte non in mari, sed in terra fuisse.
Sed, o Deus, estne in terra an in mari? Ubi est, quomodo valet? De eo vehementer sollicita sum. Utinam scirem quid facere possem, atque aliquid facere possem!
10 AUGUSTI.—Funus pauperis navarchi hodie valde me movit. Omnes fere cymbae portus adesse videbantur, et loculus a navarchis ipsis a Mole Collis Tate usque ad coemeterium portatus est. Lucia mecum venit; mature ad vetus subsellium nostrum ivimus, dum pompa cymbarum ad Viaductum flumine sursum procederet atque rursus descenderet. Prospectus pulcherrimus erat, processionemque paene toto itinere videre potuimus.
Pauper prope subsellium nostrum sepultus est. Cum tempus venit, super subsellium stetimus atque omnia vidimus. Lucia valde commota videbatur; toto tempore inquieta et anxia erat. Non possum non putare somnia nocturna vires eius consumere. Unum in ea singulare est: mihi concedere non vult ullam causam huius inquietudinis esse; aut, si est, ipsa eam non intellegit. Accedit quod pauper dominus Swales hodie mane in ipso subsellio nostro mortuus inventus est, collo fracto.
Medicus dixit eum, terrore aliquo perculsum, retro in subsellium cecidisse; vultus autem ita metu atque horrore deformatus erat ut viri qui eum invenerant se horruisse dicerent. Pauper carissime senex! Fortasse moriens Mortem ipsam oculis suis vidit. Lucia tam tenero animo est ut huiusmodi res acrius quam ceteri sentiat.
Modo parva quadam re valde perturbata est, quam ego vix animadvertissem, quamquam animalia ipsa valde amo. Unus ex viris qui huc saepe naves spectatum veniunt aderat; eum canis suus sequebatur. Canis semper cum eo est. Uterque quietus est; neque virum iratum umquam vidi neque canem latrantem audivi. Per officium funebre canis ad dominum suum venire nolebat, qui nobiscum in subsellio sedebat, sed paucis passibus distans latrabat atque ululabat.
Dominus primum blande, deinde severius, postremo iratus eum vocavit; canis tamen neque accessit neque tacuit. Quasi furore correptus erat, oculis feris, pilis omnibus horrentibus quasi cauda felis pugnam parantis. Tandem vir quoque iratus desiluit, canem pede percussit, deinde cervicis pelle prehensum partim traxit partim proiecit super lapidem sepulcralem cui subsellium nostrum affixum est.
Simul ac lapidem tetigit, miser canis subito quievit atque toto corpore tremere coepit. Fugere non conatus est, sed humi se contraxit, toto corpore contremiscens ac metu abiectus, tanto terrore ut eum consolari conata sim, sed frustra. Lucia quoque misericordia plena erat; canem tamen tangere non ausa est, sed eum vultu angoroso spectabat. Valde vereor ne natura eius nimis sensitiva sit ut vitam sine multis doloribus agat.
Certe hac nocte de his somniabit. Tot res simul congestae—navis a mortuo in portum gubernata; corpus eius ad clavum crucifixo rosarioque alligatum; funus tam triste; canis modo furens modo terrore exanimatus—omnia somniis eius materiam dabunt.
Optimum erit eam bene defessam cubitum mittere. Itaque Luciam longo itinere pedestri per rupes ad Sinum Robini Hood atque inde domum reducere statui. Tum fortasse minus cupiet per somnum ambulare.