COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD—CONTINUANTUR
Funus in diem posterum indictum est, ut Lucia materque una sepelirentur. Omnia illa lugubria funeris apparandi officia curavi; libitinarius autem urbanissimus ostendit ministros suos eadem qua ipse obsequiosa suavitate affectos esse—aut, si mavis, beatos. Ipsa etiam mulier quae extremis officiis mortuam composuerat, e cubiculo egressa, mihi quasi collegae secreto dixit:
“Pulcherrimum profecto corpus est, domine. Magno mihi honori est quod eam curare licet. Haud nimium dixero si affirmem eam domui nostrae funebri decori futuram esse!”
Animadverti Van Helsing numquam procul abesse. Id facile rerum domesticarum perturbationi tribui poterat. Nemo e propinquis aderat; Arthurus autem postridie redire debebat ut funeri patris interesset, neque quemquam eorum qui arcessendi erant tempestive certiorem facere poteramus. Quae cum ita essent, Van Helsing et ego suscepimus ut chartas ceteraque scripta inspiceremus. Ille autem Luciae chartas ipse perlegere institit.
Cur ita faceret quaesivi; verebar enim ne, cum peregrinus esset, quae iure Anglico requirerentur non satis nosset atque imprudens molestiam aliquam, quam vitare licuisset, excitaret. Respondit:
“Scio, scio. Oblivisceris me non medicum tantum, sed etiam iurisconsultum esse. Sed neque hoc solius legis causa facio. Id iam noveras cum coronatoris inquisitionem vitavisti. Mihi non coronator tantum vitandus est. Possunt esse aliae chartae—velut haec.”
Haec locutus e libello schedulam protulit, quae in sinu Luciae reperta erat quamque illa dormiens discerpsit.
“Ubi primum compereris quis procurator fuerit defunctae dominae Westenra, chartas eius omnes obsigna atque hac ipsa nocte ad eum scribe. Ego hic in hoc cubiculo atque in pristino Luciae cubiculo per totam noctem vigilabo et ipse quaeram quidquid forte sit. Non convenit ut ipsae cogitationes eius in alienas manus veniant.”
Partem mihi commissam peregi; intra dimidiam horam nomen domiciliumque procuratoris dominae Westenra repperi atque ad eum scripsi. Omnes miserae dominae chartae ordinatissimae erant; etiam de loco sepulturae praecepta expressa reliquerat. Vix epistulam obsignaveram cum, me mirante, Van Helsing conclave intravit dicens:
“Possumne tibi opitulari, amice Ioannes? Nunc otium habeo; si licet, tibi libenter operam navabo.”
“Invenistine quod quaerebas?” rogavi. Ille respondit:
“Nihil certum quaerebam. Sperabam tantum me aliquid reperturum esse; et repperi quidquid ibi erat: nonnullas epistulas, paucas schedulas, et commentarium modo inchoatum. Omnia hic habeo; in praesentia de iis tacebimus. Cras vesperi miserum illum iuvenem videbo atque, si permiserit, nonnullis utar.”
Ubi opus quod instabat confeceramus, mihi dixit:
“Nunc autem, amice Ioannes, puto nos cubitum ire posse. Uterque somno indigemus atque quiete qua vires reficiamus. Cras multa nobis agenda erunt; hac autem nocte nihil iam nobis agendum est. Heu!”
Antequam cubitum iremus, miseram Luciam revisimus. Libitinarius profecto munere suo bene functus erat; cubiculum enim ad instar parvi sacelli funebris ornatum erat. Magna erat copia pulcherrimorum florum candidorum, atque mors, quantum fieri poterat, quam minime horrenda apparebat. Extrema sindonis ora faciem tegebat; Professor autem se inclinavit eamque leniter retraxit. Ambo conspecta pulchritudine obstupuimus; cerei alti satis luminis dabant ut omnia clare cerneremus.
Omnis Luciae venustas in morte redierat. Horae quae praeterierant non vestigia “digitorum putredinis omnia delentium” reliquerant, sed pristinum vitae decorem reddiderant, adeo ut oculis meis vix crederem me corpus mortuum intueri.
Professor vultum severum atque gravem praeferebat. Ille eam non sicut ego amaverat; neque causa erat cur lacrimae eius oculos implerent. “Mane donec redeam,” inquit atque e cubiculo exiit. Mox rediit cum manipulo florum allii silvestris e capsa quae in vestibulo nondum aperta stabat; flores inter ceteros supra circaque lectum disposuit. Deinde e collo, intra collare vestis, parvum crucifixum aureum detraxit atque ori imposuit. Sindonem in locum suum reposuit, et simul discessimus.
In cubiculo meo vestes exuebam cum ille, leviter pulsata ianua adventum suum praenuntians, intravit atque sine mora dixit:
“Cras ante noctem afferas mihi velim instrumenta et cultros ad cadavera secanda.”
“Ergone cadaver incidere paras?” rogavi.
“Ita et non. Secare volo, sed aliter quam putas. Nunc tibi dicam; tu autem ne verbum quidem alteri. Caput ei amputare volo atque cor e pectore eximere. Ah! chirurgus es et tamen horres! Te vidi manu cordeque immotis operationes facere in quibus de vita ac morte agitur, ad quas ceteri contremiscunt. Sed oblivisci non debeo, care amice Ioannes, te eam amavisse; neque oblitus sum. Ego ipse opus faciam; tu tantum adiuvabis.
“Hac ipsa nocte facere vellem; sed Arthuri causa non debeo. Cras post patris funus liber erit atque eam videre volet—videre ipsum corpus. Tum, postquam in loculo composita erit ad funus postridie faciendum, tu et ego, omnibus dormientibus, veniemus; operculum loculi cochleis solvemus, opus nostrum faciemus, deinde omnia ita restituemus ut praeter nos duos nemo sciat.”
“Sed cur omnino faciamus? Puella mortua est. Cur corpus illud miserum frustra mutilare? Si sectione cadaveris opus non est neque ex ea quidquam boni consequi possumus—si nihil ei, nihil nobis, nihil scientiae aut generis humani cognitioni prodest—cur faciamus? Id sine tali causa facere monstruosum est.”
Ad ea ille manum umero meo imposuit atque mira quadam pietate dixit:
“Amice Ioannes, miseror cor tuum cruentum; eo magis te diligo quod ita sanguine manat. Si possem, onus quod portas ipse susciperem. Sed sunt quae nescis, quae tamen scies, et mihi gratias ages quod ea sciam, quamquam iucunda non erunt. Ioannes, fili mi, iam multos annos amicus meus es; num umquam me sine iusta causa quidquam facere vidisti? Errare possum—homo enim sum—sed quidquid facio, recte me facere credo.
“Nonne propter haec me arcessivisti cum tanta illa calamitas incidit? Ita. Nonne obstupuisti, immo exhorruisti, cum Arthurum dilectam suam morientem osculari vetarem atque omnibus viribus ab ea abstraherem? Ita. Et tamen vidisti quomodo illa mihi gratias egerit, oculis illis in morte tam pulchris, voce tam infirma; quomodo hanc asperam senis manum osculata sit atque mihi bene precata sit? Ita. Nonne audivisti me iureiurando ei pollicitum esse, quo audito grata oculos clausit? Ita.
“Bene igitur. Nunc quoque iusta mihi causa est cur ea quae cupio faciam. Multos annos mihi credidisti; proximis hebdomadibus credidisti etiam cum res tam mirae acciderent ut iure dubitare posses. Paululum adhuc mihi crede, amice Ioannes. Si mihi non credis, cogar tibi dicere quid sentiam; id autem fortasse non expedit.
“Et si laboro—laborabo enim sive mihi credis sive non—sine amici mei fiducia, gravi corde laborabo atque, heu, tam solus mihi videbor eo ipso tempore quo omni auxilio omnique animi robore egeo!” Paulisper tacuit; deinde graviter perrexit: “Amice Ioannes, dies insoliti atque terribiles nos manent. Concordes, quasi unus homo, laboremus, ut ad bonum finem perveniamus. Nonne mihi fidem habebis?”
Manum eius cepi atque me fidem habiturum promisi. Ianuam exeunti sustinui atque observavi donec in cubiculum suum intravit ianuamque clausit. Dum ibi immotus stabam, unam ex ancillis tacite per transitum ire vidi; terga mihi vertebat ideoque me non animadvertit. In cubiculum ubi Lucia iacebat intravit. Aspectus me commovit. Rara est talis pietas; quam grati sumus iis qui, nullo rogante, eam iis quos diligimus praestant.
Misera illa puella innatum mortis horrorem vincebat ut sola iuxta feretrum dominae quam amaverat vigilaret, ne miserum illud corpus solum maneret donec aeternae quieti traderetur....
Diu graviterque dormivisse videor; iam enim clara dies erat cum Van Helsing cubiculum meum ingressus me excitavit. Ad lectum accessit atque dixit:
“De cultris afferendis noli laborare; rem illam non agemus.”
“Cur non?” rogavi; tanta enim gravitas sermonis superioris noctis animum meum alte moverat.
“Quia,” severe respondit, “aut nimis sero est aut nondum tempus advenit. Aspice!” Tum parvum crucifixum aureum sustulit. “Hoc noctu surreptum est.”
“Quomodo surreptum?” miratus rogavi. “Cum nunc apud te sit?”
“Quia ab illa muliere nequam, quae id abstulerat, recepi, a muliere quae mortuam vivosque spoliavit. Poenam profecto dabit, sed non mea manu; non omnino scivit quid faceret, atque ideo, quia ignorabat, furtum tantum commisit. Nunc exspectandum est.”
His dictis discessit, me reliquit novo mysterio implicitum atque aenigma explicare conantem.
Triste ac taediosum mane transiit; meridie autem procurator venit, dominus Marquand e societate Wholeman, Sons, Marquand & Lidderdale. Vir erat perhumanus et ea quae feceramus valde probabat; omniaque negotia minutiora, quae nobis curae erant, in se suscepit. Inter prandium narravit dominam Westenra iam diu mortem repentinam e cordis vitio exspectavisse atque res suas diligentissime ordinavisse. Addidit, praeter quoddam patris Luciae patrimonium successionis vinculo obnoxium, quod nunc, nullo rectae stirpis herede superstite, ad remotam familiae stirpem redibat, omnia reliqua bona, mobilia immobiliaque, Arthuro Holmwood sine ulla condicione relicta esse. His dictis perrexit:
“Ingenue fateor nos omnia fecisse ut eam a tali testamenti forma revocaremus; casus enim quosdam indicavimus quibus filia aut penitus inops fieri aut, si de nuptiis agendum esset, minus libera quam par esset manere posset. Rem adeo urgere perreximus ut paene ad contentionem veniremus; nam tandem nos rogavit utrum voluntatem suam exsequi parati essemus necne. Tum sane nihil aliud nobis restabat quam parere.
“Principio recte iudicavimus; nonaginta novem vicibus e centum eventus ipse consilium nostrum comprobavisset. Ingenue tamen fateor hoc in casu aliam quam hanc bonorum dispositionem voluntati eius exsequendae obstituram fuisse.
“Etenim, ea ante filiam mortua, filia in possessionem bonorum venisset; atque etiamsi matri quinque tantum minutis supervixisset, bona filiae, nullo testamento—quod tali tempore re ipsa confici non poterat—post mortem eius tamquam ab intestato relicta tractanda fuissent.
“Tum dominus Godalming, quamvis carissimus amicus, nullum prorsus iuris titulum habuisset; heredes autem remoti iura sua legitima propter affectum erga hominem sibi omnino alienum vix dimisissent. Hoc vobis affirmo, domini mei: eventu laetissimus sum, plane laetissimus.”
Vir bonus erat; sed quod ex una tantum parte tantae tragoediae—ea scilicet quae ad officium ipsius pertinebat—tam laetabatur, luculentum erat indicium quam parum interdum mens humana alienam calamitatem universam complecti possit.
Non diu commoratus est; se tamen eodem die rediturum dixit ut dominum Godalming videret. Adventus eius nobis aliquod solacium attulerat, quia iam constabat nobis non iam metuendum esse ne quis facta nostra in crimen vocaret. Arthurus hora quinta exspectabatur; itaque paulo ante eam horam cubiculum mortis visitavimus. Nunc vere ita appellari poterat, cum mater filiaque in eo simul iacerent.
Libitinarius, arti suae fidelis, supellectilem funebrem quam splendide ostentaverat; totus locus talem mortis apparatum spirabat ut animos nostros statim deprimeret. Van Helsing iussit pristinam dispositionem restitui, explicans, cum dominus Godalming mox adesset, minus acerbum ei fore si quidquid e sponsa eius reliquum erat solum conspiceret.
Libitinarius sua ipse imprudentia perculsus videbatur atque statim omnia ad eum statum quo nocte priore reliqueramus reducere contendit; ita Arthurus veniens eos saltem animi ictus quos vitare poteramus non passus est.
Miser! Maestus prorsus ac fractus videbatur; ipsum viri robur tantis animi doloribus aliquantum debilitari visum est. Patrem, ut sciebam, sincere ac pie dilexerat; eum autem tali praesertim tempore amittere acerbum malum erat. Mecum eadem qua semper benevolentia egit, erga Van Helsing suavissime urbanus fuit; tamen non poteram quin aliquam animi cohibitionem in eo animadverterem. Professor quoque vidit atque signo mihi indicavit ut eum sursum adducerem.
Feci; atque ad ianuam cubiculi eum relinquere volebam, ratus eum solum omnino cum Lucia esse cupere. Ille autem brachium meum cepit meque intus duxit, rauca voce dicens:
“Tu quoque eam amabas, mi amice; ipsa mihi omnia narravit, neque ulli amico in corde eius locus erat propior quam tibi. Nescio quo modo tibi gratias agam pro omnibus quae ei fecisti. Nondum cogitare possum....”
Hic subito dolore victus est, brachia umeris meis circumdedit caputque in pectore meo posuit flens:
“O Ioannes! Ioannes! quid faciam? Tota vita mihi uno momento erepta videtur, neque in toto terrarum orbe quidquam restat cuius causa vivere velim.”
Quantum potui eum consolatus sum. In talibus rebus viri multis verbis non egent. Manus pressa, brachium umero circumdatum, communis singultus—haec cordi viri carissima sunt communis doloris indicia. Immobilis tacitusque steti donec singultus eius languescerent; tum leniter dixi:
“Veni, aspice eam.”
Simul ad lectum accessimus, egoque velum tenue a facie sublevavi. Deus, quam pulchra erat! Singulae horae venustatem eius augere videbantur. Aliquantum me terruit atque obstupefecit; Arthurus vero tremere coepit, ac tandem dubitatione quasi febri quatiebatur. Post longam pausam demum susurravit:
“Ioannes, vere mortua est?”
Tristi voce confirmavi ita esse; deinde, quia sentiebam tam horrendam dubitationem ne momento quidem longius quam necesse erat durare debere, explicavi vultus post mortem saepe mitescere atque ad ipsam iuventutis pulchritudinem quodammodo redire; id praecipue fieri ubi mortem acerbus aut diuturnus cruciatus praecessisset. Haec dubitationem eius plane sustulerunt. Aliquamdiu iuxta lectum genibus nixus eam diu amanterque contemplatus est; tandem se avertit.
Dixi iam valedicendum esse, quia loculus claudendus erat. Itaque rediit, manum exanimem sua complexus osculatus est; deinde se inclinavit et eius frontem osculatus est. Discedens identidem se convertit eamque amanter respexit.
Eum in conclavi familiari reliqui, Van Helsingque nuntiavi Arthurum vale dixisse. Professor igitur ad culinam descendit, ut libitinarii ministros iuberet reliqua perficere atque loculi operculum cochleis figere. Ubi inde rediit, quaestionem Arthuri ei narravi. Respondit:
“Non miror. Modo ipse per momentum dubitavi!”
Omnes una cenavimus; videbam autem miserum Arthurum summa ope conari ut casum aequo animo ferret. Van Helsing per totam cenam tacuerat; accensis tamen sigaris dixit:
“Domine—” Sed Arthurus eum interrupit:
“Noli, noli, per Deum! nondum saltem illo nomine. Ignosce, domine; contumeliose loqui nolui. Hoc tantum est: luctus meus tam recens est.”
Professor summa suavitate respondit:
“Hoc titulo tantum usus sum quia dubitabam quo te appellarem. Iam te ‘dominum Holmwood’ appellare non possum; te autem diligere coepi—ita, mi care iuvenis, diligere—ut Arthurum te appellem.”
Arthurus manum porrexit atque senis manum calide cepit.
“Quocumque nomine vis me appella,” inquit. “Spero me amici nomen semper habiturum. Et dicere vix possum quam parum verba sufficiant ad gratias agendas pro bonitate tua erga carissimam meam.” Paulisper tacuit; tum perrexit: “Scio illam bonitatem tuam etiam melius quam ego intellexisse; atque si tum, cum ita egisti—meministi—rudis aut quocumque modo minus officiosus fui”—Professor capite annuit—“ignoscas mihi.”
Ille gravi benignitate respondit:
“Scio tibi tum difficile fuisse mihi penitus credere; ut enim in eo qui tanta vi egisset fidem haberes, causam facti intellegere oportebat. Intellego te neque nunc mihi plene credere posse, quia nondum intellegis. Et fortasse iterum veniet tempus quo te mihi credere cupiam, cum neque possis neque fortasse debeas neque adhuc intellegere tibi liceat. Sed veniet hora qua fiducia tua in me integra perfectaque erit atque omnia tam clare intelleges ac si sol ipse per ea luceret.
“Tum mihi ab initio ad finem gratias ages propter te ipsum, propter alios, propter carissimam illam quam me defensurum esse iuravi.”
“Immo vero, domine,” calide dixit Arthurus, “in omnibus tibi fidem habebo. Scio atque credo cor tibi nobilissimum esse; Ioannis amicus es, illius quoque fuisti. Fac quod vis.”
Professor semel iterumque guttur purgavit quasi locuturus; tandem dixit:
“Licetne nunc aliquid a te petere?”
“Certe.”
“Scisne dominam Westenra omnia bona sua tibi reliquisse?”
“Nesciebam; misera cara! numquam de hoc cogitavi.”
“Cum igitur omnia tua sint, iure potes de iis pro arbitrio statuere. Volo ut mihi concedas omnes Luciae chartas epistulasque legere. Crede mihi, vana curiositas non est. Causam habeo quam illa ipsa, certo scio, probavisset. Omnia hic habeo. Antequam sciremus omnia ad te pertinere ea sustuli, ne aliena manus ea tangeret, ne alienus oculus per verba in animam eius introspiceret. Servabo ea, si licet; ne tibi quidem adhuc ostendam, sed salva custodiam.
“Nullum verbum peribit; tempore autem opportuno omnia tibi reddam. Grave est quod rogo; sed facies, nonne, propter Luciam?”
Arthurus ex animo respondit, quasi sibi ipse tandem redditus esset:
“Doctor Van Helsing, fac quidquid vis. Cum hoc tibi permitto, sentio me facere quod carissima mea probavisset. Nullis te quaestionibus onerabo donec tempus advenerit.”
Senex Professor surrexit atque graviter dixit:
“Recte facis. Dolorem omnes patiemur; sed non dolor tantum erit, neque hic dolor ultimus. Nos omnes, tu quoque—tu maxime, mi care fili—per aquas amaras transire debebimus antequam ad dulces perveniamus. Sed fortes animo et ab omni utilitatis nostrae studio alieni esse debemus atque officio fungi; tum omnia bene cedent!”
Ea nocte in lectulo ad sedendum apto, qui in cubiculo Arthuri erat, dormivi. Van Helsing cubitum omnino non ivit. Ultro citroque ibat, quasi vigil domum circumiret; cubiculum autem ubi Lucia in loculo iacebat numquam e conspectu amittebat. Illa floribus allii silvestris conspersa erat, quorum gravis ac paene intolerabilis odor per rosarum liliorumque fragrantiam in noctem diffundebatur.
Commentarii Minae Harker
22 SEPTEMBRIS.—In hamaxosticho Exoniam petente. Ionathas dormit.
Vix heri mihi videtur ultima nota scripta esse; tamen quantum interea accidit! Whitbia, totus orbis mihi patebat, Ionathas absens, nullus de eo nuntius; nunc autem Ionathae nupta sum; Ionathas iurisconsultus est, socius negotii, dives, suarum rerum dominus, dominus Hawkins mortuus atque sepultus, et Ionathas novo morbi impetu correptus qui ei nocere potest. Aliquando fortasse me de his interrogabit. Omnia igitur annotabo.
Stenographiae usu paulum desuevi—ecce quid subita prosperitas nobis faciat—itaque quovis exercitio eam repetere non inutile erit....
Funus simplicissimum atque gravissimum fuit. Aderamus tantum nos et ministri domestici, unus alterve veterum eius amicorum Exoniensium, procurator eius Londiniensis, atque vir qui dominum Ioannem Paxton, praesidem Societatis Iuris Incorporatae, repraesentabat. Ionathas et ego manibus iunctis stabamus atque sentiebamus optimum carissimumque amicum nostrum a nobis abiisse....
Sine strepitu Londinium rediimus atque raeda publica ad Hyde Park Corner vecti sumus. Ionathas putavit mihi iucundum fore si ad viam equitum quam Row vocant paulisper iremus; itaque consedimus. Pauci tamen homines aderant, tristeque ac desertum spectaculum erat tot sedes vacuas videre. Illae de sede vacua domi nos admonuerunt; surreximus igitur atque per Piccadilly ambulavimus. Ionathas brachium meum tenebat sicut olim solebat antequam ego ad scholam puellarum proficiscerer.
Mihi id parum decorum videbatur; neque enim puellas per aliquot annos de urbanitate ac decoro instituere potes quin aliquid illius magistralis severitatis etiam in te ipsa haereat. Sed Ionathas erat, maritus meus; neminem ibi noveramus qui nos videret—neque curavissemus etiamsi nos vidissent—itaque perreximus.
Pulcherrimam puellam aspiciebam, ingenti petaso rotundo, rotae plaustri simili, in raeda Victoria ante tabernam Giuliani sedentem, cum sensi Ionatham brachium meum tam vehementer prehendere ut doleret; simul submissa voce dixit: “Deus meus!” De Ionatha semper anxia sum, ne novus aliquis nervorum impetus eum rursus perturbaret; itaque statim ad eum conversa rogavi quid eum commovisset.
Valde pallidus erat; oculi quasi e capite prosilire videbantur dum, partim terrore partim admiratione, virum procerum macilentum spectabat, naso aquilino, mustacio nigro barbaque in acumen demissa, qui ipse quoque puellam pulchram intuebatur. Tam fixe in eam oculos defixerat ut neutrum nostrum animadverteret, itaque eum bene contemplari potui. Vultus eius minime bonus erat: durus, crudelis, libidinosus; dentes magni candidi, eo candidiores quod labra adeo rubra erant, in acumen animalium more desinebant.
Ionathas eum spectare pergebat donec verita sum ne ille id animadverteret. Adeo ferox improbusque videbatur ut timui ne aegre ferret. Rogavi Ionatham cur tam commotus esset; ille autem, manifesto putans me rem aeque bene atque se nosse, respondit: “Videsne quis sit?”
“Non, care,” dixi; “non novi. Quis est?” Responsum me simul percussit atque horrore quodam perstrinxit; ita enim locutus est quasi nesciret se mihi, Minae, loqui:
“Ipse ille est!”
Carissimus ille manifesto nescio quo terrore correptus erat, ingenti quidem; credo eum, nisi me haberet cui inniteretur atque a qua sustineretur, concidisse. Spectare tamen pergebat. Alius vir e taberna exiit parvum involucrum ferens atque puellae tradidit; illa deinde raeda abiit. Vir ille vultu atro oculos in eam defixos tenuit; cum raeda Piccadilly sursum procederet, eadem via secutus est atque raedam Hansomianam clamore arcessivit. Ionathas eum oculis persecutus est atque, quasi sibi loquens, dixit:
“Credo Comitem ipsum esse; sed iuvenior factus est. Deus meus, si ita est! O Deus meus, Deus meus! Si modo scirem! si modo scirem!” Tantopere se ipse angebat ut vererer ne, si quaestiones facerem, animum eius in re retinerem; tacui igitur. Leniter eum abduxi; ille brachio meo innixus facile secutus est. Paululum longius ambulavimus, deinde in Green Park ingressi sumus ibique paulisper consedimus. Dies pro autumno calidus erat, atque sedile commodum in umbra invenimus.
Post pauca minuta quibus in vacuum tantum aspexerat, oculi Ionathae clausi sunt atque placide obdormivit, capite super umerum meum posito. Optimum hoc ei esse putavi, ideoque non excitavi. Post viginti fere minuta experrectus est atque hilari voce dixit:
“Quid, Mina, dormivine? O ignosce mihi quod tam inurbanus fui. Veni, alicubi theam sumamus.” Manifesto de illo peregrino atro prorsus oblitus erat, sicut in morbo suo oblitus fuerat omnium quae hic recens eventus in memoriam revocaverat. Haec subita rerum oblivio mihi non placet; vereor ne aut novam cerebri laesionem faciat aut pristinam renovet. Interrogare eum non debeo, ne plus noceam quam prosim; sed aliqua ratione facta itineris eius transmarini cognoscenda sunt.
Tempus, vereor, advenit ut involucrum illud aperiam atque quae scripta sunt cognoscam. O Ionatha, certo scio te mihi veniam daturum si quid peccavero; propter te ipsum carissimum facio.
POSTEA.—Tristis domum reditus omnibus modis: domus illo caro animo vacua qui nobis tam benignus fuit; Ionathas adhuc pallidus et vertigine affectus post levem morbi recidivam; nunc autem telegramma a Van Helsing, quisquis ille est:
“Dolebis audire dominam Westenra quinque abhinc diebus mortuam esse, Luciam autem nudiustertius. Utraque hodie sepulta est.”
O quantus dolor paucis verbis inclusus! Misera domina Westenra! misera Lucia! Abierunt, abierunt, numquam ad nos rediturae! Et miser, miser Arthurus, cui tanta dulcedo e vita erepta est! Deus nos omnes adiuvet ut dolores nostros feramus.
Commentarii Doctoris Ioannis Seward
22 SEPTEMBRIS.—Actum est. Arthurus Ringum rediit, Quincium Morris secum ducens. Quam praeclarus vir est Quincius! Intimo corde credo eum de morte Luciae non minus quam quemquam nostrum doluisse; tamen dolorem tanta constantia tulit quantam a fortissimo Vicingo, moribus tamen integerrimo, exspectes. Si America tales viros gignere perget, magna profecto inter gentes potentia erit. Van Helsing iacet atque paulisper quiescit ante iter.
Hac nocte Amstelodamum proficiscitur, sed cras nocte se rediturum dicit; pauca tantum disponere vult quae ipse praesens disponere potest. Tum, si fieri possit, apud me manebit; ait sibi Londinii opus esse quod aliquandiu eum detinere possit. Miser senex! Vereor ne superioris hebdomadis contentio ipsam ferream eius firmitatem fregerit. Per omne funus videbam eum se ipsum terribili quodam imperio continere.
Ubi omnia finita sunt, iuxta Arthurum stabamus. Miser de ea operatione loquebatur qua sanguis eius in venas Luciae transfusus erat; videbam autem vultum Van Helsing modo albescere modo purpureum fieri. Arthurus dicebat se ex illo tempore sensisse quasi vere matrimonio coniuncti essent, eamque coram Deo uxorem suam fuisse. Nemo nostrum verbum dixit de ceteris transfusionibus; neque umquam dicemus.
Arthurus et Quincius simul ad stationem profecti sunt; Van Helsing autem et ego huc venimus. Simul ac soli in raeda fuimus, ille subito quodam hysterico animi impetu correptus est. Postea quidem negavit id hysteriam fuisse, contendens tantum vim suam ridendi inter tam horrendas res erupisse.
Risit donec lacrimaret, adeo ut vela fenestrarum demittere cogerer ne quis nos videret atque perperam iudicaret; deinde lacrimavit donec rursus rideret; denique simul ridebat ac flebat, prorsus sicut mulier interdum facit. Conatus sum eum severe compescere, ut mulierem in tali casu solemus compescere; nihil profeci. Quam aliter viri ac mulieres nervorum robur infirmitatemve produnt! Ubi tandem vultus eius rursus gravis severusque factus est, rogavi cur risisset atque cur tali tempore.
Respondit, ut eius erat consuetudo, ratione quidem et vi, sed non sine mysterio. Dixit:
“Ah, non intellegis, amice Ioannes. Noli putare me non dolere quia rideo. Ecce, etiam dum risus me suffocabat, lacrimavi. Sed ne putes me totum dolore oppressum esse cum lacrimo; risus enim eodem modo venit. Hoc semper memoria tene: risus qui fores tuas pulsat atque dicit, ‘Licetne intrare?’ verus risus non est. Minime! Rex est; venit quando et quomodo vult. Neminem rogat; tempus opportunum non eligit.
“Dicit: ‘Adsum.’ Ecce exemplum: cor meum propter dulcissimam illam puellam dolore consumitur; sanguinem meum ei dedi, quamquam senex fessusque sum; tempus, artem, somnum dedi; alios aegrotos meos ope mea carere passus sum, ut illa omnia haberet. Et tamen ad ipsum sepulcrum eius ridere possum—ridere cum gleba e pala fossoris super loculum cadit ac sonum illum ‘tump! tump!’ in corde meo edit, donec sanguinem e genis meis pellit.
“Cor meum pro misero illo iuvene dolet—caro iuvene, aetate fere filii mei ipsius, si tam beatus fuissem ut filius meus viveret; capillos quoque oculosque similes habet. Nunc scis cur eum adeo diligam.
“Et tamen cum dicit quae mariti cor meum ad vivum tangunt atque patris cor ad eum trahunt sicut ad nullum alium virum—ne ad te quidem, amice Ioannes, quia tu et ego experientia magis pares sumus quam pater et filius—etiam illo momento Rex Risus ad me venit atque in aurem clamat et boat: ‘Ecce me! ecce me!’ donec sanguis rursus saliat atque aliquid lucis solaris, quam secum fert, in genas meas reducat.
“O amice Ioannes, mirus mundus est, tristis mundus, miseriarum, dolorum, aerumnarum plenus; et tamen cum Rex Risus venit, omnia illa ad modum quem ipse modulatur saltare cogit. Corda sanguinantia, ossa arida coemeterii, lacrimae quae cadentes urunt—omnia simul ad musicam quam ore non ridente facit saltant. Et crede mihi, amice Ioannes, bonum est quod venit, benignumque. Ah, nos viri mulieresque quasi funes sumus vi in diversas partes tracti atque intenti.
“Tum erumpunt lacrimae; et sicut pluvia funes, ita lacrimae nos rursus firmiores reddunt, donec fortasse vis maior sit quam ferre possumus atque rumpamur. Sed Rex Risus sicut sol venit atque intentionem rursus relaxat; tum labori, qualiscumque erit, ferendo pares sumus.”
Nolebam eum laedere quasi sententiae vim non perspicerem; sed cum causam risus adhuc non intellegerem, interrogavi. Dum respondebat, vultus eius severus factus est atque voce omnino mutata dixit:
“O, ironia illa dira omnium rerum! Illa puella tam pulchra, floribus coronata, tam vitae similis ut singuli dubitaremus num vere mortua esset; in pulcherrima illa domo marmorea iacet, in coemeterio solitario ubi tot propinqui eius quiescunt, posita iuxta matrem quae eam amavit quamque ipsa amavit; sacra illa campana ‘toll! toll! toll!’ tam tristiter tam tarde sonat; sacri illi viri vestibus candidis quasi angelorum, libros legere simulant cum oculi eorum ne semel quidem in pagina maneant; nos omnes capitibus inclinatis.
“Quorsum igitur haec omnia? Mortua est; sic est! nonne?”
“Pro vita mea, Professor,” dixi, “nihil in his invenire possum quod risum moveat. Immo explicatio tua aenigma difficilius reddit quam antea. Sed etiamsi funeris ritus ridiculus fuit, quid de misero Arthuro eiusque dolore? Cor eius plane frangebatur.”
“Ita prorsus. Nonne dixit sanguinem suum in venas eius transfusum eam vere sponsam suam fecisse?”
“Dixit; dulcis autem cogitatio erat quae eum consolabatur.”
“Ita. Sed difficultas erat, amice Ioannes. Si hoc verum est, quid de ceteris? Ho, ho! Tum dulcissima puella nostra pluribus viris nupta est; ego autem—uxore mea mihi quasi mortua, sed lege Ecclesiae viva, mente penitus amissa—ego ipse, qui ei quae mihi iam quasi uxor non est fidelis tamen maritus maneo, duas simul uxores habeo.”
“Ne hic quidem video ubi iocus sit!” dixi; neque mihi valde placebat eum talia dicere. Manum brachio meo imposuit atque dixit:
“Amice Ioannes, ignosce si te laedo. Affectum meum aliis non ostendi ubi eos laesisset; tibi tantum, veteri amico cui credere possum. Si tunc in ipsum cor meum inspicere potuisses, cum ridere cupiebam; si cum risus venit inspicere potuisses; si nunc inspicere posses, cum Rex Risus coronam suam et quidquid ad eum pertinet colligit—longe enim, longe a me proficiscitur, et per longum longumque tempus—fortasse me omnium maxime miserareris.”
Vocis eius suavitate permotus quaesivi cur.
“Quia scio!”
Nunc omnes dispersi sumus; multosque dies solitudo tamquam avis alis expansis tectis nostris incubabit. Lucia in maiorum suorum sepulcro iacet, magnifico mortis domicilio in coemeterio solitario, longe a Londinio hominum frequentissimo; ibi aer purus est, sol supra collem Hampstediensem oritur, floresque silvestres sua sponte crescunt.
Ita hos commentarios finire possum; solus Deus novit num alios umquam inchoem. Si inchoavero, aut si hos iterum aperuero, de aliis hominibus aliisque rebus scribendum erit; hic enim, in fine ubi fabula amoris vitae meae narrata est, antequam rursus filum operis totius vitae meae recipiam, tristis sine spe dico:
“FINIS.”
“WESTMINSTER GAZETTE”, 25 SEPTEMBRIS
MYSTERIUM HAMPSTEDIENSE
Vicinia Hampstediensis his ipsis diebus serie rerum commovetur, quae in memoriam revocant casus olim in actis sub titulis “HORROR KENSINGTONIENSIS”, “MULIER CULTRIFERA” aut “MULIER NIGRO VESTITU” editos. Superioribus duobus tribusve diebus complures pueri parvi domo aberraverunt aut, postquam in Campo Hampstediensi ludebant, domum redire neglexerunt.
In omnibus his casibus pueri nimis parvi erant ut de se ipsis ullam satis intellegibilem narrationem darent; in hoc tamen eorum excusationes consentiunt: se cum “domina pulcla” fuisse. Semper sero vesperi desiderati sunt; bis autem ante primam sequentis diei lucem reperti non sunt.
Vulgo in vicinia creditur, quia primus puer desideratus absentiam suam ita excusaverat, “dominam pulclam” se ad ambulandum secum vocavisse, ceteros verba ab illo arripuisse iisque, quotiens res postularet, usos esse. Id eo facilius creditur quod ludus nunc parvulis gratissimus est dolis alter alterum abducere. Nuntius quidam nobis scribit summum risum movere si quis hos pusillos videat personam “dominae pulclae” agentes.
Nonnulli, ait, e caricaturarum pictoribus nostris aliquid de ridicula deformitatis ironia discere possent si rem ipsam cum imagine compararent. Cum natura humana talis sit qualis est, mirum non est “dominam pulclam” partes maxime expetitas in his ludis sub divo agere. Nuntius noster simpliciter addit ne ipsam quidem Ellen Terry tam blande allicere posse quam nonnulli ex his parvulis sordidis vultibus se simulant—immo sibi ipsis persuadent—posse.
Res tamen fortasse etiam graviorem partem habet; nonnulli enim pueri, immo omnes qui noctu desiderati sunt, leviter in gutture lacerati aut vulnerati reperti sunt. Vulnera talia esse videntur qualia mus aut parvus canis facere posset; et quamquam singula parvi momenti sunt, tamen indicare videntur bestiam, quaecumque ea sit, certa quadam ratione mordere.
Vigilibus huius regionis mandatum est ut pueros errantes, praesertim minimos, in Campo Hampstediensi et circa eum, itemque quemlibet canem errantem qui forte ibi versetur, diligentissime observent.
“WESTMINSTER GAZETTE”, 25 SEPTEMBRIS
NUNTIUS EXTRAORDINARIUS
HORROR HAMPSTEDIENSIS
ALTER PUER LAESUS
“DOMINA PULCLA”
Modo accepimus alium puerum, qui nocte praeterita desideratus erat, sero demum mane sub frutice ulicis repertum esse in ea parte Campi Hampstediensis quae ad Shooter’s Hill spectat atque, ut videtur, minus quam ceterae frequentatur. Idem parvum in gutture vulnus habet quod in ceteris casibus observatum est. Viribus admodum fractus erat atque macie confectus videbatur. Is quoque, ubi aliquantulum refectus est, eandem ac ceteri fabulam narravit: se a “domina pulcla” abductum esse.