COMMENTARII MINAE MURRAY
24 IULII. WHITBIA.—Lucia me in statione excepit, solito dulcior ac pulchrior; inde raeda ad domum in via quam Semilunium vocant vectae sumus, ubi cubicula conduxerant. Locus est amoenissimus. Rivulus Eska per vallem profundam fluit, quae ad portum propius accedens paulatim dilatatur. Viaductus ingens altis pilis innixus vallem transmittit; per intervalla pilorum prospectus nescio quo modo longinquior videtur quam re vera est.
Vallis pulcherrime viret et adeo praeceps est ut, cum in superioribus collibus utrinque stas, nisi margini satis propinquus es ut deorsum inspicias, recta trans eam prospicias. Domus veteris oppidi, ex adversa parte nobis, omnes rubris tectis opertae sunt atque nullo ordine aliae super alias congestae videntur, quales in picturis Norimbergae conspicimus. Supra ipsum oppidum ruinae Abbatiae Whitbiensis eminent, olim a Danis direptae; ibi pars carminis Marmionis agitur, ubi puella intra murum viva includitur.
Ruinae magnifice surgunt, amplae et mirandae, multis amoenis recessibus distinctae; traditur etiam domina alba in una fenestrarum apparere. Inter abbatiam et oppidum alia ecclesia stat, paroecialis, circa quam ingens coemeterium sepulcralibus lapidibus plenum patet. Nusquam Whitbiae locus mihi amoenior videtur: supra oppidum ipsum situs est, totum portum complectitur prospectu, atque sinum usque ad promunturium Kettleness, quod in mare procurrit.
Tam abrupte super portum descendit ut pars clivi labefacta corruerit sepulcraque nonnulla secum traxerit. Uno loco lapides sepulcrorum ultra clivum eminent super semitam arenosam longe inferius iacentem. Per coemeterium semitae sunt et iuxta eas subsellia; homines totos dies hic sedent, pulchritudinem loci spectant et aura marina fruuntur. Ego quoque saepe huc veniam ut sedeam et laborem.
Immo nunc ipsa scribo, libro super genu posito, dum sermonem trium senum iuxta me sedentium audio. Videntur nihil aliud tota die agere quam huc ascendere et colloqui.
Portus infra me iacet. In ulteriore parte murus graniticus longus in mare procurrit, extremo in arcu extrorsum flexo, cuius in medio pharus stat. Extra eum moles valida mari opposita porrigitur. In proxima autem ripa alter murus maritimus in contrariam partem velut cubitus inflectitur, et in eius extremo quoque pharus est. Inter duas moles angustus aditus in portum patet, qui deinde subito dilatatur.
Aestu pleno pulcher est; refluxu autem paene totus in vada abit, nec quidquam restat nisi alveus Eskae inter ripas arenae fluens, saxis hic illic apparentibus. Extra portum hac in parte ingens scopulorum iugum fere ad dimidium miliarium extenditur, cuius acies recta a tergo phari meridiani in mare procurrit. In extremo signum nauticum fluctibus innatans, campana instructum, stat; id tempestate commotum huc illuc agitatur atque tristem sonum vento ad terram perfert.
Hic traditur, quotiens navis perierit, campanarum sonum in mari audiri. De hoc senem interrogare debeo; ecce huc venit...
Ridiculus sane senex est. Mirum quantum aetatis habere debet; vultus enim totus nodosus ac distortus est velut cortex arboris. Dicit se prope centum annos natum esse atque, quo tempore proelium apud Waterloo commissum est, nautam in classe piscatoria Groenlandica fuisse. Metuo ne nihil facile credat; cum enim eum de campanis marinis et Domina Alba abbatiae interrogavissem, haud blande respondit:
“Ego de talibus, domina, nihil sollicitus essem. Ista iam obsoleta sunt. Non dico numquam fuisse; dico tantum meo tempore non fuisse. Peregrinis et excursionibus apta sunt, non autem tali puellae honestae qualis tu es. Illi qui pedibus huc ex Eboraco atque Ledes veniunt, haleces salsas edunt, theam bibunt, gagatem vilem emere quaerunt, quidlibet credere parati sunt.
“Equidem miror quis operae pretium putet eis mentiri—ne ii quidem qui acta diurna conscribunt, quamquam ea stultitiis plena sunt.” Putavi eum multa iucunda nosse; rogavi igitur num mihi de antiqua cetorum venatione aliquid narrare vellet. Iam ad narrandum animum paraverat cum horologium sextam sonuit; tum aegre surrexit et dixit:
“Domum mihi redeundum est, domina. Neptis mea non amat se, ubi thea parata est, exspectare. Multum mihi temporis opus est ut hos gradus reptem; multi enim sunt. Praeterea, domina, ipsa iam hora admonet me ventrem esse reficiendum.”
Claudicans abiit; eumque vidi, quantum poterat, gradibus deorsum properantem. Illi gradus oppidi insigne sunt. Ab oppido ad ecclesiam ascendunt; complura centena sunt—quot sint nescio—et molli flexu sursum ducuntur. Adeo lenis est ascensus ut equus facile sursum deorsumque ire possit. Credo eos olim ad abbatiam pertinuisse. Ego quoque domum ibo. Lucia cum matre visitationes officii causa fecit; quia solum officia erant, non ivi. Iam certe redierint.
1 AUGUSTI.—Abhinc una hora huc cum Lucia ascendi; sermonem iucundissimum habuimus cum sene amico meo et duobus aliis qui semper ad eum se adiungunt. Is apud illos manifesto pro oraculo habetur, et credo eum suo tempore hominem valde imperiosum fuisse. Nihil concedit et omnes verbis opprimit. Si rationibus vincere nequit, minatur; deinde silentium eorum pro assensu accipit.
Lucia veste e linteo tenui candido induta pulcherrima erat; postquam huc venit, genae eius pulcherrimo colore florere coeperunt. Animadverti senes nullam moram fecisse quin, postquam consedimus, prope eam accederent atque sederent. Tam suavis est cum senibus ut credo omnes statim eam amavisse. Etiam senex meus cessit neque illi contradixit; mihi autem duplicem contradictionum partem dedit. Sermonem ad fabulas loci traduxi, et statim quasi contionem habere coepit.
Conabor quantum possum meminisse et scribere:
“Omnia ista ab initio ad finem merae nugae sunt; nihil praeterea. Incantationes, spectra, larvae, canes portentosi, lemures, omnia eius generis, tantum ad pueros et mulieres levium capitum terrendas valent. Bullae aeriae sunt. Portenta, signa, monita—omnia excogitaverunt sacerdotes, scribae malevoli et qui viatores hamaxostichis alliciunt ut stultos terrerent atque ad ea facienda impellerent quae sua sponte facere nollent. Irascor cum ista cogito.
“Immo isti, non contenti mendacia in charta imprimere atque e suggestu praedicare, etiam in lapidibus sepulcralibus ea incidere volunt. Circumspice quocumque velis. Omnes illi lapides, quantum superbia sinit capita erigentes, tot mendaciis inscriptis gravati iam nutant ac paene corruunt: ‘Hic iacet corpus,’ ‘Sacrum memoriae,’ atque similia; cum tamen sub dimidia fere parte lapidum nulla corpora omnino sint, nec quisquam illorum memoriam ne tantillo quidem tabaci sternutatorii aestimet, nedum sacram habeat.
“Mendacia, omnia mendacia! Deus bone, quam mirum spectaculum erit die Iudicii, cum illi omnes in linteis funebribus suis simul exsurgent et lapides sepulcrales secum trahere conabuntur ut probent quam boni fuerint; quidam tremuli atque vacillantes, manibus in mari frigore rigentibus atque tam lubricis ut lapides ne tenere quidem possint!”
Ex vultu senis sibi placentis atque ex modo quo socios circumspiciebat ut approbationem quaereret intellexi eum se iactare. Itaque pauca interposui ut pergere cogerem:
“At, domine Swales, serio loqui non potes. Nonne saltem aliqui lapides recte inscripti sunt?”
“Fortasse pauci sunt minus falsi, nisi quod mortuos nimis bonos faciunt. Suam quisque aquae catinam pro mari putat. Totum opus mendaciis constat. Ecce: tu peregrina huc venis et hoc coemeterium vides.” Annui; melius enim putavi assentiri, quamquam rusticum eius sermonem non semper penitus intellexi. Sciebam saltem de ecclesia agi.
Perrexit: “Et putas omnes hos lapides super homines hic bene compositos et sepultos stare?” Iterum annui. “Ibi ipsum mendacium est. Multa horum sepulcrorum tam vacua sunt quam arca tabaci veteris Duni nocte Veneris.” Unum ex sociis cubito tetigit, et omnes riserunt. “Quomodo aliter fieri posset? Illum vide, postremum ultra tumulum. Lege!” Accessi atque legi:
“Eduardus Spencelagh, navis magister, a praedonibus maritimis prope litus Andres occisus, Aprili 1854, aetatis 30.” Cum rediissem, dominus Swales perrexit:
“Quis, obsecro, eum huc retulit sepeliendum? Prope litus Andres occisus! Et tu corpus eius sub lapide iacere credebas? Possem tibi duodecim nominare quorum ossa in mari Groenlandico iacent”—ad septentrionem digito monstravit—“aut quocumque eos cursus maris tulerunt. Lapides tamen circa te stant. Tu oculis iuvenibus vel minutissimas mendaciorum litteras hinc legere potes.
“Braithwaite Lowrey hic—patrem eius noveram—anno 1820 in nave Vivaci prope Groenlandiam periit; Andreas Woodhouse in eisdem maribus anno 1777 mersus est; Ioannes Paxton prope Promunturium Valedictionis anno post mersus; senex Ioannes Rawlings, cuius avus mecum navigavit, in sinu Finnico anno 1850 periit.
“Putasne omnes istos, ubi tuba sonuerit, cursu Whitbiam petituros? De hoc sane dubito! Dico tibi, ubi huc pervenerint, ita se impellent atque collident ut pugna in glacie veterum dierum videatur, cum a luce ad tenebras alter alterum caederemus et vulnera nostra lumine aurorae borealis obligaremus.” Evidenter iocus loci erat; senex enim cachinnavit, et socii libenter secuti sunt.
“At,” inquam, “non mihi recte ratiocinari videris. Ponis enim omnes hos mortuos, vel animas eorum, die Iudicii lapides suos secum ferre debere. Putasne id vere necessarium esse?”
“Ad quid ergo lapides sepulcrales sunt? Responde mihi, domina!”
“Ut propinquis placeant, opinor.”
“Ut propinquis placeant, inquis!” Haec summa cum contemptione dixit. “Quomodo propinquis gratum esse poterit scire mendacia lapidibus de mortuis inscripta esse, praesertim cum omnes loci incolas scire ea falsa esse?” Lapidem ad pedes nostros iacentem monstravit, tabulam planam cui subsellium impositum erat, prope marginem rupis. “Lege quae in isto lapide mentiuntur,” inquit. Litterae mihi ex adverso sedenti inversae apparebant; Lucia autem propius ex adverso sedebat, itaque se inclinavit et legit:
“Sacrum memoriae Georgii Canon, qui, gloriosae resurrectionis spe fretus, die 29 Iulii 1873 mortuus est, e rupibus Kettleness delapsus. Hoc sepulcrum maerens mater dilectissimo filio unico posuit. ‘Unicus erat matris suae filius, et illa vidua.’ Re vera, domine Swales, nihil in his ridiculum video!” Graviter et paulo severe locuta est.
“Nihil ridiculum vides! Ha, ha! Quia nescis maerentem illam matrem furiosam fuisse quae filium oderat, quod corpore distortus atque claudus erat; ille autem eam adeo oderat ut sibi mortem consciverit ne illa pecuniam ex assecuratione vitae eius acciperet. Vetere sclopeto, quo corvos terrebat, paene summum caput sibi abstulit. Tum vero non corvos fugavit, sed tabanos avesque cadaveribus vescentes ad se allexit. Sic e rupibus ‘cecidit’.
“Quod ad spem gloriosae resurrectionis attinet, saepe ipsum audivi dicentem se sperare in infernum iturum, quia mater tam pia esset ut certe in caelum iret, neque ille ubi illa esset morari vellet. Nunc nonne lapis ille”—baculo eum percussit—“merus mendaciorum fasciculus est? Et nonne Gabriel cachinnabit cum Georgius anhelans gradibus ascendet, lapide sepulcrali dorso imposito, atque eum pro testimonio accipi roget?”
Nesciebam quid responderem; Lucia autem, surgens, sermonem avertit:
“O cur nobis haec dixisti? Hic locus mihi omnium gratissimus est, neque eum relinquere possum; nunc autem scio me super sepulcrum hominis qui sibi mortem conscivit sedere debere.”
“Id tibi nihil nocebit, pulchra mea; fortasse pauperi Georgio gratum erit tam formosam puellam quasi in gremio suo sedentem habere. Ego hic iam fere viginti annos interdum sedeo, neque mihi quidquam nocuit. Noli sollicitari de iis qui infra iacent—nec de iis qui ne iacent quidem! Tum demum timere incipies, cum omnes lapides inde asportatos esse videris atque locum nudum sicut agrum post messem. Ecce horologium; mihi abeundum est. Valete, dominae!” Et claudicans discessit.
Lucia et ego aliquandiu sedimus. Omnia ante nos tam pulchra erant ut manus iungeremus dum sedebamus; illa autem iterum mihi omnia de Arthuro deque nuptiis futuris narravit. Ex quo nonnihil maestitiae mihi subiit, quia iam mense integro nihil ab Ionatha audivi.
EODEM DIE.—Sola huc ascendi, quia valde tristis sum. Nulla mihi epistula erat. Spero nihil mali Ionathae accidisse. Horologium modo nonam sonuit. Lumina passim per oppidum video, interdum in ordinibus ubi viae sunt, interdum singula; sursum per Eskam pergunt atque in flexu vallis evanescunt. Ad sinistram nigra linea tecti veteris domus iuxta abbatiam prospectum intercludit.
Oves agnique in agris longe post me balant; infra in via strata ungulae asini crepitant. Orchestra in molo valsam asperam quidem, sed certo numero, canit; longius autem in ripa Exercitus Salutis in angiporto conventum agit. Neutri musici alterorum sonos audiunt; ego autem ex hoc loco et utrumque coetum video et utriusque cantum audio. Ubi est Ionathas? Num de me cogitat? Utinam hic esset.
Commentarii Doctoris Ioannis Seward
5 IUNII.—Quo melius Renfield intellego, eo magis eius casus me ad investigandum allicit. Quaedam animi proprietates in eo valde auctae sunt: amor sui, secreti tenacitas, consilii constantia. Quorsum haec animi constantia spectet scire aveo. Manifesto consilium aliquod fixum habet, sed quale sit nondum intellego. Virtus eius quae cetera compensat amor animalium est; quamquam ita singulariter eum exercet ut interdum putem eum tantum immodice crudelem esse. Mira animalia sibi alit.
Nunc studium eius est muscas capere. Tantum iam earum numerum collegit ut eum admonere necesse fuerit. Contra exspectationem non in furorem erupit, sed rem simpliciter serio accepit. Paulisper cogitavit, deinde dixit: “Licetne mihi tres dies habere? Tum eas tollam.” Dixi sane hoc sufficere. Observandus est.
18 IUNII.—Nunc ad araneas animum convertit, et complures ingentes in capsa tenet. Muscis eas pascit, quarum numerus manifeste minuitur; quamquam dimidiam partem cibi sui ad novas muscas e foris in cubiculum alliciendas consumit.
1 IULII.—Araneae iam tam molestae fiunt quam muscae; hodie dixi eum iis carere debere. Valde tristis visus est, itaque dixi saltem partem earum tollendam esse. Laetus consensit; tantundem temporis quantum antea ad numerum minuendum dedi.
Summo me hodie fastidio affecit. Musca enim ingens et foeda, cadaverino cibo tumida, in cubiculum bombiens intravit; ille eam cepit, inter pollicem et digitum triumphans aliquantulum tenuit, atque, antequam intellexi quid facturus esset, in os misit et devoravit. Eum increpui; placide autem disseruit eam optimam ac saluberrimam esse: vitam enim esse, vitam robustam, et sibi vitam dare. Hinc mihi suborta est quaedam cogitatio—immo eius initium. Videndum quomodo araneas suas tollat.
Nimirum aliquid altius mente agitat. Libellum enim parvum habet in quo semper aliquid annotat. Paginae totae numeris refertae sunt, plerumque numeris singulis in summas collectis, deinde summis ipsis rursus in maiores summas redactis, quasi rationem aliquam in unam summam redigeret, ut ii dicunt qui rationes examinant.
8 IULII.—Est in ipsa insania quaedam ratio, et rudimentum ideae meae crescit. Mox in certam sententiam coalescet; tum, o cogitatio sui nescia, fratri tuo sui conscio viam concedere debebis! Paucos dies ab amico meo abstinui ut viderem num quid mutaretur. Omnia eadem manent, nisi quod nonnulla animalia dimisit et novum sibi comparavit. Passerem aliquo modo cepit atque iam partim mansuefecit.
Ratio mansuefaciendi simplex est; araneae enim iam numero decreverunt. Quae supersunt tamen bene pascuntur, quia adhuc muscas cibo suo allicit.
19 IULII.—Res procedit. Amicus meus nunc totam passerum coloniam habet; muscae et araneae paene evanuerunt. Cum intravissem, ad me cucurrit atque dixit se magnum beneficium, immo maximum, petere velle; dum loquebatur, mihi blandiebatur velut canis. Quaesivi quid esset; ille quasi raptus voce ac vultu dixit:
“Felis catulum, pulchrum, nitidum, lascivum, quocum ludere possim, quem docere et pascere possim—pascere—pascere!”
Haec petitio me non imparatum invenit; animadverteram enim animalia eius semper maiora et vividiora fieri. Nolui autem pulchram passerum domesticorum familiam eodem modo perire quo muscae araneaeque perierant. Dixi igitur me rem consideraturum, et quaesivi num felem adultam quam catulum mallet. Studium eius eum prodidit:
“O ita, felem libenter haberem! Catulum tantum petii ne felem mihi negaretis. Nemo mihi catulum negaret, nonne?” Caput movi et dixi me vereri ne id nunc fieri non posset, sed rem consideraturum esse. Vultus eius concidit; signum periculi ibi vidi, subitus enim obliquus atque ferox intuitus homicidium minabatur. Furor homicidalis in hoc homine nondum maturuit. Desiderio praesenti eum experiar et videbo quo procedat; tum plura sciam.
Hora 10 noctis.—Iterum eum visitavi atque in angulo sedentem et secum maerentem inveni. Ubi intravi, ad pedes meos in genua procubuit et obsecravit ut felem accipere permitterem; salutem suam ex ea pendere. Firmus tamen fui et dixi felem habere non posse. Tum sine verbo recessit atque in eodem angulo quo eum inveneram consedit, digitos dentibus rodens. Mane primo eum videbo.
20 IULII.—Renfield valde mane visitavi, antequam custos circuitum faceret. Vigilantem inveni cantilenam submissa voce canentem. Saccharum quod servaverat in fenestrae limine spargebat et manifesto rursus muscas capere incipiebat, laetus atque libens. Aves eius circumspiciens non vidi; quaesivi igitur ubi essent. Sine conversione respondit omnes avolavisse. Paucae plumae per cubiculum iacebant, et in pulvino gutta sanguinis erat.
Nihil dixi; custodem tamen admonui ut, si quid insoliti per diem accideret, mihi referret.
Hora 11 mane.—Custos modo venit atque rettulit Renfield gravissime vomuisse magnamque plumorum copiam reddidisse. “Equidem, doctor,” inquit, “credo eum aves suas devoravisse—crudas simpliciter arripuit atque comedit!”
Hora 11 noctis.—Hac nocte Renfield validum opiatum dedi, satis ut etiam ille dormiret, et libellum eius ad inspiciendum abstuli. Cogitatio quae per hos dies velut musca circa caput meum bombitabat nunc certa forma constitit, et ratio probata. Insanus meus ad caedem propensus generis singularis est. Novum ei genus constituam eumque zoophagum, id est vitae voratorem, appellabo. Cupit quotquot potest vitas in se recipere, idque cumulando assequi constituit.
Multas muscas uni araneae dedit, multas araneas uni avi, deinde felem voluit quae multas aves comederet. Quae postea secutura erant? Paene operae pretium esset experimentum absolvere. Fieri posset, si causa satis magna esset.
Vivisectionem olim homines irriserunt; quantos autem hodie fructus dedit! Cur scientiam in difficillima maximeque vitali parte non promoveremus—cognitione cerebri? Si secretum vel unius talis mentis haberem, si clavem vel unius insani imaginationis tenerem, hanc scientiae partem eo usque promovere possem ut physiologia Burdon-Sanderson aut doctrina Ferrieri de cerebro prae ea nihil esset.
Utinam causa satis magna esset! Non nimis de hoc cogitandum est, ne tentationi cedam. Causa satis gravis fortasse lancem inclinaret; quid si et mihi cerebrum a natura singulare datum est?
Quam bene homo ratiocinabatur! Insani intra fines suae dementiae mirum quam apte ratiocinantur. Miror quantarum vitarum pretium uni homini statuat, an unius tantum. Rationem summa cura clausit et hodie novum librum aperuit. Quot nostrum singulis vitae diebus novum librum aperimus?
Mihi videtur heri tantum totam vitam meam cum nova spe finitam esse, atque tunc vere novum librum me aperuisse. Sic erit donec Magnus Rationarius me summabit atque tabulas meas lucro an damno clauserit. O Lucia, Lucia, irasci tibi non possum, neque amico meo cuius felicitas tua est. Tantum sine spe exspectare atque laborare debeo. Labor! labor!
Utinam causam tam validam haberem quam pauper amicus insanus ibi—bonam, sui expertem causam quae me ad laborem impelleret. Id vero felicitas esset.
Commentarii Minae Murray
26 IULII.—Anxia sum, et solacio mihi est hic animi sensus litteris mandare; quasi mecum ipsa susurrem simulque auscultem. Etiam notae stenographicae nescio quid proprium habent, quo earum usus ab ordinaria scriptura differt. De Lucia et de Ionatha sollicita sum. A Ionatha iam aliquandiu nihil audiveram atque valde timebam; heri autem carus dominus Hawkins, qui mihi semper tam benignus est, epistulam ab eo mihi misit.
Scripseram rogans num quid audivisset; respondit litteras inclusas modo accepisse. Una tantum linea est, ex arce Dracula data, qua significat se iam domum proficisci. Hoc Ionathae non simile est. Non intellego et sollicita sum. Praeterea Lucia, quamvis tam bene valeat, ad veterem consuetudinem per somnum ambulandi nuper rediit. Mater eius mecum de hac re locuta est, et statuimus me ostium cubiculi nostri omni nocte claudere.
Domina Westenra sibi persuasit eos qui dormientes ambulant semper in tecta domorum aut ad margines rupium exire, deinde subito excitari atque cadere clamore desperato qui per totum locum resonet. Pauper cara, de Lucia naturaliter anxia est; narrat etiam maritum suum, Luciae patrem, eandem consuetudinem habuisse: nocte surgebat, se vestiebat atque, nisi prohiberetur, foras ibat.
Lucia autumno nuptura est atque iam de vestibus suis et de dispositione domus consilia facit. Eam intellego; ego enim idem facio. Sed Ionathas et ego vitam simplicissime incipiemus atque sumptus ad reditus diligentissime accommodare debebimus. Dominus Holmwood—Honorabilis Arthurus Holmwood est, unicus domini Godalming filius—mox huc venturus est, simul ac Londinio abesse poterit; pater enim eius minus bene valet, et credo caram Luciam momenta numerare donec veniat.
Cupit eum ad subsellium in rupe coemeterii ducere et pulchritudinem Whitbiae ostendere. Fortasse ipsa exspectatio eam perturbat; cum venerit, omnia in melius cedent.
27 IULII.—Nullus nuntius ab Ionatha. Valde de eo sollicita fio, quamquam cur ita sim nescio; utinam scriberet, vel unam tantum lineam. Lucia plus quam umquam per somnum ambulat, et singulis noctibus motu eius per cubiculum excitari soleo. Feliciter aer tam calidus est ut frigore laedi non possit; tamen anxietas et assidua nocturna excitatio iam me fatigant, et ipsa nervosa atque insomnis fio. Deo gratias, Lucia valetudinem servat.
Dominus Holmwood subito ad Ringum vocatus est ut patrem videat, qui graviter aegrotare coepit. Lucia dilatione adventus eius angitur, sed formae tamen eius nihil decessit; paulo plenior facta est, et genae pulcherrimo roseo colore florent. Pallorem anaemicum quem habuerat amisit. Oro ut ita maneat.
3 AUGUSTI.—Altera hebdomas abiit, et nihil ab Ionatha; ne dominus quidem Hawkins, a quo litteras accepi, quidquam novit. Utinam ne aegrotet! Certe scripsisset. Ultimam illius epistulam aspicio, sed nescio quomodo mihi non satisfacit. Non sonat sicut Ionathas, et tamen eius manu scriptae sunt litterae; de hoc dubitari non potest. Lucia hac ultima hebdomade minus per somnum ambulavit, sed mira quaedam intentio in ea est quam non intellego; etiam dormiens me observare videtur.
Ostium tentat; ubi clausum invenit, per cubiculum circumit clavem quaerens.
6 AUGUSTI.—Tres dies alii, et nihil novi. Haec incertitudo horrenda fit. Si modo scirem quo scribere aut quo ire possem, facilius ferrem; nemo autem verbum de Ionatha audivit post illas ultimas litteras. Tantum Deum orare possum ut patientiam mihi det. Lucia magis quam umquam excitabilis est, alioquin bene valet. Hesterna nox tempestatem minabatur, et piscatores dicunt magnam tempestatem imminere. Conabor eam observare atque signa caeli discere.
Hodie dies totus canus est, et dum scribo sol densis nubibus supra Kettleness altissime conditur. Omnia cana sunt, praeter herbam viridem quae inter cetera quasi smaragdus micat: saxa terreni coloris cinerea; nubes cinereae, extremo margine solis luce tinctae, super mare canum pendent; linguae arenae quasi digiti cani in mare porriguntur. Mare super vada et campos arenosos cum fragore volvitur, sonitu caligine marina ad terram fluenti obtuso. Horizon in nebula cana evanuit.
Omnia nescio quam immensitatem prae se ferunt. Nubes quasi saxa gigantum cumulantur; supra mare murmur profundum est quod mali alicuius praesagium sonat. Figurae obscurae hic illic in litore apparent, interdum dimidia nebula tectae, atque videntur “homines velut arbores ambulantes.” Piscatoriae naviculae in portum certatim redeunt, in longo maris tumore ascendunt descenduntque dum in portum feruntur, lateribus paene ad aquam inclinatis. Ecce senex dominus Swales.
Recta ad me venit; ex modo quo petasum tollit intellego eum loqui velle...
Pauper senex valde mutatus erat. Iuxta me consedit et mitissime dixit:
“Aliquid tibi dicere volo, domina.” Eum perturbatum vidi; manum eius rugosam cepi et rogavi ut libere loqueretur; ille autem manum in mea relinquens ita dixit:
“Vereor, cara mea, ne te offenderim tot impia per has hebdomades de mortuis talibusque dicendo. Sed ea serio non sentiebam, et volo te hoc meminisse cum ego abiero. Nos senes, altero iam pede in sepulcro, mortem nec reputare nec timere volumus; ideo iocor, ut animum meum erigam.
“Sed, Deus te amet, domina, mortem non timeo, ne minimum quidem; tantum mori nolo si vitare possum. Tempus meum prope est: senex sum, et centum annos nemo sperare potest. Senex ille iam falcem acuit. Vides? Iocandi consuetudinem subito deponere non possum. Mox Angelus Mortis tubam mihi canet.
“Sed noli maerere neque flere, cara mea!”—viderat enim me flere—“si hac ipsa nocte venerit, vocanti respondebo. Vita enim, si recte reputes, nihil aliud est quam exspectatio rerum futurarum; mors autem sola certa est. Contentus sum: veniet enim, et quidem cito. Fortasse iam in illo vento super mare venit, qui secum damna, naufragia, dolorem ac luctus affert.
“Vide! vide!” subito clamavit. “Aliquid est in illo vento et in illo murmure ultra mare quod sonitu, specie, sapore, odore mortem refert. In aere est; venire sentio. Domine, da mihi ut laetus respondeam cum vocatus fuero!” Bracchia velut precans sustulit, petaso simul elato. Labra movebantur quasi oraret. Post pauca silentii momenta surrexit, manum meam pressit, mihi benedixit atque vale dixit, deinde claudicans abiit. Haec omnia me valde commoverunt atque perturbaverunt.
Laeta fui cum custos litoris telescopio sub bracchio appropinquavit. Ut solet mecum constitit, sed navem quandam insolite errantem intentis oculis observabat.
“Eam intellegere non possum,” inquit. “Russica videtur; sed mirum in modum huc illuc fertur. Quo se vertat plane nescit. Tempestatem venire videt, sed statuere nequit utrum ad septentrionem in mare apertum fugiat an huc in portum veniat. Ecce iterum! Mire gubernatur: gubernantis manui non paret, sed omni venti impetu cursum mutat. De hac nave ante crastinam hanc horam plura audiemus.”