COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD
(Continuantur.)
Cum ad deversorium Berkeley pervenissemus, Van Helsing telegramma ad se missum ibi reperit:
“Hamaxosticho advenio. Ionathas Whitbiae est. Nuntium magni momenti habeo.—Mina Harker.”
Professor gaudio exsultavit. “O mirabilem illam dominam Minam!” inquit. “Vere inter feminas margarita est! Ipsa venit; ego autem manere non possum. Ad domum tuam veniat oportet, amice Ioannes. Ei ad stationem obviam ito. Telegramma ei in itinere mitte, ut ad adventum parata sit.”
Misso telegrammate, poculum theae bibit; dum bibit mihi narravit Ionatham Harker, dum peregre versaretur, commentarios scripsisse, eorumque exemplar machina dactylographica exscriptum mihi tradidit, una cum commentariis quos domina Harker Whitbiae composuerat. “Accipe haec,” inquit, “atque diligenter perlege. Ubi rediero, omnia quae acciderunt perspecta habebis; tum demum rem accuratius investigare poterimus. Caute serva: magni enim pretii multa his chartis continentur. Omni tua fide opus erit, quamquam tu ipse hodie talia expertus es. Quae hic narrantur”—haec dicens manum graviter atque instanter in fasciculum chartarum imposuit—“fortasse tibi mihique aliisque multis initium finis erunt; fortasse autem mortuis illis qui mortui non sunt et per terras vagantur funebrem campanam pulsabunt. Quaeso, omnia animo ad nova accipienda parato lege; et si quid ad narrationem istam addere poteris, adde. Maximi enim momenti est. Tu de his omnibus rebus tam miris commentarios conscripsisti, nonne ita est? Ita! Ergo, ubi convenerimus, omnia haec una pertractabimus.” Tum ad profectionem se paravit, nec multo post vehiculo ad stationem Viae Liverpool vectus est. Ego Paddingtoniam petivi, quo circiter quarta hora ante hamaxostichi adventum perveni.
Multitudo, ut in stationibus fieri solet, huc illuc festinans paulatim dissipata est. Iam sollicitus fieri coeperam, ne eam cui obviam veneram praetermitterem, cum puella vultu suavi habituque venusto ad me accessit et, me celeriter intuita, “Doctor Seward,” inquit, “nonne tu es?”
“Tu vero domina Harker es!” continuo respondi; quae manum mihi porrexit.
“Ex iis quae misera carissimaque Lucia de te narraverat, te agnovi; sed—” Subito conticuit; genas eius repente rubor suffudit.
Mihi quoque rubor in genas ascendit; nescio tamen quo pacto is mutuus rubor utrumque pudore liberavit, velut tacita responsio rubori illius reddita. Sarcinas eius, inter quas machina dactylographica erat, suscepi; tum hamaxosticho subterraneo ad stationem Viae Fenchurch profecti sumus. Prius tamen ei quae domui meae praeerat telegramma miseram, quo iuberem conclave ad sedendum cubiculumque dominae Harker statim parari.
Tandem ad domum venimus. Sciebat quidem eam mentis aegris recipiendis destinatam esse; tamen, cum intraremus, tremorem reprimere non potuit, id quod animadverti.
Dixit se, si mihi placeret, paulo post in studium meum venturam esse, quod multa haberet quae mecum communicaret. Itaque nunc, dum eam exspecto, hanc commentariorum partem phonographo dicto. Chartas quas Van Helsing reliquit, quamvis coram me apertae iaceant, nondum inspicere potui. Aliqua re animum eius occupare debeo, ut mihi eas legendi spatium detur. Nescit quam pretiosum nobis sit tempus, neque quanti sit opus quod suscepimus. Cavendum est ne eam terream. Ecce venit!
COMMENTARII MINAE HARKER
29 SEPTEMBRIS.—Postquam cultum meum composui, in studium Doctoris Seward descendi. Ad ianuam paulisper substiti; putabam enim me eum cum aliquo colloquentem audire. Sed quoniam me instanter rogaverat ut festinarem, ianuam pulsavi atque, cum ille “Intra!” exclamasset, ingressa sum.
Summa cum admiratione vidi neminem apud eum esse. Solus prorsus erat; in mensa autem contra posita machina erat quam ex descriptione statim phonographum esse cognovi. Numquam antea tale instrumentum videram, itaque magnam eius rei cognoscendae cupiditatem mihi incussit.
“Spero me te non diu exspectare coegisse,” inquam; “sed ad ianuam paulisper mansi, quia te loquentem audiebam et aliquem tecum esse putabam.”
“Minime,” subridens respondit; “commentarios meos huic machinae tantum dictabam.”
“Commentarios tuos?” admirans quaesivi.
“Ita,” inquit. “In hanc machinam eos refero.” Simul manum phonographo imposuit. Tanta me eius rei cupiditas cepit ut incautius exclamarem:
“Atqui hoc ipsum notas compendiarias superat! Licetne mihi hanc machinam loquentem audire?”
“Certe,” alacriter respondit, atque surrexit ut instrumentum ad verba reddenda aptaret. Deinde tamen constitit, et vultus eius perturbatus est.
“Re vera,” haesitans coepit, “in hoc tantum commentarios meos servo; qui cum omnino—paene omnino—de aegrotis quos curandos habeo agant, fieri potest ut difficile sit; id est, dicere volo—” Hic conticuit. Ego eum e molestia expedire conata sum.
“Tu Luciam carissimam, cum extremo morbo laboraret, curasti. Sine me audire quomodo mortua sit; nam, quidquid de ea rescivero, tibi gratias agam. Mihi carissima, carissima erat.”
Admirans vidi vultum eius ingenti horrore perculsum esse; respondit enim:
“De morte eius tibi narrare? Ne pro universo quidem orbe terrarum!”
“Quam ob rem non?” quaesivi; iam enim gravis nescio quae atque horrenda formido me invaserat. Iterum haesitavit, et videbam eum aliquam excusationem excogitare conari. Tandem balbutiens dixit:
“Vides enim me nescire quo modo ullam certam commentariorum partem seligam.” Dum haec loquebatur, subita cogitatione quasi illustratus, alia voce, puerili quadam simplicitate, nescius quam aperte loqueretur, adiecit: “Quod quidem verissimum est, per fidem meam! Ne verbum quidem falsum dico!” Non potui quin subriderem; ille autem vultum contraxit. “Nunc me ipse prodidi!” inquit.
“Sed scisne, cum iam complures menses hos commentarios dictaverim, ne semel quidem mihi in mentem venisse quo pacto certum eorum locum, si quando opus esset, reperire possem?” Iam statueram commentarios medici qui Luciam curaverat aliquid fortasse ad cognoscendum nefandum illud monstrum allaturos esse. Audacter igitur dixi:
“Ergo, Doctor Seward, satius erit ut mihi permittas hos commentarios tibi machina dactylographica exscribere.” Ille ita expalluit ut mortuo similis videretur; deinde respondit:
“Non! Non! Non! Nec si mihi universum orbem dederis, sinam te tam horrendam fabulam cognoscere!”
Ergo horrenda erat! Vera fuerat animi mei praesensio. Paululum cogitavi; dum autem oculis per conclave vagabar, quasi occasionem aliquam mihi opportunam quaerens, conspexi magnum chartarum machina exscriptarum fasciculum in mensa positum. Ille me eodem respicere animadvertit atque, priusquam quid faceret cogitaret, ipse oculos eo convertit. Ubi chartas vidit, quid significarem intellexit.
“Tu me nondum nosti,” inquam. “Cum illas chartas legeris—meos dico commentarios et mariti mei, quos ipsa exscripsi—melius me cognosces. Ego in hac causa nihil eorum quae in intimo animo habebam celavi. Sed tu me, ut par est, nondum nosti; neque exspectare debeo ut mihi tantum fidere velis.”
Nobilis profecto animi vir est; misera carissimaque Lucia recte de eo iudicaverat. Surrexit magnumque scrinii loculum extraxit, in quo multi cylindri metallici, intus cavi atque cera fusca obducti, ordine dispositi erant. Tum dixit:
“Recte dicis. Non tibi confidebam, quod te non noveram. Nunc autem te novi; immo fateor me iam pridem te nosse debuisse. Scio Luciam tibi de me narravisse; mihi quoque de te narravit. Licetne mihi hoc saltem modo culpam emendare? Accipe cylindros atque audi. Primi sex de meis rebus privatis agunt; nihil ibi audies quod te horrore afficiat. Ita me quoque melius cognosces. Interea cena parata erit; ego vero has chartas perlegam, ut nonnulla quae nondum intellego mihi clariora fiant.” Ipse phonographum in conclave meum diurnum extulit atque ad usum meum accommodavit. Nunc aliquid iucundum, ut spero, audiam: altera enim pars illius historiae veri amoris, cuius alteram iam novi, mihi narrabitur....
COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD
29 SEPTEMBRIS.—Tam penitus commentariis mirabilibus Ionathae Harker atque uxoris eius legendis occupatus eram, ut tempus praeterfluere non animadverterem. Domina Harker nondum descenderat cum ancilla accurrens cenam paratam esse nuntiavit. Itaque dixi: “Fortasse itinere fessa est; cena horam differatur,” atque lectionem persecutus sum. Vix commentarios dominae Harker absolveram, cum ipsa intravit. Vultum habebat venustum ac suavem, sed maestissimum, et oculi eius fletu rubebant. Quod spectaculum nescio quomodo animum meum vehementer movit.
His proximis diebus satis mihi lacrimandi causarum fuit, Deus testis est! Sed lacrimarum solacium mihi negatum est. Nunc autem illi dulces oculi recentibus lacrimis perlucentes me penitus commoverunt. Quam mitissime igitur dixi:
“Valde vereor ne te dolore affecerim.”
“O minime; non me dolore affecisti,” respondit, “sed dolor tuus multo magis me commovit quam verbis exprimere possim. Mira profecto est illa machina, sed quam crudeliter verum loquitur! Ipsa vocis sonoritate mihi patefecit quantis angustiis animus tuus premeretur. Animam ipsam ad Deum omnipotentem clamantem audire videbar. Nemo umquam has voces iterum ita prolatas audire debet! Aspice: conata sum tibi prodesse. Omnia verba machina dactylographica exscripsi, neque posthac cuiquam necesse erit ita cordis tui pulsus audire, sicut ego audivi.”
“Nemo ea scire debet; nemo umquam sciet,” submissa voce respondi. Illa manum suam meae imposuit atque gravissime dixit:
“Immo, oportet ut sciant!”
“Scire debent? Cur tandem?” quaesivi.
“Quia haec ad horrendam illam historiam pertinet, pars mortis miserae carissimaeque Luciae atque omnium rerum quae ad eam perduxerunt. Quia in certamine quod nobis subeundum est, ut terram ab isto monstro horribili liberemus, omni rerum cognitione omnibusque auxiliis quae nobis suppetant egemus. Credo cylindros quos mihi dedisti plura continuisse quam quae me cognoscere velles; sed video in commentariis tuis multa esse quibus huius obscurissimi mysterii tenebrae aliqua ex parte dispelli possint.
“Sinesne me opem ferre? Iam magnam rerum partem novi; et, quamquam commentarii tui tantum ad diem septimum Septembris pertinebant, iam perspicere possum quot periculis misera Lucia circumventa sit, quamque horrendum fatum paulatim ei paratum sit. Ionathas et ego, ex quo Professor Van Helsing nos convenit, dies noctesque laboravimus. Ionathas Whitbiam profectus est ut plura comperiret, atque cras huc veniet, quo nos adiuvet.
“Nihil inter nos occultum esse debet. Si omnes iunctis viribus summaque fide operam navaverimus, haud dubie plus poterimus quam si quidam nostrorum in tenebris relinquantur.” Tam precantibus oculis me intuens, tantam simul fortitudinem animi atque constantiam prae se ferens, ut statim eius voluntati cederem. “Facies,” inquam, “quidquid hac in re volueris.
“Deus mihi ignoscat, si quid peccavero! Multa adhuc horrenda discenda sunt; sed si iam tantum viae ad cognoscendam Luciae miserae mortem processisti, scio te nolle reliquam eius partem ignorare. Quin etiam finis—ipse rerum finis—fortasse aliquam pacis lucem tibi ostendet. Sed veni: cena parata est. Alter alterius vires sustentemus ad ea quae imminent; saevum enim ac formidolosum opus nobis est. Ubi cenaveris, reliqua audies; ego autem ad omnia quae rogaveris respondebo, si quid forte obscurum tibi videbitur quod nobis, qui interfuimus, manifestum erat.”
COMMENTARII MINAE HARKER
29 SEPTEMBRIS.—Post cenam cum Doctore Seward in studium eius redii. Ille phonographum e conclavi meo rettulit; ego machinam dactylographicam mecum tuli. Me in sella commode collocavit, instrumentumque ita disposuit ut sedens id attingere possem; simul docuit quo modo sisterem, si quando intermittere vellem. Deinde, singulari quadam verecundia, in sella, dorso ad me converso, consedit, quo ego, nullo inspectante, liberius agere possem, atque legere coepit. Ego furculam metallicam auribus admovi et auscultavi.
Cum horrenda narratio mortis Luciae atque—atque omnium quae eam secuta sunt ad finem pervenisset, viribus destituta in sella reclinata iacebam. Feliciter non facile animo linquor. Doctor Seward, ubi me aspexit, horrore exclamans e sella prosiluit, atque ex armario lagenam vini ardentis protulit atque paulum mihi potandum dedit; quo factum est ut intra pauca minuta nonnihil recrearer.
Omnes cogitationes perturbato animo tumultuabantur; neque, ut opinor, tantos horrores sustinere potuissem quin in gemitus lacrimasque erumperem, nisi inter tot nefanda velut sacer quidam lucis radius apparuisset: carissimam, carissimam Luciam tandem in pace quiescere. Tam fera, tam arcana, tam incredibilia haec omnia sunt, ut, nisi ea scirem quae Ionathas in Transsilvania expertus est, nullo pacto credere potuissem. Etiam nunc quid crederem nesciebam; itaque, ut animum ex hac difficultate expedirem, aliud agere coepi.
Machinae dactylographicae tegumentum sustuli, atque Doctori Seward dixi:
“Sine me iam omnia haec exscribere. Parati esse debemus cum Doctor Van Helsing venerit. Ionathae telegramma misi ut, ubi Whitbia Londinium redierit, huc statim veniat. In hac causa dierum temporumque ratio plurimum valet; et si omnes chartas paratas habuerimus atque singula quaeque suo ordine temporum disposuerimus, magnam operis partem perfecerimus. Dicis dominum Godalming et dominum Morris quoque venturos esse. Curandum est ut, ubi venerint, omnia eis exponere possimus.”
Tum phonographum ita composuit ut lente voces redderet; ego autem a septimi cylindri initio exscribere coepi. Chartis carbone illitis interpositis, tria simul exemplaria commentariorum confeci, sicut in ceteris omnibus feceram. Alta iam nocte opus absolvi. Doctor interim aegrotos suos ordine invisit; cum circumitionem confecisset, rediit atque iuxta me sedens legebat, ne in opere solitudine premerer.
Quam bonus ille est, quam diligenter aliis consulit! Mundus bonis viris abundare videtur, quamquam etiam monstra in eo versantur. Priusquam ab eo discederem, recordata sum Ionatham in suis commentariis narravisse quam perturbatus Professor fuisset, cum in statione Exoniensi quaedam in ephemeride vespertina legisset. Itaque, cum viderem Doctorem Seward acta diurna servare, fasciculos ephemeridum quae “Westminster Gazette” atque “Pall Mall Gazette” inscribuntur ab eo commodatos in cubiculum meum tuli.
Memini quantopere nobis profuerint “Dailygraph” et “Whitby Gazette,” ex quibus nonnulla excideram, ad intellegenda ea horrenda quae Whitbiae acciderunt, cum comes Dracula eo appulisset. Itaque ephemerides vespertinas inde ab eo tempore perlegam; fortasse aliquid novi luminis reperiam. Somnus non venit; labor autem animum sedabit.
COMMENTARII DOCTORIS IOANNIS SEWARD
30 SEPTEMBRIS.—Dominus Harker hora nona advenit. Telegramma uxoris paulo ante profectionem acceperat. Ex vultu, si quid inde conicere licet, vir ingenio est prorsus egregio, summoque vigore animi praeditus. Si commentarii illi vera narrant—et, post ea quae ipse mirabiliter expertus sum, vera esse necesse est—magnae etiam constantiae vir est. Illud praesertim memorabile fuit, quod iterum in cryptam descendere ausus est. Postquam narrationem eius legeram, virum fortitudine ac virili constantia insignem exspectabam; vix tamen exspectaveram eum tam placidum atque negotiis gerendis tam intentum esse qualis hodie ad nos venit.
POSTEA.—Post prandium Harker cum uxore in cubiculum suum rediit. Paulo ante, cum praeterirem, sonitum machinae dactylographicae audivi. Acriter laborant. Domina Harker dicit se omnia testimoniorum fragmenta, quamvis minima, ita contexere ut singula temporis ordine subsequantur. Harker epistulas adeptus est quae inter eum cui arcae Whitbiae traditae sunt et vectores Londinienses earum curam suscipientes missae erant. Nunc legit commentarios meos, quos uxor eius machina exscripsit. Quid ex iis colligant, miror. Ecce ipse....
Mirum est me numquam cogitavisse domum proximam ipsius Comitis latebram esse posse! Deus scit quam multa nobis indicia Renfield aegrotus moribus suis praebuerit! Fasciculus epistularum de emptione illius domus cum commentariis exscriptis iacebat. O si eas antea habuissemus, fortasse miseram Luciam servare potuissemus! Siste! Sic ad insaniam delabor! Harker rursus se ad opus recepit, et documenta inter se conferre pergit. Ait se cum uxore ante cenam universam rerum narrationem continuo ordine composituros esse.
Interim Renfield me visere debere putat; hunc enim, ut ait, hactenus velut indicem quendam fuisse adventuum discessuumque Comitis. Hoc nondum satis intellego; sed, ubi dies inter se comparavero, credo me intellecturum. Quam bene factum est quod domina Harker cylindros meos in scripturam convertit! Alioqui dies certos invenire numquam potuissem....
Renfield in cubiculo suo sedebat placidissime, manibus coniunctis, benigne subridens. Eo tempore vix quemquam vidi qui saniorem mentem prae se ferret. Consedi atque de variis rebus cum eo collocutus sum; de omnibus naturaliter atque apte disseruit. Tum sua sponte mentionem fecit domum redeundi, rem de qua, quantum scio, toto tempore quo hic fuit ne semel quidem locutus est. Quin etiam certo sibi persuasum esse dicebat se continuo e custodia dimittendum esse.
Credo me, nisi modo cum Harker collocutus essem atque epistulas diesque illorum furoris impetuum legissem, post brevem observationem facile adduci potuisse ut eius dimissionem subscripto meo probarem. Nunc autem occulta quadam suspicione teneor. Omnes illi impetus aliquo modo cum vicinitate Comitis coniuncti erant.
Quid igitur tam absoluta haec animi tranquillitas sibi vult? Num instinctu quodam persuasum ei est vampyrum tandem victorem fore, atque ea spe iam prorsus quiescit? At exspecta: ipse enim bestiolas devorare solet; atque in furiosis illis clamoribus quos ante ianuam sacelli desertae domus edidit, semper “dominum” suum commemorabat. Haec omnia nostram opinionem confirmare videntur. Aliquanto tamen tempore elapso discessi. Amicus noster nunc paulo sanior est quam ut tutum sit nimis alte interrogationibus animum eius perscrutari. Incipere enim cogitare posset; tum vero—! Itaque discessi.
Talibus animi eius quietibus non confido. Custodem igitur monui ut diligentissime eum observaret atque tunicam ad brachia vincienda paratam haberet, si forte opus fieret.
COMMENTARII IONATHAE HARKER
29 SEPTEMBRIS, IN HAMAXOSTICHO LONDINIUM PETENTE.—Cum humanum illud domini Billington nuntium accepissem, quo se mihi quidquid posset notitiarum libenter daturum esse pollicebatur, optimum visum est Whitbiam proficisci atque ea quae requirebam ibi ipso in loco investigare. Hoc iam mihi constitueram, ut nefariam illam Comitis sarcinam ad locum Londiniensem quo delata esset persequerer. Postea fortasse de ea tollenda consilium capere poterimus. Billington filius, adulescens perhumanus, mihi ad stationem occurrit meque ad patris domum deduxit; apud eos enim constitutum erat me eam noctem mansurum esse.
Vere hospitalitatem regionis Eboracensis praestant: hospiti omnia praebent, deinde eum suo arbitratu agere sinunt. Omnes sciebant me multis negotiis distineri brevique tempore apud eos mansurum; dominus autem Billington in tabulario suo iam paraverat omnes chartas ad arcarum translationem pertinentes. Paene obstupui, cum rursus unam ex epistulis viderem quas in mensa Comitis conspexeram, priusquam nefanda eius consilia cognovissem. Omnia diligenter ante provisa atque certo ordine summaque cura administrata erant.
Videbatur nullum impedimentum, quod casus eius consiliis opponere posset, non ante providisse. Ut Americani dicere solent, nihil temere commiserat; nec mirum erat mandata eius ad unguem perfecta esse, cum ipse rem tanta cura disposuisset. Rationem mercium vidi eiusque verba exscripsi: “Quinquaginta arcae terrae communis, ad experimenta instituenda destinatae.” Item exemplum epistulae ad societatem Carter Paterson missae et responsi inde redditi vidi; utriusque mihi exemplar paravi.
Haec erant omnia quae dominus Billington mihi significare poterat. Itaque ad portum descendi atque cum custodibus litoris, vectigalium exactoribus et praefecto portus collocutus sum. Singuli aliquid de mirabili illo navis adventu narrare poterant, qui iam in fabulis loci celebrari coepit; nemo tamen descriptioni simplici “arcae quinquaginta terrae vulgaris” quidquam addere potuit. Deinde stationis praefectum conveni, qui perhumaniter curavit ut cum iis hominibus loquerer qui arcas ipsi receperant.
Numerus quem acceperant cum indice prorsus congruebat. Nihil praeterea referebant, nisi arcas prorsus immani pondere fuisse et transferendi laborem sitim movisse. Unus adiecit iniquum sane fuisse quod nemo vir generosus, “cuiusmodi tu es, domine,” adfuisset qui laborem eorum aliquo potu remuneraretur. Alter affirmavit tantam tum sitim exortam esse ut ne tanto quidem temporis intervallo prorsus exstincta esset.
Vix opus est dicere me, antequam discederem, operam dedisse ut liberalitate mea haec querendi causa penitus tolleretur.
30 SEPTEMBRIS.—Stationis praefectus tam benignus fuit ut brevem epistulam ad veterem suum collegam, stationis apud Crucem Regis praefectum, mihi daret. Itaque, cum eo mane pervenissem, de arcarum adventu statim interrogare potui. Ille quoque sine mora me cum ministris idoneis colloqui fecit; atque numerum arcarum cum prima mercium ratione exacte congruere comperi.
Hic quidem rariores fuerant causae tam insolitae sitis; sed iis, quae fuerant, egregie usi erant. Quare iterum mihi necesse fuit rem post factum, impensa facta, componere.
Inde ad tabularium principale societatis Carter Paterson profectus sum, ubi summa comitate exceptus sum. Negotium in commentariis diurnis et epistularum libris quaesiverunt, statimque per telephonum ex officio suo apud Crucem Regis plura requisiverunt. Forte fortuna factum est ut ii qui plaustro arcas vexerant otiosi operam exspectarent. Itaque praefectus eos continuo ad me misit; per unum eorum etiam indicem vecturae ceteraque documenta ad arcarum Carfax traditionem pertinentia transmisit.
Hic quoque numerus prorsus conveniebat. Vectores tamen paucis illis scriptis nonnulla, quae chartae tacebant, addere poterant. Mox cognovi ea paene omnia ad ingentem pulveris copiam, qua opus illud refertum fuerat, et ad sitim quae operariis inde orta erat pertinere. Cum eis, nummis huius regni adhibitis, occasionem praebuissem qua illud utile malum postea restinguerent, unus ex hominibus dixit:
“Ista domus, domine mi, omnium quas umquam intravi longe mirissima est. Hercle! Iam centum annos nemo eam curavisse videtur. Tantus ibi pulvis erat ut in eo dormire posses, nec ossa tua laederes; tam omnia neglecta, ut ipsam veterem Hierosolymam tibi olfacere videreris. At sacellum illud vetus—illud vero omnia superabat! Ego et socius meus nihil magis cupiebamus quam celerrime inde effugere. Hercle, ne unius quidem minuti spatium ibi post solis occasum manerem, nisi mihi pro singulis minutis libra nummorum daretur!”
Quoniam ipse domum intraveram, facile ei credidi; sed, si ille sciret quae ego scio, credo pretium postulaturum fuisse maius.
Hoc nunc mihi exploratum est: omnes arcas quas navis Demeter Varna Whitbiam advexit in sacello vetere Carfax in tuto depositas esse. Quinquaginta igitur ibi esse debent, nisi quae postea amotae sunt; quod ex commentariis Doctoris Seward factum esse vereor.
Conabor plaustrarium illum convenire qui arcas e Carfax abstulit, cum Renfield eos qui vehebant invasisset. Hoc indicium si persecuti erimus, multa fortasse discemus.
POSTEA.—Mina et ego totum diem laboravimus atque omnes chartas in ordinem redegimus.
COMMENTARII MINAE HARKER
30 SEPTEMBRIS.—Tanto gaudio afficior ut vix me continere possim. Credo hanc animi mutationem ortam esse ex eo quod diuturno quodam metu liberata sum: semper enim metuebam ne haec res tam horrenda atque veteris vulneris renovatio Ionathae valetudini officerent. Cum ad Whitbiam proficisceretur, vultu quam maxime composito eum dimisi; intus tamen sollicitudine paene aegrotabam. Sed hic labor ei profuit. Numquam tam firmo consilio fuit, numquam tantas vires habuit, numquam tam ferventi ac velut ex profundo erumpente animi impetu agebat quam nunc.
Ita prorsus est ut carus bonusque Professor Van Helsing dicebat: vir est firmissimo animo praeditus, atque adversis rebus, quae infirmiorem interficerent, ipse magis magisque roboratur. Rediit vitae, spei, constantiae plenus; omniaque ad hanc noctem paravimus. Ego ipsa tanta animi alacritate exsulto ut vix me contineam. Fortasse decet misereri cuiuslibet rei cui, ut nunc Comiti, tam acriter instatur. Sed hoc ipsum est: haec Res homo non est; ne fera quidem est. Qui commentarios Doctoris Seward de morte miserae Luciae deque iis quae secuta sunt legerit, fieri non potest quin in eius animo omnis misericordiae fons exarescat.
POSTEA.—Dominus Godalming et dominus Morris citius quam exspectaveramus venerunt. Doctor Seward negotii causa egressus erat atque Ionatham secum duxerat; quare mihi eos excipiendos esse intellexi. Graviter me afflixit ille congressus, quippe qui omnes spes carissimae Luciae, quas paucis tantum mensibus ante conceperat, mihi revocaret. Sane uterque de me Luciam loquentem audiverat; videbatur etiam Doctor Van Helsing, ut dominus Morris dixit, me undique laudibus extulisse. Miseri viri! Neuter scit me omnia de precibus coniugii quas Luciae obtulerunt cognovisse.
Nesciebant quid dicerent quove modo se gererent, quippe qui ignorarent quantum ego rerum scirem; itaque de iis tantum rebus disserere cogebantur quae nullius animi dolorem attingerent. Ego tamen re mecum reputata optimum esse iudicavi ut omnia quae nuper acciderant eis exponerem. Ex commentariis Doctoris Seward didiceram ambos morti Luciae—verae scilicet morti—interfuisse; neque iam verebar ne quid, antequam tempus esset, proderem.
Itaque, quantum potui, narravi me omnes chartas et commentarios perlegisse atque me cum marito, postquam omnia machina dactylographica exscripsissemus, modo in ordinem redegisse. Utrique singulum exemplar dedi, ut in bibliotheca legeret. Cum dominus Godalming suum accepisset atque folia evolvens inspexisset—magnus sane chartarum cumulus erat—dixit:
“Tu haec omnia exscripsisti, domina Harker?”
Capite annui. Ille perrexit:
“Quorsum haec spectent nondum satis video. Sed vos omnes tam boni estis, tam benigne agitis, tam diligenter atque indefesse laboratis, ut nihil mihi relinquatur nisi vestris consiliis etiam clausis oculis confidere atque quantum possum adiuvare. Iam semel didici vera quaedam accipere, quorum experientia virum ad ultimum vitae diem humilem reddere debet. Praeterea scio te miseram meam Luciam amavisse—” Hic aversus faciem manibus operuit. Vocem eius lacrimis suffocari audiebam.
Dominus Morris, ingenita quadam verecundia, manum ad momentum umero amici leniter imposuit, deinde tacitus e conclavi discessit. Nescio quid in ipsa mulierum natura sit, quod viris concedat coram eis tandem animum fractum ostendere atque teneros sensus sine ullo virilitatis dedecore aperire. Nam dominus Godalming, ubi solum se mecum esse intellexit, in sedili amplo et molli consedit totusque, nullo iam retento affectu, dolori cessit. Ego iuxta eum consedi manumque eius prehendi.
Spero eum non putavisse me ultra decorum processisse; atque, si posthac hoc recordabitur, spero ne tum quidem sic iudicaturum esse. Sed hac in re iniuriam ei facio: scio eum numquam ita iudicaturum; verae enim humanitatis vir est. Cum viderem cor eius dolore frangi, dixi:
“Carissimam Luciam dilexi; scio quanti tu ei fueris, quantumque ipsa tibi. Illa et ego sororum loco inter nos fuimus. Nunc vero, cum illa nobis erepta sit, nonne me, quaeso, velut sororem habebis quae te in luctu consoletur? Scio quantas calamitates pertuleris, quamquam quantus earum dolor sit penitus intellegere non possum. Si tibi in tanta aegritudine pietas et misericordia prodesse possunt, sine me tibi aliquid solacii afferre—Luciae causa.”
Continuo miser carusque iuvenis dolore paene obrutus est. Videbatur quidquid his proximis diebus tacitus pertulerat uno impetu viam sibi aperuisse. Tam vehementer perturbabatur ut sui compos vix esset; manibus apertis sublatis palmas inter se dolore immani identidem percutiebat. Surrexit, deinde rursus consedit, lacrimis per genas velut imbri fluentibus. Infinita eius miseratione permota, nescia quid facerem brachia aperui. Ille suspirans cum singultu caput in umero meo posuit atque, toto corpore commotus, quasi puer lassitudine fractus flevit.
Nescio quid materni animi nobis feminis natura tribuerit, quo fit ut, ubi ille sensus excitatur, ceteras curas obliviscamur. Dum magni huius viri luctu confecti caput in pectore meo requiescere sentiebam, tale mihi visum est quasi infans esset qui aliquando fortasse in sinu meo quiescet; itaque capillos eius manu mulcebam velut proprii filii. Ne tum quidem mihi in mentem venit quam insolita haec omnia essent.
Paulo post singultus eius remiserunt. Caput sustulit atque veniam petivit, neque tamen animi motum dissimulavit. Narravit se per tot dies noctesque—dies laboriosos, noctes somno vacuas—nemini potuisse animum ita aperire, ut viro gravi luctu affecto interdum necesse est. Nulla mulier aderat cuius misericordia eum sublevaret; nulla cui, propter horrendas res quibus dolor eius circumdatus erat, libere animum aperire posset.
“Nunc intellego,” inquit, oculis siccatis, “quantum doluerim. Sed nondum intellego—neque alius quisquam umquam intellegere potest—quantum mihi hodie dulcissima tua misericordia profuerit. Tempore procedente id melius cognoscam; atque mihi crede: quamquam iam nunc ingratus non sum, quo clarius beneficium intellexero, eo magis tibi gratus ero. Sinesne me tibi per omnem vitam fratris loco esse—Luciae carissimae causa?”
“Luciae carissimae causa,” respondi, manibus inter nos iunctis. “Immo etiam tua causa,” adiecit; “nam si cuiusquam viri aestimatio et gratia dignae sunt quae expetantur, utramque meam tu hodie consecuta es. Si quando in posterum tempus venerit quo viri auxilio indigeas, mihi crede te non frustra me invocaturam.
“Det Deus ne umquam talis dies tibi veniat qui vitae tuae serenitatem obnubilet. Sin autem venerit, promitte mihi te me certiorem facturam esse.” Tam ardenter haec dicebat tamque recens erat dolor eius, ut existimarem me aliquid solacii ei allaturam esse, si promitterem. Itaque dixi:
“Promitto.”
Cum per ambulacrum redirem, dominum Morris ad fenestram stantem atque foras prospicientem vidi. Auditis pedibus meis conversus est. “Quid agit Art?” inquit. Deinde oculis meis rubentibus animadversis perrexit: “Ah, intellego te eum consolata esse. Miser amicus! Solacio sane eget. Nemo praeter feminam viro subvenire potest, cum cor eius dolet; neque erat qui eum consolaretur.”
Ipse dolorem suum tam fortiter ferebat ut cor mihi eius miseratione paene sanguinaret. Manuscriptum in manu eius conspexi; sciebam eum, ubi legisset, intellecturum quantum ego iam scirem. Itaque dixi:
“Utinam omnes quibus cor dolet consolari possem! Sinesne me amicam tuam esse? Veniesne ad me solacium petitum, si quando eo egebis? Postea intelleges cur haec dicam.” Vidit me ex animo loqui; atque, se inclinans, manum meam cepit et ad labra admotam osculatus est. Parum tamen solacii tam forti tamque aliorum semper commoda spectanti animo praestitisse mihi videbar; itaque subito commota me inclinavi atque eum osculata sum. Lacrimae in oculis eius ortae sunt, et vox ad momentum in faucibus haesit; tum placidissime dixit:
“Puellula, huius benignitatis ex sincero corde profectae te, dum vives, numquam paenitebit!” Deinde in studium ad amicum suum intravit.
“Puellula!”—iisdem ipsis verbis Luciam allocutus erat; atque, o quam verum amicum se praestitit!