COMMENTARII MINAE MURRAY
EODEM DIE, HORA 11 NOCTIS.—O quam fessa sum! Nisi cotidie commentarios scribere mihi pro officio ducerem, eos hac nocte ne aperirem quidem. Pulcherrime ambulavimus. Lucia post aliquantum temporis laetissima facta est, credo propter vaccas quasdam benignas quae in agro prope pharum nos olfacturae accesserunt ac paene exanimaverunt. Omnia, ut opinor, oblitae sumus praeter timorem pro nobis ipsis; quasi tabula deleta esset et novum initium datum.
In Sinu Robini Hood in deversoriolo veteri suavissimo, cui fenestra prominens recta super saxa litoris algis tecta imminebat, copioso cibo cum thea refectae sumus. Credo nos appetitu nostro Novam Feminam scandalizaturas fuisse. Viri patientiores sunt, Deus eos benedicat! Deinde domum ambulavimus, non semel sed saepius ad requiescendum subsistentes, atque taurorum ferocium metu continenter sollicitae. Lucia vere defessa erat, et quam primum cubitum subrepere statuimus.
Tum vero advenit iuvenis vicarius paroeciae, quem domina Westenra ad cenam retinuit. Lucia et ego iam adversus Somnum, illum molitorem pulverulentum, acriter pugnabamus; ego certe fortiter certavi atque plane heroica fui. Aliquando, credo, episcopi inter se convenire debebunt ut novum genus vicariorum educent, qui cenam non accipiant quantumcumque rogentur atque intellegant quando puellae fessae sint. Lucia iam dormit et leniter spirat. Color in genis paulo vividior est quam solet, atque, o quam dulcis videtur!
Si dominus Holmwood eam in conclavi tantum visam adamavit, quid diceret si nunc eam videret? Scriptrices quaedam de Nova Femina aliquando fortasse doctrinam excogitabunt qua viris mulieribusque liceat alter alterum dormientem videre antequam matrimonium petant aut accipiant. Sed opinor Novam Feminam futura aetate ne accipere quidem dignaturam esse; ipsa petet. Quam scite vero rem aget! Hoc certe aliquod solacium est. Hac nocte tam laeta sum, quia cara Lucia melior esse videtur.
Equidem credo eam iam e discrimine evasisse nocturnasque illas vexationes cessavisse. Plane felix essem, si modo scirem de Ionatha... Deus eum benedicat atque custodiat.
11 AUGUSTI, HORA 3 MANE.—Iterum commentarii. Nunc dormire non possum; igitur scribam. Nimis commota sum ut dormiam. Talis casus, talis cruciatus nobis accidit! Simul ac commentarios clausi obdormivi... Subito plane evigilavi atque in lecto consedi, horrendo quodam timore correpta et sensu vacuitatis circa me. Cubiculum obscurum erat, itaque lectum Luciae videre non poteram; tacite ad eum accessi et manu quaesivi. Lectus vacuus erat. Surculum sulphuratum accendi et comperi eam in cubiculo non esse.
Ianua clausa erat, non tamen clavi obserata, sicut eam reliqueram. Matrem eius excitare verebar, quae his diebus plus solito aegrotat; itaque vestes quasdam celeriter indui atque ad quaerendam Luciam me paravi. Exiens subito cogitavi vestimenta quae illa sumpserat fortasse indicatura esse quo somnambula ire voluisset. Si vestem cubicularem sumpsisset, domi quaerenda esset; si diurnam, foris. Utraque tamen suo loco erat.
“Deo gratias,” mecum dixi, “longe abesse non potest, cum sola camisia nocturna induta sit.” Per scalas cucurri et in conclave commune inspexi. Non ibi! Deinde omnia alia conclavia domus quae aperta erant perquisivi, crescente usque metu, quo cor mihi constringebatur. Tandem ad ianuam principalem veni eamque apertam inveni. Non late patebat, sed pessulus in receptaculum serae non inciderat. Domestici ianuam singulis noctibus diligentissime claudunt; ideo timui ne Lucia sic ipsa exisset.
Nullum erat tempus cogitandi quid accidere posset; incertus quidam terror omnes alias cogitationes expulit. Magnum graveque pallium sumpsi atque foras cucurri. Horologium unam sonabat cum Viam Crescentis attigi; nemo usquam apparebat. Per Ambulacrum Septentrionale cucurri, sed nullum vestigium albae figurae quam quaerebam vidi. Ad marginem Rupis Occidentalis supra molem stans trans portum ad Rupem Orientalem prospexi, spe simul ac metu—nescio utro magis—Luciam in subsellio nostro dilecto visura.
Luna plena clarissime lucebat, sed nubes magnae nigrae vento actae trans eam fugiebant, totum spectaculum fugaci luminis umbraeque vicissitudine mutabant. Unum alterumve momentum nihil videre potui, quia umbra nubis ecclesiam Sanctae Mariae et omnia circa eam texerat. Deinde nube praetereunte ruinae abbatiae apparere coeperunt; et dum margo angustae fasciae luminis, acie gladii tam distinctus, procedebat, ecclesia et coemeterium paulatim patefacta sunt.
Nec frustra, quamvis incerta, id suspicata eram. Ibi enim in subsellio nostro lux argentea lunae figuram nive candidam, semireclinatam, percussit. Nubes tam cito rediit ut vix quicquam videre possem, nam umbra paene statim lumen operuit; mihi tamen visum est aliquid nigrum post subsellium stetisse ubi alba figura fulgebat atque super eam se inclinavisse.
Quid esset, homo an bestia, discernere non potui. Alterum aspectum exspectare nolui, sed per scalas abruptas ad molem volavi, inde praeter forum piscarium ad pontem, qui solus ad Rupem Orientalem ducebat. Oppidum mortuum videbatur; neminem vidi. Gaudebam ita esse, nam nullum testem miserae condicionis Luciae volebam. Tempus et via sine fine videbantur; genua mihi tremuerunt et anhelans vix spirabam dum infinitas scalas ad abbatiam ascendo.
Celeriter profecto cucurri, et tamen mihi videbatur pedes plumbo gravatos habere atque articulos omnes quasi rubigine obriguisse. Cum paene ad summum pervenissem, subsellium et albam figuram iam videre poteram, satis enim prope eram ut etiam inter vicissitudines umbrae discernerem. Sine dubio aliquid longum et nigrum super albam figuram semireclinatam inclinabatur.
Terrore clamavi: “Lucia! Lucia!” Tum nescio quid caput sustulit; ex eo loco ubi stabam vultum album et oculos rubros micantes videre potui. Lucia non respondit, et ad introitum coemeterii cucurri. Cum intrassem, ecclesia inter me et subsellium fuit, itaque per minutum fere eam e conspectu amisi. Ubi rursus videre potui, nubes iam transierat et luna tam clare lucebat ut Luciam semireclinatam cernerem, capite super dorsum subsellii reclinato.
Sola erat; neque quicquam vivum circa eam apparebat.
Cum ad eam me inclinavissem, vidi eam adhuc dormire. Labra aperta erant; non leniter, ut solet, respirabat, sed longis gravibusque spiritibus, quasi singulis vicibus pulmones implere contenderet. Cum propius accessi, manum dormiens sustulit et collum camisiae nocturnae circa iugulum arctius traxit. Eodem momento leviter horruit, quasi frigus sensisset.
Pallium calidum super eam ieci et margines circa collum diligenter contraxi, ne aer nocturnus, cum paene nuda esset, frigus aliquod mortiferum inferret. Subito eam excitare verebar; igitur, ut manus liberae mihi essent quibus eam adiuvarem, pallium ad guttur magna acu securitatis fixi. Sed sollicitudine fortasse imprudenter egi atque acus cutem eius pressit aut pupugit; nam paulo post, cum respiratio tranquillior fieret, rursus manum ad guttur admovit atque ingemuit.
Cum eam diligenter involvissem, calceos meos pedibus eius indui atque lenissime excitare coepi. Primo nihil respondebat; paulatim tamen inquietior in somno facta est, interdum gemens atque suspirans. Tandem, cum tempus celeriter praeteriret et multis de causis eam quam primum domum reducere vellem, vehementius eam quassavi, donec tandem oculos aperuit et evigilavit. Me conspicata minime mirata est, quia statim, ut par est, ubi esset non intellexit.
Lucia semper pulchre evigilat; etiam illo tempore gratiam suam non amisit, quamquam corpus eius frigore rigere, animum vero, cum noctu paene nuda in coemeterio experrecta esset, metu commoveri necesse erat. Paululum tremuit atque mihi adhaesit. Cum dixissem statim domum mecum redeundum esse, sine verbo surrexit, puerili oboedientia. Dum ibamus, glarea pedes meos laedebat, et Lucia me dolore contrahi animadvertit. Constitit atque omnino volebat ut calceos meos reciperem; recusavi.
Cum autem ad semitam extra coemeterium pervenissemus, ubi ex tempestate lacuna aquae remanserat, pedes luto oblevi, altero pede alterum vicissim tangens, ut, si forte aliquem domum euntes conveniremus, nemo pedes meos nudos animadverteret.
Fortuna nobis favit, et domum sine ullo occursu pervenimus. Semel virum vidimus, non omnino sobrium ut videbatur, per viam ante nos transeuntem; sed in vestibulo quodam delituimus donec per unum ex illis angiportibus angustis ac declivibus evanuisset. Toto tempore cor tam fortiter mihi pulsabat ut interdum deliquium mihi imminere putarem.
De Lucia vehementer sollicita eram, non solum propter valetudinem, ne ex illo frigore aegrotaret, sed etiam propter famam, si res divulgaretur. Cum intravissemus et pedes lavissemus atque simul gratias Deo agentes oravissemus, eam in lecto bene composui. Priusquam obdormiret, rogavit—immo obsecravit—ne cuiquam, ne matri quidem suae, verbum dicerem de nocturna illa somnambulatione.
Primo dubitavi num promittere deberem; sed cum cogitarem quam infirma esset mater eius, quantum eam talis notitia cruciatura esset, atque etiam quam facile talis narratio, si foras emanaret, detorqueretur—immo certe detorqueretur—sapientius esse putavi tacere. Spero me recte fecisse. Ianuam clavi obseravi, clavem autem ad carpum meum ligavi; fortasse ita rursus non perturbabor. Lucia alte dormit; aurora iam longe atque alte supra mare reflectitur...
EODEM DIE, MERIDIE.—Omnia bene se habent. Lucia dormivit donec eam excitavi atque ne latus quidem mutasse videbatur. Casus nocturnus nihil ei nocuisse videtur; immo profuisse, nam hoc mane melius spectat quam per multas hebdomadas. Dolebam quod acu securitatis eam revera laeseram. Res etiam gravis esse potuit, nam cutis gutturis perforata est.
Partem cutis laxae fortasse inter acus brachia prehendi atque transfixi; duo enim puncta minuta ac rubra apparent, quasi acus bis cutem pupugisset, et in fascia camisiae nocturnae gutta sanguinis erat. Cum veniam peterem atque sollicitam me ostenderem, risit, me blande mulsit, atque dixit se ne sensisse quidem. Feliciter nulla cicatrix remanere potest, tam exigua enim sunt puncta.
EODEM DIE, NOCTE.—Diem felicem egimus. Aer clarus, sol splendidus, ventus frigidulus erat. Prandium nostrum ad Silvas Mulgrave portavimus; Domina Westenra via raeda venit, Lucia autem et ego per semitam rupium ambulavimus atque apud portam ei occurrimus. Ego tamen paulo maesta eram; non poteram enim non sentire quam perfecta felicitas fuisset si Ionathas mecum adesset. Sed nihil; patientia mihi opus est.
Vesperi in Ambulacro Casini deambulavimus, praeclaram musicam a Spohr et Mackenzie compositam audivimus, atque mature cubitum ivimus. Lucia tranquilliorem se praebet quam iam diu; statim obdormivit. Ianuam obserabo atque clavem, sicut antea, ad carpum meum ligabo, quamquam hac nocte nullam difficultatem exspecto.
12 AUGUSTI.—Falsa fuit exspectatio. Bis enim nocte Lucia me excitavit, dum exire conatur. Etiam dormiens paulo impatiens videbatur quod ianuam clausam inveniret, atque velut aegre ferens ad lectum rediit. Prima luce evigilavi et aves extra fenestram pipientes audivi. Lucia quoque experrecta est; laeta vidi eam etiam melius valere quam hesterno mane.
Pristina ei hilaritas rediisse videbatur. Ad me in lectum accessit, se iuxta me contraxit atque omnia de Arthuro mihi narravit. Ego ei dixi quam sollicita de Ionatha essem; tum illa me consolari conata est. Aliquantum profecit; nam quamquam aliena misericordia res ipsas mutare non potest, eas tamen tolerabiliores reddit.
13 AUGUSTI.—Alius dies quietus; cubitum iterum cum clave ad carpum ligata. Nocte rursus evigilavi et Luciam in lecto sedentem inveni, adhuc dormientem, ad fenestram digito monstrantem. Tacite surrexi et velo fenestrae sublato prospexi. Luna splendidissime lucebat; mare autem et caelum molli eius lumine in unum magnum tacitumque mysterium quasi confluebant, pulchrius quam verbis exprimi potest. Inter me et lunam vespertilio ingens volitabat, nunc magnis gyris accedens, nunc recedens.
Semel atque iterum valde appropinquavit; me tamen videns, ut opinor, timuit atque trans portum versus abbatiam avolavit. Cum a fenestra rediissem, Lucia iterum iacebat et quiete dormiebat. Tota nocte postea non mota est.
14 AUGUSTI.—Totum diem in Rupe Orientali legendo atque scribendo egimus. Lucia hunc locum paene aeque ac ego amare coepit, et difficile est eam inde abstrahere cum ad prandium, ad theam aut ad cenam domum redeundum est. Hodie post meridiem verba insolita dixit. Domum ad cenam ibamus et ad summum scalarum a Mole Occidentali ascendentium perveneramus; ut solet, ibi constitimus ad prospectum spectandum.
Sol occidens, iam humilis in caelo, post Kettleness descendebat; lumen rubrum in Rupem Orientalem et veterem abbatiam iaciebatur atque omnia pulchro roseo fulgore perfundere videbatur. Aliquamdiu tacebamus; subito Lucia quasi secum murmuravit: “Rursus oculi illius rubri! Iidem prorsus sunt.”
Tam inopinata erant verba, nullo cum sermone nexu dicta, ut me perculerint. Paululum me converti, ut Luciam bene videre possem sine specie curiosius intuendi; vidi eam quasi semisomniantem, vultu quodam insolito quem intellegere non poteram. Nihil igitur dixi, sed oculos eius secuta sum. Ad subsellium nostrum trans portum spectare videbatur; ibi figura obscura sola sedebat.
Ego quoque paulum territa sum, nam primo aspectu ignotus ille oculos tamquam duas flammas habere visus est; cum rursus aspexissem, error evanuit. Sol ruber in fenestras ecclesiae Sanctae Mariae post subsellium nostrum lucebat, et, dum sol descendebat, refractio atque reflexio satis mutabantur ut lux moveri videretur.
Luciae singularem effectum monstravi, et illa subito ad se rediit; tamen maesta videbatur. Fortasse de illa nocte horrenda cogitabat. Numquam de ea loquimur; itaque nihil dixi, et domum ad cenam rediimus. Lucia capitis dolore laborabat atque mature cubitum ivit. Eam dormientem vidi; deinde ipsa paulum deambulatum exii. Per rupes ad occidentem ambulavi, dulci quadam tristitia plena, nam de Ionatha cogitabam.
Domum rediens—luna tunc tam clare lucebat ut, quamquam anterior pars Crescentis nostri in umbra erat, omnia tamen facile viderentur—ad fenestram nostram respexi atque caput Luciae prominens vidi. Putavi eam fortasse me exspectare; itaque sudarium explicui atque agitavi. Nullo tamen signo se me vidisse ostendit, neque omnino mota est. Eodem momento lunae lux circa angulum aedificii serpsit atque in fenestram incidit.
Ibi plane Lucia erat, capite ad latus liminis fenestrae reclinato, oculis clausis. Altissime dormiebat; iuxta eam autem, in ipso fenestrae limine, nescio quid sedebat, haud exiguae avi simile. Timui ne Lucia frigore afficeretur; itaque sursum cucurri. Cum cubiculum intravi, iam ad lectum redibat, adhuc dormiens et graviter respirans; manum ad guttur tenebat quasi contra frigus protegeret.
Eam non excitavi, sed calide operui. Curavi ut ianua obserata et fenestra firmissime clausa esset.
Quam dulcis dormiens videtur! Pallidior tamen solito est, et sub oculis macies quaedam atque lassitudo est quae mihi non placet. Vereor ne aliqua re angatur. Utinam invenire possem quid sit.
15 AUGUSTI.—Serius solito surreximus. Lucia languida et fessa erat atque postquam vocatae sumus adhuc dormivit. Ad ientaculum iucundum nuntium accepimus. Pater Arthuri melius valet et vult nuptias quam primum fieri. Lucia quieta laetitia plena est; mater eius simul gaudet et dolet. Postea diei causam mihi dixit. Dolet quod Luciam, quae tota sua fuit, amissura est; gaudet tamen quod mox aliquem habitura sit qui eam protegat. Pauper cara dulcis domina! Mihi secreto dixit se sententiam mortis accepisse.
Luciae non dixit et a me promissionem silentii exegit. Medicus ei dixit intra paucos menses, ad summum, morituram esse; cor enim eius debilitatur. Quovis momento, etiam nunc, repentina animi commotio mortem ei paene certo afferret. O quam sapientes fuimus quod horrendam illam noctem somnambulationis Luciae ab ea celavimus.
17 AUGUSTI.—Duos dies integros nihil scripsi; animus defuit. Velut pallium obscurum super felicitatem nostram descendere videtur. De Ionatha nihil audivi, Lucia vero debilitari videtur, dum matri eius vitae horae numerantur. Non intellego cur Lucia ita marcescat. Bene edit, bene dormit, aere recenti gaudet; tamen rosae genarum continuo pallescunt, et die in diem infirmior languidiorque fit; noctu eam anhelantem audio quasi aerem quaerat.
Clavem ianuae noctu semper ad carpum meum ligatam teneo; illa tamen surgit et per cubiculum ambulat, deinde ad fenestram apertam considit. Hesterna nocte, cum evigilavi, eam foras inclinantem inveni. Excitare conata sum, sed non potui; in deliquio erat. Cum tandem eam recreavissem, adeo debilis erat ut vix se sustineret atque tacite flebat inter longas difficilesque respirationes. Cum quaererem quomodo ad fenestram venisset, caput movit et vultum avertit.
Spero eius aegritudinem non provenire ab illo infelici punctu acus securitatis. Modo guttur inspexi dum dormiebat; parva vulnera nondum sanata videntur. Adhuc patent, immo paulo maiora sunt quam antea, marginesque leviter albescunt. Parvis punctis albis cum centro rubro similia sunt. Nisi intra unum alterumve diem sanentur, insistam ut medicus ea videat.
Epistula Samuelis F. Billington et Filii, procuratorum forensium Whitbiensium, ad Carter, Paterson et Socios, Londinium
17 AUGUSTI.
Domini,—His litteris adiunctam accipietis, quaesumus, mercium rationem, quae via ferrata Societatis Magnae Septentrionalis mittuntur. Eae statim atque ad stationem mercium Crucis Regiae pervenerint ad Carfax prope Purfleet deferendae sunt. Domus nunc vacua est; claves tamen inclusae sunt, singulae inscriptione sua notatae.
Quinquaginta arcas, quae totam mercium consignationem efficiunt, ponatis quaeso in aedificio semiruto quod pars praedii est atque littera A in rudi schemate incluso notatur. Procurator vester locum facile agnoscet: vetus enim sacellum mansionis est. Merces hac nocte hamaxosticho hora 9.30 mittentur atque cras hora 4.30 post meridiem ad Crucem Regiam pervenire debent.
Quoniam cliens noster eas quam primum tradi cupit, nobis gratum erit si vehicula hora dicta apud Crucem Regiam parata habueritis mercesque statim ad destinatum locum transtuleritis. Ne ulla mora ex solitis rationibus solutionis in officiis vestris oriatur, chirographum argentarium decem librarum includimus; acceptum eius nobis significetis.
Si merces transportandae minore summa constiterint, reliquum reddere potestis; si maiore, statim audito pretio alterum chirographum pro differentia mittemus. Discedentes claves in atrio principali domus relinquatis; dominus eas ingrediens accipere poterit, cum clavem alteram ianuae apud se habeat.
Ne importunitati nobis vertatis quod tam instanter rogamus ut negotium quam celerrime conficiatis.
Vestri fideliter,
Samuel F. Billington et Filius.
Epistula Carter, Paterson et Sociorum, Londinii, ad Samuelem F. Billington et Filium, Whitbiam
21 AUGUSTI.
Domini,—Acceptas decem libras agnoscimus atque chirographum unius librae, septendecim solidorum et novem denariorum, quod reliquum est, remittimus, sicut ratio soluta his litteris inclusa ostendit. Merces exacte secundum mandata traditae sunt; claves, ut iussistis, in fasciculo in atrio principali relictae.
Vestri observanter,
Pro Carter, Paterson et Sociis.
Commentarii Minae Murray
18 AUGUSTI.—Hodie laeta sum atque haec in subsellio coemeterii sedens scribo. Lucia multo melior est. Hesterna nocte sine intermissione bene dormivit neque me semel quidem perturbavit. Rosae iam ad genas redire videntur, quamquam adhuc miserabiliter pallida et exsanguis apparet. Si aliquo modo anaemica esset, rem intellegerem; sed non est. Animo hilaris est, vita atque laetitia plena.
Illud morbidum silentium prorsus abiisse videtur. Modo ipsa mihi commemoravit—quasi ego admonitione egerem—illam noctem atque hoc ipsum subsellium in quo eam dormientem inveni. Dum narrabat, calcaneo calcei iocose tabulam lapideam pulsavit atque dixit: “Pauperes pediculi mei tum certe parum sonuerunt! Credo pauperem senem Swales dicturum fuisse hoc ideo accidisse quod Geordie excitare nollem.”
Cum tam libere loqueretur, quaesivi num illa nocte aliquid somniasset. Priusquam responderet, illa dulcis contractio frontis apparuit quam Arthurus—e consuetudine eius iam et ego Arthurum voco—se amare dicit; nec miror. Deinde quasi semisomnians, rem sibi ipsi revocare conata, dixit:
“Non prorsus somniavi; omnia tamen vera esse videbantur. Tantum hic, hoc ipso loco, esse volebam—nescio cur, nam aliquid timebam—nescio quid. Memini, quamquam credo me dormivisse, me per vias atque super pontem ivisse. Piscis cum praeterirem ex aqua prosiluit, et me inclinavi ut eum spectarem. Deinde multos canes ululantes audivi; totum oppidum canibus plenum esse videbatur, omnibus simul ululantibus, dum scalas ascendo.
“Tum vagam quandam memoriam habeo rei longae et obscurae oculis rubris, qualem in solis occasu vidimus; et simul aliquid valde dulce atque valde amarum circa me erat. Deinde mihi videbar in profundam aquam viridem mergi, atque in auribus cantus erat, qualem homines morientes sub aqua audire dicuntur. Tum omnia a me recedere videbantur; anima mea quasi e corpore exibat et per aerem fluitabat.
“Meminisse mihi videor semel Pharum Occidentalem recta infra me fuisse; deinde dolor quidam terribilis erat, quasi terra ipsa quateretur, et ad me redii atque te corpus meum quassantem inveni. Vidi te id facere priusquam sensi.”
Tum risit; risus tamen eius mihi aliquantum ominosus visus est, et spiritum continens attentissime auscultabam. Non satis mihi placebat, atque melius putavi animum eius in ea re diutius non detinere. Ad alia igitur paulatim transivimus, et Lucia rursus ipsa vetus Lucia facta est. Cum domum venissemus, recens aura vires ei reddiderat, et pallidae genae vere roseiores erant. Mater eius eam videns laetata est, atque omnes simul vesperam felicissimam egimus.
19 AUGUSTI.—Gaudium, gaudium, gaudium! Neque tamen sine sollicitudine. Tandem nuntius de Ionatha! Carus ille aegrotavit; ideo non scripsit. Nunc, cum sciam, non timeo hoc cogitare aut dicere. Dominus Hawkins litteras ad me transmisit atque ipse scripsit, o quam benigne! Cras mane proficiscar ad Ionatham; eum, si opus erit, curabo atque domum reducam. Dominus Hawkins dicit haud malum esse si ibi ipsi nubamus.
Super litteras bonae Sororis tantum flevi ut eas umidas contra pectus sentiam, ubi nunc iacent. De Ionatha sunt, itaque iuxta cor meum esse debent, nam ipse in corde meo est. Iter omne iam disposui, sarcinas paravi. Praeter vestes quas gero, unum tantum vestimentorum apparatum mecum fero; Lucia cistam meam Londinium portabit atque servabit donec eam petam, nam fieri potest ut... Plura scribere non debeo; servanda sunt quae Ionathae, marito meo, dicam. Litterae quas ille vidit atque tetigit me consolentur donec conveniamus.
Epistula Sororis Agathae, e Nosocomio Sancti Iosephi et Sanctae Mariae Budapestino, ad Wilhelminam Murray
12 AUGUSTI.
Domina carissima,—Ex voluntate domini Ionathae Harker scribo, qui ipse nondum satis validus est ut scribat, quamquam Deo atque Sancto Iosepho et Sanctae Mariae gratias, bene convalescit. Fere sex hebdomadas sub cura nostra fuit, gravi febre cerebrali laborans. Iubet me amorem suum ad te mittere atque dicere me eodem hoc cursu tabellario pro eo ad dominum Petrum Hawkins, Exoniae, scribere, veniam eius nomine cum debita observantia petentem quod tam diu moratus sit atque affirmantem omne opus suum confectum esse.
Aliquot hebdomadis quietis in sanatorio nostro montano indigebit; postea tamen revertetur. Iubet etiam dicere se satis pecuniae secum non habere, atque se velle impensas commorationis suae solvere, ne alii qui auxilio egent propter eum careant.
Crede mihi,
Tua, omni benevolentia atque benedictione,
Soror Agatha.
P.S.—Aegroto meo nunc dormiente, litteras aperio ut aliquid amplius tibi dicam. Omnia de te mihi narravit, et dixit te mox uxorem suam futuram. Omnes benedictiones vobis ambobus! Terribile aliquod animi vulnus passus est—ita medicus noster dicit—atque in delirio horrenda clamabat: de lupis, veneno, sanguine; de larvis et daemonibus; ceteraque sunt quae ne commemorare quidem audeo.
Cura semper ne quid eiusmodi eum diu posthac excitet; vestigia talis morbi non facile evanescunt. Multo ante scripsissemus, sed nihil de amicis eius sciebamus, neque apud eum quidquam erat quod quisquam intellegere posset. Hamaxosticho ex Claudiopoli venit; custos hamaxostichi a stationis magistro ibi audiverat eum in stationem irrupisse clamantem sibi tesseram itinerariam domum dari.
Cum ex vehementi habitu eius intellexissent eum Anglum esse, tesseram itinerariam ei dederunt usque ad ultimam stationem versus Angliam ad quam ille hamaxostichus perveniebat.
Certissima esto eum bene curari. Dulcedine et mansuetudine sua omnium corda cepit. Vere bene convalescit, neque dubito quin paucis hebdomadis prorsus sibi restitutus sit. Sed cauta cum eo esto, propter salutem ipsius. Deum et Sanctum Iosephum Sanctamque Mariam oro ut multos, multos annos felices vobis ambobus concedant.
Commentarii Doctoris Ioannis Seward
19 AUGUSTI.—Hesterna nocte in Renfield mira atque repentina mutatio. Circa horam octavam excitari coepit atque aerem naribus captare, quasi canis vestigia quaerens. Custos modum eius animadvertit et, sciens quantopere mihi interesset, eum ad loquendum hortatus est. Custodi plerumque reverenter, interdum etiam serviliter se gerit; hac autem nocte, ut ille mihi narrat, valde superbus fuit. Ne loqui quidem cum eo dignabatur. Hoc tantum dixit:
“Tecum loqui nolo. Nunc nihil vales; Magister appropinquat.”
Custos putat eum subito quodam furore religioso correptum esse. Si ita est, tempestates exspectandae sunt; vir enim robustus, simul homicidali atque religioso furore correptus, periculosus esse potest. Horrenda sane coniunctio est. Hora nona ipse eum visitavi. Idem mihi atque custodi se praebuit; tam alte de se sentiebat ut inter medicum et custodem nihil discriminis faceret. Furor religiosus esse videtur; mox se ipsum Deum esse putabit.
Tam exigua discrimina inter hominem et hominem omnipotenti numini nimis vilia sunt. Quam facile hi insani se ipsos produnt! Deus verus etiam passerem cadentem curat; deus autem ex vana hominis superbia fictus inter aquilam et passerem nihil distinguit. O si homines tantum scirent!
Per semihoram aut amplius Renfield magis magisque excitabatur. Non ostendi me eum observare, sed attentissime omnia notabam. Subito oculi ei illum mobilem atque furtivum aspectum sumpserunt quem semper videmus ubi insanus ideam quandam arripuit; caput quoque et dorsum illo mobili motu agitare coepit quem custodes asylorum nimis bene noverunt. Tum subito quievit, ad lecti marginem accessit, ibi patienter consedit atque oculis hebetibus in spatium prospexit.
Volebam explorare num torpor ille verus esset an simulatus; igitur sermonem ad animalia eius deducere conatus sum, qua antea semper animum eius allicere poteram. Primo nihil respondit; tandem iracunde dixit:
“Pereant omnia! Ne flocci quidem ea facio.”
“Quid?” dixi. “Visne dicere te araneas non iam curare?” Araneae nunc maxime eum tenent, et libellus plenus fit columnis numerorum minutorum. Huic interrogationi aenigmatice respondit:
“Virgines sponsam comitantes eos delectant qui sponsae adventum exspectant; ubi vero ipsa sponsa appropinquat, comites eius oculis in sponsam intentis iam non fulgent.”
Explicare noluit; toto tempore quo apud eum mansi pertinaciter in margine lecti sedebat.
Hac nocte fessus sum atque animo demissus. Non possum non cogitare de Lucia, deque eo quam aliter omnia evenire potuissent. Nisi statim dormiam, chloralum, Morpheus hodiernus—C₂HCl₃O·H₂O! Cavendum est ne in consuetudinem transeat. Non, hac nocte nihil sumam. De Lucia cogitavi; memoriam eius cum medicamento isto miscere dedecus puto. Si necesse erit, hac nocte non dormiam...
POSTEA.—Gaudeo me consilium cepisse; magis gaudeo me tenuisse. Iacebam huc illuc me vertens, et horologium bis tantum sonare audiveram, cum custos nocturnus ad me venit, ex ala aegrotorum missus, nuntiaturus Renfield effugisse. Vestes celeriter indui atque statim descendi; aegrotus meus nimis periculosus est ut libere vagetur. Furor eius in ignotos homines erumpere posset. Custos me exspectabat.
Dixit se minus decem minutis ante eum vidisse, ut videbatur in lecto dormientem, cum per fenestellam observationis in ianua inspexisset. Tum sonus fenestrae vi evulsae eum revocaverat. Cucurrit atque pedes Renfield per fenestram evanescentes vidit; statim igitur ad me misit. Aegrotus sola veste nocturna indutus erat, itaque longe abesse non poterat.
Custos utilius putavit observare quo iret quam eum statim sequi; timuit enim ne, dum per ianuam e domo exiret, eum e conspectu amitteret. Ipse vir corpore gravis est neque per fenestram exire potuit. Ego gracilis sum; eius igitur auxilio pedibus primum me extraxi, et, cum pauci tantum pedes usque ad terram essent, sine iniuria descendi. Custos dixit aegrotum ad sinistram recta cucurrisse; ego igitur quam celerrime secutus sum.
Cum per arborum cingulum exiissem, albam figuram vidi altum murum ascendere qui fines nostros a praedio domus desertae separat.
Statim redii, custodi imperavi tres aut quattuor viros continuo arcesseret atque me in praedium Carfax sequeretur, si forte amicus noster periculosus esset. Ipse scalam sumpsi; muro superato, in alteram partem descendi. Figuram Renfield modo post angulum domus evanescentem vidi atque cucurri. In ulteriore latere domus eum repperi ad veterem ianuam quercinam sacelli, ferro munitam, corpore toto pressum.
Cum aliquo loqui videbatur; sed propius accedere timui ne eum terrerem atque aufugeret. Apum examen profugum persequi ludus est prae insano nudo persequendo dum furor effugiendi eum tenet! Post pauca tamen minuta vidi eum nihil circa se animadvertere; itaque propius accessi, eo libentius quod viri mei iam murum transierant eumque circumveniebant. Audivi eum dicere:
“Hic sum ut iussa tua faciam, Magister. Servus tuus sum, et me remuneraberis, quia fidelis ero. Diu te procul adoravi. Nunc, cum prope sis, mandata tua exspecto; neque me praeteribis, nonne, care Magister, cum bona tua distribues?”
Quam sui studiosus est iste senex! De panibus et piscibus etiam tunc cogitat cum se in Praesentia Reali esse credit. Mira est coniunctio insaniarum eius. Cum eum circumdaremus, ut tigris pugnavit. Incredibili vi est; immo bestiae ferae similior quam homini fuit. Numquam insanum tanto furoris impetu correptum vidi, neque iterum videre cupio. Feliciter vim eius atque periculum satis mature cognovimus.
Tanta illi vis erat tantaque pertinacia ut gravissimas clades inferre potuisset antequam cohiberetur. Nunc saltem tutus est. Ne Iacobus Sheppard quidem e camisia coercitoria qua tenetur exire posset; praeterea in cella parietibus mollibus tecta ad parietem catena vinctus est. Clamores eius interdum horrendi sunt, sed silentia quae sequuntur etiam terribiliora; caedes enim in omni flexu atque motu eius latet.
Modo primum post haec omnia verba cohaerentia dixit:
“Patiens ero, Magister. Venit—venit—venit!”
Verba illa quasi mihi quoque dicta esse putavi, atque et ipse domum redii. Nimis excitatus eram ut dormirem; sed hi commentarii me tranquillaverunt, et sentio me hac nocte somnum capturum.