COMMENTARII IONATHAE HARKER
(Stenographice scripti.)
3 MAII. BISTRICIAE.
Die 1 Maii Monachio hora 8.35 post meridiem profectus sum; Vindobonam primo mane postridie perveni. Hora 6.46 mane pervenire debueramus, sed hamaxostichus hora integra tardius advenit. Budapestinum, quantum quidem vel e curru ferriviario conspicere vel brevi per vias ambulatione cognoscere potui, mirabile mihi visum est. Ne longius a statione ferriviaria discederem verebar, quod sero adveneramus atque hamaxostichum quam proxime ad statutam horam profecturum esse putabam. Hoc autem imprimis me movit: Occidentem nos relinquere atque Orientem ingredi. Danuvium enim, qui ibi et latus et profundus est, per splendidum pontem transivimus, qui ex omnibus Danuvii pontibus ad occidentem ultimus est; deinde in terras venimus quae Turcarum imperii memoriam adhuc servant.
Satis tempestive profecti, iam nocte facta Claudiopolim pervenimus. Ibi in Deversorio Regio pernoctavi. Ad cenam, immo ad cenam iam seram, pullum gallinaceum nescio quo modo pipere rubro conditum comedi; perbonus erat, sed sitim vehementer excitavit. (Mem.: ratio coquendi Minae comparanda.) Ministrum de ferculi nomine interrogavi; ille illud “paprika hendl” vocari dixit, idque, cum cibus gentis proprius esset, ubique per montes Carpaticos facile inveniri posse. Tenuis illa linguae Germanicae notitia hic mihi magnopere profuit; nescio profecto quomodo sine ea me expedirem.
Cum Londinii paulum otii nactus essem, Museum Britannicum adii atque in bibliotheca libros tabulasque terrarum ad Transsilvaniam pertinentes perquisivi; aliquam enim regionis notitiam non sine utilitate fore putabam, quippe cum nobili eius regionis viro mihi negotium esset. Comperi tractum ab eo nominatum in extrema regionis parte ad orientem situm esse, prope fines Transsilvaniae, Moldaviae et Bucovinae, in mediis montibus Carpaticis, in uno ex asperrimis ac minime cognitis Europae tractibus. Nullam tabulam aut librum invenire potui qui situm ipsum arcis Draculae indicaret; neque enim ibi tabulae tam accuratae sunt quam illae quas agrimensores publici Britanniae summa cura conficiunt. Bistriciam tamen, oppidum statione tabellaria notum, cuius Comes Dracula mentionem fecerat, satis celebrem esse comperi. Hic nonnulla ex annotationibus meis adscribam, ut mihi memoriam refricent cum Mina de itinere meo colloquar.
Transsilvaniam quattuor nationes incolunt: ad meridiem Saxones, quibus permixti sunt Valachi, Dacorum posteri; ad occidentem Magiari; ad orientem septentrionemque Siculi. Ad hos proficiscor; hi se ab Attila atque Hunnis ortos esse affirmant. Fieri potest; nam, cum Magiari saeculo undecimo regionem expugnarent, Hunnos iam ibi consedisse reppererunt. Legi omnes fere superstitiones orbis terrarum intra montes Carpaticos, qui in modum soleae equinae curvantur, quasi in unum locum congregari. Quod si verum est, commoratio mea sane multa cognitu iucunda praebebit. (Mem.: de his omnibus Comes interrogandus.)
Male dormivi, quamquam lectus satis commodus erat; varia enim atque insolita somnia habui. Canis tota nocte sub fenestra ululabat; fortasse id somniorum causa fuit, fortasse piper rubrum, nam omnem aquam quae in urceo erat ebibi et tamen sitiebam. Sub lucem tandem obdormivi; creber autem ianuae pulsus me excitavit; unde conicio me tum demum artius dormivisse. Ad ientaculum rursus cibum pipere rubro conditum sumpsi, tum pulmentum quoddam e farina frumenti Indici, quod “mamaliga” appellabant, atque melongenam carne trita fartam, optimum sane ferculum, quod “impletata” vocabant. (Mem.: huius quoque ratio coquendi comparanda.) Ientaculum raptim sumere debui, nam hamaxostichus paulo ante horam octavam proficisci debebat; cum autem hora 7.30 ad stationem festinans venissem, amplius horam in curru ferriviario sedere coactus sum antequam proficisceremur. Quo longius ad orientem pergimus, eo minus, ut mihi videtur, hamaxostichi statutas horas servant. Quales tandem apud Seres erunt?
Toto die per regionem omnis generis pulchritudine plenam lente ferri videbamur. Modo oppidula aut castella in arduorum collium verticibus cernebamus, qualia in antiquis missalibus cernuntur; modo praeter flumina rivosque vehebamur, quorum latissimi utrinque margines lapidosi magnas inundationes indicabant. Multa enim aqua eaque valido cursu opus est ut exteriores fluminum margines ad nudos lapides usque detergantur. Ad singulas stationes hominum coetus, interdum turbae, vario vestitu conspicui conveniebant. Alii rusticis nostris aut iis quos per Galliam Germaniamque videram prorsus similes erant: breves tunicas, petasos rotundos, bracas domi factas gerebant; alii habitu multo insigniores erant. Mulieres eminus formosae videbantur; propius autem conspectae, circa lumbos parum elegantes erant. Omnibus manicae amplae albae erant, plerisque magna cingula, ex quibus multae fasciae pendebant atque volitabant, non aliter ac vestes saltatricum scaenicarum; sub his tamen tunicas interiores gerebant. Omnium maxime conspicui erant Slovaci, qui ceteris barbariores sunt, petasis ingentibus quales bubulci gerunt, bracis amplissimis laxis albicantibus sed sordidis, subuculis albis cingulisque coriaceis gravissimis, pedem fere latis atque clavis aeneis undique distinctis, induti. Caligas altas gerebant, bracis intra eas conditis; capillum longum nigrum pilosque supra labrum densos nigros habebant. Habitu sane insignes erant, sed aspectu parum grati. Si in scaena apparerent, statim pro vetere aliqua latronum Orientalium manu haberentur. Tamen, ut audio, innoxii sunt et sua vindicare parum solent.
Cum Bistriciam venissemus, iam crepusculum in noctem vergebat. Oppidum antiquum est multaque memoria dignum. Cum paene in ipso limite sit—Fauces enim Borgoenses inde in Bucovinam ducunt—multa bella calamitatesque passa est, quarum vestigia adhuc manifesta sunt. Ante annos quinquaginta magna incendia urbem quinquies graviter vastaverunt. Ineunte saeculo septimo decimo tres hebdomadas obsessa est atque tredecim milia hominum amisit, cum ad stragem belli fames morbusque accederent.
Comes Dracula me ad Deversorium Coronae Aureae ire iusserat. Id prorsus veteri more instructum esse comperi, quod mihi gaudio fuit, quippe qui regionis mores quam plurimos cognoscere cuperem. Statim intellexi me exspectari; nam cum ad ianuam accessissem, mulier aetate provecta, hilari vultu atque usitato rusticorum vestitu, mihi obviam venit. Subucula alba induta erat duosque pannos longos versicolores gerebat, alterum ante corpus, alterum post, corpori paulo arctius quam decebat adstrictos. Cum propius venissem, capite inclinato rogavit: “Dominus Anglus?” “Ita,” inquam, “Ionathas Harker.” Subrisit et nescio quid viro cuidam seniori, subucula alba, manicis reiectis, induto, qui eam ad ianuam secutus erat, dixit. Ille abiit, sed statim cum epistula rediit.
Amice mi,—Ad montes Carpaticos venientem te saluto. Cupide te exspecto. Hac nocte bene quiesce. Cras hora 3 post meridiem raeda publica Bucovinam petet; locus tibi servatus est. Ad Fauces Borgoenses raeda mea tibi praesto erit atque ad me te perferet. Spero iter tuum Londinio feliciter confectum esse teque in pulchra terra mea iucunde commoraturum esse.
Amicus tuus,
DRACULA
4 MAII.
Comperi cauponem meum epistulam a Comite accepisse, qua iubebatur optimum mihi locum in raeda publica servare; sed cum plura quaererem, minus libenter respondere videbatur atque me Germanice loquentem non intellegere simulabat. Id verum esse non poterat: antea enim me optime intellexerat; certe interrogationibus meis tam apte responderat ut eum omnia intellexisse constaret. Ipse uxorque, anus illa quae me exceperat, inter se trepide aspexerunt.
Submissa confusaque voce dixit pecuniam epistula inclusam missam esse atque hoc unum se scire. Cum quaesivissem num Comitem Draculam nosset aliquidque de arce eius mihi narrare posset, ipse uxorque signo crucis se munierunt et, nihil omnino se scire affirmantes, amplius loqui plane recusaverunt. Iam instabat profectionis hora, neque mihi tempus erat alium quemquam interrogandi. Res tota obscura erat neque mihi quidquam solacii afferebat.
Paulo antequam discederem, anus ad cubiculum meum ascendit ac valde perturbata dixit: “Num tibi proficiscendum est? O iuvenis, num tibi proficiscendum est?” Adeo perterrita erat ut etiam pauca quae noverat verba Germanica confunderet atque cum verbis alterius cuiusdam linguae mihi prorsus ignotae misceret. Vix eam intellegere poteram nisi multis interrogationibus interiectis. Cum dixissem mihi statim abeundum esse, quod magni momenti negotium gererem, rursus interrogavit:
“Scis quem diem agamus?” “Dies quartus Maii est,” respondi. Illa caput quassavit atque iterum: “Ita vero, id scio! id scio; sed scis quem diem agamus?” Cum dicerem me non intellegere, perrexit: “Hodie vigilia Sancti Georgii est. Nescisne hac nocte, cum media nocte horologium sonuerit, quidquid usquam malum est summa licentia grassaturum esse? Scis quo proficiscare et quae te maneant?” Ita manifesto angebatur ut eam consolari conatus sim, sed frustra. Tandem in genua procubuit obsecrans ne proficiscerer; sin minus, ut unum saltem alterumve diem exspectarem. Ridicula sane omnia erant, nec tamen animo quieto eram.
Sed negotium conficiendum erat, neque quidquam me morari patiebar. Itaque eam erigere conatus sum atque quam gravissime potui dixi me ei gratias agere, sed officium me urgere neque manere me posse. Tum surrexit, lacrimas tersit, et e collo suo crucifixum detraxit mihique obtulit.
Haesitabam quid facerem. In religione enim Anglicana educatus huiusmodi res ad idololatriam quodammodo pertinere didiceram; at tam benevolentis aniculae donum, praesertim cum tanto metu teneretur, recusare inhumanum videbatur. Illa dubitationem, ut opinor, in vultu meo animadvertit; rosarium igitur, e quo crucifixum pendebat, collo meo circumdedit et “Propter matrem tuam,” inquit, atque e cubiculo exiit. Haec commentariis meis adscribo dum raedam publicam, quae, ut solet, tardat, exspecto; crucifixum adhuc e collo meo pendet.
Utrum aniculae timore, an tot huius loci fabulis de larvis, an ipso crucifixo commovear, nescio; certe longe minus securus animo sum quam soleo. Si hic liber ad Minam umquam ante me pervenerit, meo nomine ei vale dicat. Ecce raeda!
5 MAII. IN ARCE.
Prima illa matutina lux cinerea iam praeteriit, solque alte supra longinquum horizontem stat, qui inaequalis atque quasi dentatus videtur, sive arboribus sive collibus nescio; tam longe enim abest ut magna parvaque confundantur. Somnus nondum venit; et cum nemo me excitaturus sit antequam ipse expergiscar, scribam donec somnus veniat. Multa mira sunt quae notanda sunt; ne quis autem haec legens putet me Bistriciae ante discessum nimis bene cenavisse, cenam meam exacte describam.
Cenavi carne quam “bubulam latronum” appellant: frusta lardi, ceparum atque carnis bubulae pipere rubro condita, verubus infixa atque supra ignem assa, simplicissimo fere habitu carnis quae Londinii felibus venditur! Vinum erat Aureum Mediaschense; linguam mirum in modum pungit, non tamen iniucunde. Duo tantum pocula bibi, nihil praeterea.
Cum raedam publicam ascendi, auriga nondum in sedili suo erat; eum cum cauponis uxore colloquentem vidi. De me manifesto loquebantur; identidem enim me intuebantur. Nonnulli etiam ex iis qui in subsellio ante ostium sedebant—subsellium nomine quodam appellant quod, ut mihi dictum est, “verbi latorem” significat—accesserunt ut audirent, deinde me ipsi quoque aspexerunt, plerique misericorditer.
Multa identidem audiebam vocabula, eaque mihi ignota; turba enim ex multis nationibus constabat. Itaque lexicon meum multilingue clam e sacculo protuli atque verba quaesivi. Haud laeta erant: Ordog—Satanas; pokol—infernus; stregoica—saga; vrolok et vlkoslak—alterum verbum Slovacum est, alterum Serbicum; ambo idem fere significant: versipellem aut vampyrum. (Mem.: de his superstitionibus Comes interrogandus.)
Cum profecti sumus, turba circa ostium deversorii iam admodum creverat; omnes signo crucis se munierunt duosque digitos versus me porrexerunt. Multis precibus unum e sociis itineris adduxi ut mihi explicaret quid hoc sibi vellet. Primo respondere recusavit; ubi autem me Anglum esse intellexit, dixit id signum esse quo homines contra fascinum se tuerentur.
Id mihi minime iucundum fuit, cum ad locum ignotum proficiscerer hominemque ignotum conventurus essem; omnes tamen tanta benevolentia, tristitia atque misericordia me spectabant ut commoverer. Numquam obliviscar areae deversorii, quam postremo vidi, neque turbae tam vario habitu vestitae, quae circa latum arcum stabat, omnibus signo crucis se munientibus; in medio areae oleandri atque arbores aurantiae in viridibus vasis confertae erant.
Tum auriga noster, cui bracae lineae latissimae totam sedilis anteriorem partem tegebant—gotza eas vocant—magnum flagellum supra quattuor equos parvos pari fronte iunctos insonuit, atque profecti sumus.
Pulchritudine regionis mox omnem memoriam timorum de larvis amisi, quamquam, si linguas sociorum itineris intellexissem, fortasse tam facile eos timores non deposuissem. Ante oculos regio viridis leniter adsurgens patebat, silvis nemoribusque plena; hinc inde colles ardui eminebant, quorum vertices arborum gregibus aut domibus rusticis coronabantur, quarum nudus paries fastigiatus viam spectabat.
Ubique tanta erat arborum fructiferarum florentium copia ut paene oculos confunderet—malorum, prunorum, pirorum, cerasorum; praetereuntes videbamus herbam viridem sub arboribus petalis delapsis quasi stellatam. Per hos colles virides regionis quam hic “Mittel Land”, id est “Terram Mediam”, appellant via sinuosa currebat, nunc post herbosi collis flexum evanescens, nunc extremis pinetorum ramis occultata, qui hinc inde per clivos velut linguae flammarum descendebant.
Via aspera erat, tamen mira celeritate ferri videbamur. Tum nondum intellexi cur tantopere festinaremus; auriga tamen manifesto constituerat Borgo Prund quam primum attingere. Haec via aestate optima esse dicitur, nondum tamen post nives hiemales reparata erat. In hoc a ceteris viis montium Carpaticorum differt; vetus enim traditio est eas consulto non nimis bene curari. Olim principes regionis, quos hospodares vocabant, vias reficere nolebant, ne Turcae suspicarentur eos copias externas adducturos esse atque ita bellum, quod semper paene imminebat, maturarent.
Ultra virides Terrae Mediae colles ingentes silvarum clivi ad ipsos altos montium Carpaticorum vertices surgebant. Utrimque supra nos eminebant, sole postmeridiano illustrati, qui varios montium colores ostendebat: caeruleas purpureasque umbras iugorum, viridem fuscumque colorem ubi herba saxis miscebatur, atque longissimam serratarum rupium ac acutorum scopulorum seriem, donec omnia procul confunderentur ubi cacumina nivea magnifice surgebant.
Hinc inde ingentes in montibus fissurae apparebant, per quas, sole iam descendente, candorem aquae cadentis interdum cernebamus. Unus e sociis brachium meum tetigit, cum radices collis celeriter circumiremus atque subito ante nos altissimum montis cacumen nive tectum pateret, quod, dum via serpentina procedebamus, semper recta nobis imminere videbatur. “Aspice! Isten szek—Sedes Dei!” inquit; deinde reverenter signo crucis se munivit.
Dum via interminabili pergebamus solque post nos sensim descendebat, umbrae vespertinae circa nos serpere coeperunt. Eo magis id apparebat quod cacumen niveum adhuc ultimum solis lumen tenebat atque tenui roseoque lumine fulgere videbatur. Hinc inde Siculos et Slovacos pulchro habitu praeteribamus; animadverti autem strumam apud eos misere frequentem esse. Multae cruces iuxta viam stabant, et quoties eas praeteribamus socii mei signo crucis se muniebant.
Hinc inde rusticus aut rustica ante parvam aediculam sacram genibus nitebatur; ne se quidem vertebat cum appropinquaremus, sed adeo pietati se dederat ut nihil externum videre aut audire videretur. Multa mihi nova occurrebant: faeni acervi in arboribus congesti, et hinc inde pulcherrimae betulae ramis demissis, quarum trunci albi quasi argentum inter teneras frondes virides splendebant.
Interdum plaustrum rusticum, quod “leiterwagon” appellant, occurrebat, longum, cuius media compages in modum spinae serpentis flectebatur, ad inaequalitatem viae accommodata. In eo semper grex rusticorum domum redeuntium sedebat; Siculi pellibus ovium albis, Slovaci versicoloribus induti erant; hi baculos longos, securibus ad extremum affixis, quasi hastas gerebant.
Vespere appropinquante valde frigescere coepit, et crebrescentes tenebrae caliginem quercuum, fagorum pinorumque in unam nebulam confundere videbantur; in vallibus tamen, quae alte inter iuga montium descendebant dum per Fauces ascendebamus, abietes nigrae hinc inde clare apparebant contra nives quae adhuc in solo manebant.
Interdum via inter arbores pineas ducta erat, quae in tenebris quasi super nos claudi videbantur; magnae autem maculae cinereae, quibus hinc inde arbores conspergebantur, mirum atque grave spectaculum faciebant. Haec omnia easdem cogitationes tristes ac timores revocabant quos paulo ante nubes larvarum similes excitaverant, cum sol occidens eas insolito lumine illustrasset; tales nubes inter Carpates per valles sine fine volvi videntur.
Interdum clivi adeo ardui erant ut, quamvis auriga festinaret, equi tantum lente procedere possent. Descendere et pedibus ascendere volui, ut apud nos fieri solet, sed auriga omnino recusavit. “Non, non,” inquit, “hic pedibus ire non debes; canes nimis feroces sunt”; deinde, quasi iocum horridum faciens—nam se convertit ut videret num ceteri risu probarent—addidit: “Fortasse, antequam dormias, satis multa huius generis experieris.” Semel tantum paulisper substitit, ut lucernas accenderet.
Ubi plane tenebrae factae sunt, quaedam trepidatio inter viatores orta est; alius post alium aurigam alloquebatur, quasi eum ad maiorem celeritatem urgerent. Ille equos longo flagello sine misericordia cecidit, clamoribusque feris ut velocius currerent incitavit. Tum per tenebras pallidam quandam lucis maculam ante nos videre potui, quasi montes ibi finderentur.
Viatorum trepidatio crescebat. Raeda vetus, magnis loris coriaceis suspensa, violenter oscillabat atque quasi navis mari tempestuoso iactata huc illuc ferebatur; mihi fortiter retinendum erat. Via deinde planior facta est, ac volare videbamur. Montes utrimque propius accedere atque super nos minaciter incumbere videbantur: Fauces Borgoenses ingrediebamur.
Viatores alii post alios dona mihi porrexerunt atque tam instanter offerebant ut recusare non possem. Mira sane atque inter se diversa erant; unumquodque tamen sincera benevolentia dabatur, cum amico verbo et benedictione, iisdemque gestibus timoris plenis quos ante deversorium Bistriciae videram—signo crucis atque praesidio contra fascinum.
Dum celeriter ferebamur, auriga se in anteriora inclinavit; viatores autem utrimque supra latus raedae porrecti in tenebras intentissime prospiciebant. Manifestum erat aliquid magni aut fieri aut exspectari; sed quamvis singulos interrogarem, nemo vel minimum mihi explicare volebat. Haec trepidatio aliquandiu duravit; tandem ante nos Fauces ad orientem patere vidimus.
Nubes atrae supra capita nostra volvebantur, aerque gravis ac pressus erat, quasi tonitru immineret. Videbatur ipsa montium series duas aeris regiones separasse nosque nunc in eam quae tempestatem minabatur intravisse. Iam ipse raedam qua ad Comitem veherer quaerebam. Quovis momento fulgorem lucernarum per tenebras appariturum exspectabam; omnia tamen nigra erant.
Lucernae solae tremulo fulgore tenebras rumpebant, in quo vapor equorum vehementer actorum quasi nubes alba surgebat. Iam viam arenosam albam ante nos videre poteramus, sed ne vestigium quidem alterius raedae apparebat. Viatores se retraxerunt cum suspirio laetitiae, quod spem meam frustratam quasi irridere videbatur.
Iam mecum reputabam quid optimum esset facere, cum auriga horologium aspexit atque aliis aliquid tam submissa voce dixit ut vix audirem; “Ad tempus statutum una adhuc hora deest,” dixisse mihi visus est. Deinde ad me conversus Germanice, sed peius quam ego, dixit: “Raeda nulla adest. Videtur te nemo exspectare. Perges igitur in Bucovinam et cras aut postridie redibis; melius postridie.”
Dum haec dicebat, equi hinnire, naribus fremere atque se efferre coeperunt adeo violenter ut auriga eos vix contineret. Tum, inter clamores rusticorum, qui omnes signo crucis se muniebant, raeda levis quattuor equis iuncta a tergo advolavit, nos praeteriit atque iuxta raedam publicam substitit.
Lumine nostrarum lucernarum in equos incidente videre potui eos prorsus nigros esse atque egregios. Regebat eos vir procerus, barba longa fusca et petaso magno nigro, qui faciem paene totam occultabat. Nihil nisi oculorum admodum lucentium fulgorem videre poteram; cum ad nos se convertit, in lumine lucernae paene rubri videbantur. Aurigae nostro dixit: “Maturius hac nocte venisti, amice.” Ille haesitans respondit: “Anglus festinabat.”
Advena respondit: “Hinc igitur, opinor, eum in Bucovinam pergere volebas. Me fallere non potes, amice; multa enim scio, equique mei veloces sunt.” Haec dicens risit, et lux lucernae in os durum incidit, labris admodum rubris dentibusque acutis, ebore candidioribus. Unus e sociis itineris alteri versum ex “Lenore”, carmine Bürgeri, susurravit: “Denn die Todten reiten schnell”—id est: “Mortui celeriter feruntur.”
Auriga ille insolitus verba manifesto audivit; nam caput sustulit atque splendido quodam risu nos respexit. Viator faciem avertit simulque duos digitos porrexit et signo crucis se munivit. “Da mihi sarcinas Angli,” inquit auriga; statim summa festinatione sacci mei e raeda publica prolati atque in raedam levem positi sunt. Tum ego quoque descendi, cum altera raeda iuxta constitisset. Auriga me manu adiuvit, quae brachium meum quasi forcipe ferreo comprehendit; vires eius prodigiosae esse debebant.
Nullo verbo dicto habenas movit; equi se converterunt atque in tenebras Faucium avolavimus. Cum respicerem, in lucernarum lumine vaporem e naribus equorum raedae publicae surgentem vidi, et contra albam illam nubem figuras eorum qui paulo ante socii mei fuerant signo crucis se munientium. Tum alter auriga flagellum insonuit equosque clamore incitavit; illi Bucovinam versus abrepti sunt.
Cum in tenebris evanescerent, frigus insolens sensi atque subita solitudine perculsus sum; sed statim pallium umeris meis impositum est et stragulum super genua, aurigaque Germanice optime dixit: “Nox frigida est, domine, et dominus meus Comes mihi mandavit ut tibi diligenter prospicerem. Sub sedili est lagena aquae vitae e prunis factae, quam slivovitz vocant, si forte ea egeas.” Nihil bibi, sed ipsum scire eam adesse aliquod solacium erat. Mihi ipse nescio quo pacto insolitus videbar, neque parum timebam. Si alia mihi via patuisset, credo me eam electurum fuisse potius quam ignotum illud nocturnum iter prosequi.
Raeda magna celeritate recta processit; deinde circulum integrum fecimus atque alia via recta perreximus. Mihi videbamur eandem terram iterum atque iterum percurrere; itaque certum quendam locum diligenter notavi atque comperi ita revera esse. Aurigam rogare voluissem quid sibi ista significarent, sed verebar; arbitrabar enim, si consulto moram nectere vellet, nihil profuturum esse si quid reclamarem.
Post aliquod tempus, cum scire cuperem quantum noctis praeterisset, lignum sulphuratum accendi eiusque lumine horologium inspexi: pauca tantum minuta ad mediam noctem deerant. Id me quodammodo percussit; credo enim superstitionem de media nocte recentibus rebus auctam esse. Aegra quadam exspectatione manebam.
Tum procul in aliqua domo rustica iuxta viam canis ululare coepit—longum, miserum ululatum, quasi metu expressum. Alius canis sonum excepit, deinde alius atque alius, donec vento, qui iam leniter per Fauces suspirabat, ferox ululatio late diffunderetur, quae ex tota regione venire videbatur, quantum per noctis tenebras imaginatio complecti poterat.
Ad primum ululatum equi habenis niti atque se erigere coeperunt; auriga tamen eos blande allocutus est, et quieverunt, quamquam tremebant ac sudabant quasi post effusum cursum quem subitus metus excitasset.
Tum longe ex montibus utrinque acrior atque fortior ululatus ortus est—luporum. Id equos meque pari modo affecit; ego ex raeda desilire atque fugere paene volebam, illi rursus se erigebant atque furenter saliebant, ita ut auriga omnibus viribus eos continere cogeretur.
Post pauca tamen minuta aures meae ululatui iam assueverant, equique adeo quieverunt ut auriga descendere atque ante eos stare posset. Eos mulcebat atque leniebat, aliquid in aures susurrans, sicut domitores equorum facere audivi; id mira sane efficacia fecit, nam sub manibus eius omnino tractabiles facti sunt, quamquam adhuc tremebant. Auriga rursus sedem conscendit et, habenis motis, magna celeritate profectus est.
Tum, postquam ad ulteriorem Faucium partem pervenimus, repente in angustam viam ad dextram devertit.
Mox arboribus undique inclusi sumus; quibusdam locis rami supra viam ita curvabantur ut quasi per cuniculum veheremur, ingentia autem saxa utrimque minaciter imminebant. Quamquam sub arboribus tecti eramus, ventum increscentem audiebamus; inter saxa gemebat ac sibilabat, rami autem inter se collidebantur dum praetervehebamur. Frigus magis magisque ingravescebat, tenuisque nix pulverulenta cadere coepit, ita ut brevi nos omniaque circa nos albo velamine tegerentur.
Ventus acer adhuc canum ululatum ferebat, quamquam quo longius procedebamus eo magis sonus languescebat. Luporum vero voces propius propiusque audiebantur, quasi undique nos circumcluderent. Vehementer timere coepi, equique mecum timebant. Auriga tamen minime perturbabatur; caput nunc ad sinistram nunc ad dextram vertebat, ego autem per tenebras nihil videre poteram.
Repente procul ad sinistram tenuem flammam caeruleam tremulantem vidi. Auriga eodem momento vidit; statim equos continuit atque, in terram desiliens, in tenebris evanuit. Quid facerem nesciebam, eo magis quod luporum ululatus propius accedebat; sed dum haesitabam, auriga repente rursus apparuit atque nullo verbo dicto sedem conscendit, et iter continuavimus.
Credo me obdormivisse atque rem eandem per somnium identidem vidisse, nam sine fine repeti videbatur; nunc autem, cum rem respicio, horrendi cuiusdam somnii speciem habet. Semel flamma tam prope viam apparuit ut, quamquam tenebrae nos circumdabant, motus aurigae conspicere possem. Celeriter ad locum ubi flamma caerulea surgebat accessit—tenuissima esse debebat, nam circa se nihil illuminabat—et lapillos quosdam collegit eosque certo quodam modo composuit.
Semel mirum visu accidit: cum inter me et flammam staret, eam tamen non occultabat; tremulum illum pallorem nihilominus videre poteram. Hoc me terruit, sed quia per unum tantum momentum duravit, oculos mihi, nimis in tenebras intentos, imposuisse putavi. Deinde aliquamdiu nullae flammae caeruleae apparuerunt, nosque per tenebras celeriter ferebamur, lupis circum nos ululantibus quasi mobili circulo nos sequerentur.
Tandem auriga longius quam umquam antea discessit. Dum aberat, equi multo vehementius tremere, naribus fremere atque metu hinnire coeperunt.
Causam videre non poteram, nam luporum ululatus omnino cessaverat; sed eodem momento luna inter nubes nigras labens post serratum cacumen abruptae rupis pinis vestitae apparuit. Lumine eius vidi circa nos luporum circulum: dentes albos, linguas rubras pendentes, membra longa nervosa, pilos horridos. In illo tristi silentio centies terribiliores erant quam cum ululabant. Ego ipse metu quasi rigidus factus sum.
Nemo vim talium terrorum vere intellegere potest nisi ipse eos coram senserit.
Repente lupi ululare coeperunt, quasi lumen lunae singularem in eos vim haberet. Equi saliebant atque se erigebant, circumspiciebantque oculis misere volventibus; sed vivus ille terroris circulus eos undique cinxerat, neque effugere poterant. Aurigam ut rediret clamavi; videbatur enim unica spes nobis esse ut per circulum erumperemus eumque ad nos pervenire adiuvaremus.
Clamavi atque latus raedae manibus pulsavi, sperans strepitu lupos ab ea parte deterreri posse ut auriga ad raedam perveniret. Quomodo eo repente venerit nescio; vocem tamen eius imperiosam audivi et, ad sonum conversus, eum in media via stantem vidi. Longa brachia quasi ad rem aliquam invisibilem depellendam movit; lupi statim retro cedere coeperunt atque longius adhuc recesserunt.
Eodem momento nubes gravis faciem lunae texit, et rursus in tenebris fuimus.
Cum iterum videre possem, auriga in raedam ascendebat, lupi autem evanuerant. Res tota tam mira atque sinistra erat ut ingens me metus occuparet; loqui aut moveri non audebam. Tempus interminabile videbatur dum procedebamus, iam paene in plenis tenebris, quia nubes volventes lunam tegebant. Interdum celeriter descendebamus, sed plerumque altius atque altius ascendebamus.
Repente animadverti aurigam equos in area ingentis arcis ruinosae sistere. Ex altis fenestris nigris nullus lucis radius exibat, pinnae autem murorum hinc inde fractae adversus caelum luna illustratum serratum velut iugum efficiebant.