EST. MMXXVIFABULAE ROMANENSES · OPERA PRAECLARALIBRI LIBERE LEGENDI

19 / 21 · 19 / 21

CAPUT XVIII

Postridie domo non egressus est; immo maximam diei partem in cubiculo suo consumpsit, immani mortis metu quasi aegrotans, vitae tamen ipsius neglegens. Iam animum eius occupaverat sensus se insidiis peti, laqueis captari, vestigia sua undique investigari. Si aulaeum vel aura motum leviter tremebat, ipse contremiscebat. Folia arida, quae ventus in fenestras plumbo inter se iunctas agebat, ei similia videbantur consiliis suis irritis ac paenitentiis immodicis. Ubi oculos clauserat, iterum nautam per vitrum nebula obscuratum intro spectantem videbat; tum horror quasi manum rursus in cor eius inicere videbatur.

Sed fortasse sola imaginatio eius ultionem e tenebris noctis evocaverat, atque diras suppliciorum formas ante oculos posuerat. Vita, qualis re vera agitur, confusa erat atque incondita; at ea quae animo finguntur mira quadam ac terribili ratione inter se cohaerent. Imaginatio enim faciebat ut paenitentia peccatum vestigiis insequeretur; eadem efficiebat ut ex unoquoque scelere foeda quasi soboles nasceretur. In communi rerum humanarum cursu neque improbi poenas pendebant neque boni praemiis afficiebantur. Fortibus successus obveniebat, imbecillibus adversa fortuna imponebatur. Hoc unum erat. Praeterea, si quis ignotus circa aedes oberrasset, servi aut saltus custodes eum conspexissent. Si in areis floribus consitis vestigia pedum apparuissent, hortulani ea nuntiassent. Ita sane erat: mera mentis species fuerat. Frater Sibyllae Vane non redierat ut eum interficeret. Nave in altum vectus erat, in aliquo mari hiberno naufragio periturus. Ab illo certe tutus erat. Quid enim? Ille nesciebat quis esset, neque scire poterat. Iuventutis persona eum servaverat.

At si nihil nisi fallax species fuerat, quam terribile cogitare conscientiam posse tam horrenda spectra excitare, iis figuram oculis conspicuam dare, atque efficere ut ante hominem moverentur! Qualis futura erat eius vita, si interdiu noctuque sceleris sui umbrae e tacitis angulis in eum prospicerent, e locis abditis irriderent, inter epulas ad aurem susurrarent, dormientem gelidis digitis excitarent? Dum haec cogitatio per mentem eius serpere videbatur, pallor prae metu vultum occupavit; aerque ipse subito frigidior ei factus esse visus est. O, qua furoris hora amicum occiderat! Quam horrenda erat vel nuda facinoris recordatio! Omnia rursus oculis subiecta sunt. Singula quaeque rei foedae multo maiorem quam ante horrorem referebant. Ex atra temporis spelunca imago sceleris sui, dira coccineoque velamine involuta, surgebat. Cum Dominus Henricus hora sexta intravit, Dorianum flentem repperit tam acerbe, ut cor eius frangi videretur.

Tertio demum die ausus est foras egredi. In puro illius matutini hiemalis diei aere, odore pinorum perfuso, aliquid inesse videbatur quod pristinam hilaritatem et vivendi cupiditatem ei restitueret. Nec tamen sola caeli locique natura hanc mutationem effecerat. Ipsa eius natura immodico maerori repugnaverat, quo integra mentis suae tranquillitas laedi atque foedari temptabatur. Id semper iis accidit quibus ingenium subtile et exquisitum est. Vehementiores animi motus aut hominem laedunt aut ipsi cedunt: aut hominem interimunt aut intereunt. Dolores leves et amores leves diu manent; magnos vero amores magnosque dolores ipsa magnitudo consumit. Praeterea persuasum sibi habebat se territae imaginationis ludibrio fuisse, atque iam pristinos metus non sine quadam misericordia, nec sine multo contemptu, reputabat.

Post ientaculum per horam cum ducissa in horto ambulavit; deinde raeda per saltum villae vectus est, ut venatoribus se adiungeret. Pruina sicca, salis instar, herbas texerat; caelum quasi patera e metallo caeruleo inversa patebat. Lacum planum, harundinibus circumdatum, tenuis glacies ad margines cingebat.

Ad angulum pineti conspexit dominum Galfridum Cloustonum, ducissae fratrem, qui duas capsulas glandibus iam vacuas e sclopeto excutiebat. E raeda desiluit; iussoque stabuli ministro ut equam domum reduceret, per filices exaridas ac dumeta aspera ad hospitem accessit.

"Bene successit venatio, Galfride?" rogavit.

"Non admodum, Doriane. Plerasque aves in campum patentem evolasse puto. Post meridiem fortasse melius venabimur, cum ad loca nondum peragrata venerimus."

Dorianus iuxta illum lente incedebat. Aer acer silvae odoribus plenus, rubentes ac fusci luminis fulgores inter arbores micantes, raucae vociferationes eorum qui feras e latebris excitabant, subinde auditae, atque crebri sclopetorum fragores qui eas excipiebant, ita eum ceperunt ut dulcissima libertatis voluptate perfunderetur. Beata securitas atque gaudii sublimis rerum neglegentia ei dominabantur.

Subito e caespite vetustae herbae gleboso, passus fere duodecim ante eos, lepus prosiluit, auribus erectis quarum extrema nigra erant, pedibus posterioribus longis corpus in altum propelentibus. In alnetum confugit. Dominus Galfridus sclopetum ad umerum admovit; sed leporis motus tam venusta quadam agilitate Dorianum insolite delectavit, ut statim exclamaret: "Ne occidas, Galfride! Sine eum vivere!"

"Quam inepta loqueris, Doriane!" ridens comes respondit; et, cum lepus in dumetum desiliret, sclopetum displosit. Tum duo clamores auditi sunt: alter leporis dolore cruciati, horrendus; alter hominis graviter vulnerati, etiam horrendior.

"Di boni! Unum ex agitatoribus vulneravi!" exclamavit dominus Galfridus. "Quam stultus homo, qui sese ante sclopeta ingereret! Desinite illic tela emittere!" summa voce inclamavit. "Homo vulneratus est!"

Princeps saltus custos, baculum manu tenens, accurrit.

"Ubi, domine? Ubi est?" clamavit. Eodem tempore per totam venatorum aciem ictus sclopetorum conticuerunt.

"Hic," iratus respondit Galfridus, ad alnetum properans. "Cur homines tuos post nostram aciem non contines? Totam mihi hodiernam venationem corrupisti."

Dorianus eos spectabat, dum in densos alnos se inserebant, flexiles ramos manu amoventes. Paulo post e fruticeto prodierunt, corpus hominis post se in lumen solis trahentes. Ille horrore aversus est. Quocumque iret, calamitatem se sequi videbat. Audivit Galfridum quaerentem num homo vere mortuus esset, custodemque affirmantem. Silva subito innumeris vultibus animari ei videbatur. Undique pedum strepitus et submissus vocum fremitus audiebantur. Phasianus ingens, cui pectus aeris colore rutilabat, alis per ramos supra caput eius concrepantibus transvolavit.

Post pauca momenta, quae turbato animo eius interminabilibus doloris horis similia erant, sensit manum umero suo impositam. Exterritus se convertit.

"Doriane," inquit Dominus Henricus, "melius erit si venatoribus dicam hodiernam venationem finitam esse. Minus decorum videretur eam continuare."

"Utinam in perpetuum finiretur, Henrice," acerbe respondit. "Omnis ista res foeda est atque crudelis. Num ille homo…?" Sententiam perficere non potuit.

"Vereor ne ita sit," Dominus Henricus respondit. "Totam glandium vim pectore excepit. Haud dubie paene ilico mortuus est. Age, domum redeamus."

Ad viam arboribus consitam una ierunt, passus fere triginta nihil locuti. Tum Dorianus Henricum intuens, magno cum gemitu: "Malum omen est, Henrice," inquit; "permalum omen."

"Quidnam?" rogavit Henricus. "Ah, infelicem hunc casum dicis, opinor. Mi amice, quod factum est mutari non potest. Ipsius culpa erat. Cur ante sclopeta constitit? Praeterea nihil ad nos pertinet. Galfrido quidem res est paulo incommoda: non decet agitatores glandibus conspergere. Homines enim putant qui id faciat male ad scopum collineare. Galfridus autem minime talis est; rectissime collineat. Sed de hac re disserere supervacaneum est."

Dorianus caput quassavit. "Malum omen est, Henrice. Nescio quid horrendum alicui ex nobis eventurum esse sentio. Mihi fortasse," addidit, manum per oculos traiciens, tamquam dolore vexatus.

Senior risit. "Nihil in universo mundo horrendum est praeter taedium, Doriane. Id unum peccatum est cui nulla venia datur. Verum haud facile id patiemur, nisi isti homines ad cenam de hac calamitate garrire perseveraverint. Eos vetabo hanc rem in sermonem referre. Omina vero quod attinet, nulla sunt omnino. Fatum nobis praecones non mittit: aut tanta prudentia aut tanta crudelitate est, ut eos mittere nolit. Ceterum quid tandem tibi accidere possit, Doriane? Habes omnia quae quisquam mortalium optare queat. Nemo est qui non libentissime fortunam suam cum tua commutet."

"Ego vero, Henrice, cum quovis fortunam commutare velim. Noli ita ridere; vera dico. Miser ille rusticus, qui modo mortuus est, meliore condicione est quam ego. Mortem ipsam non timeo; mortis adventum horreo. Alae eius immanes circum me in aere plumbeo volitare videntur. Di immortales! Nonne hominem illum post arbores moveri vides, qui me observat et insidiatur, me opperiens?"

Dominus Henricus illuc respexit quo manus chirotheca induta et tremens intendebatur. "Video," inquit ridens, "hortulanum, qui te exspectat. Opinor eum quaesiturum quibus floribus mensam hac nocte ornari velis. Quam absurde trepidas, mi amice! Ubi in urbem redierimus, medicum meum convenias oportet."

Dorianus, ubi hortulanum accedentem conspexit, levatus suspiravit. Ille, pileum leviter contingens, in dominum Henricum paulisper dubitans aspexit; tum epistulam protulit et domino suo tradidit. "Ducissa me responsum exspectare iussit," submissa voce dixit.

Dorianus epistulam in sinum condidit. "Dic ducissae me iam intro venturum," frigide respondit. Homo conversus celeriter domum petivit.

"Quam amant mulieres periculosa agere!" ridens dixit Dominus Henricus. "Hoc unum ex iis est quae in feminis maxime admiror. Mulier cum quovis viro amatorie ludet, modo ceteri spectent."

"At tu quam amas periculosa dicere, Henrice! Nunc vero omnino erras. Ducissa valde mihi placet; non tamen eam amo."

"Ducissa autem te vehementer amat, minus tamen illi places. Ita egregie inter vos convenit."

"Famae probrosae indulges, Henrice; at nullo umquam fundamento nititur."

"Famae cuiusque probrosae fundamentum est prava quaedam certitudo," inquit Dominus Henricus, cigarellum accendens.

"Quemvis, Henrice, uni lepidae sententiae causa immolares."

"At mundus ad aram ultro accedit," respondit ille.

"Utinam amare possem!" exclamavit Dorianus, voce intimo maerore plena. "Sed vis amandi mihi excidisse, desiderium ipsum oblivione exstinctum esse videtur. Nimium in me ipso defixus sum. Mihi ipse oneri esse coepi. Effugere volo, discedere, oblivisci. Stulte omnino feci quod huc veni. Harveio, ut opinor, per telegraphum nuntiabo ut navem voluptariam instruat. In navi saltem tutus ero."

"A quo periculo tutus, Doriane? In aliquas angustias incidisti. Cur mihi non aperis quid te angat? Scis me auxilium tibi laturum esse."

"Dicere non possum, Henrice," maestus respondit. "Ac fortasse haec omnia mihi finguntur. Hic infelix casus animum meum vehementer perturbavit. Horrenda me tenet praesensio tale aliquid mihi quoque eventurum esse."

"Quam ineptum!"

"Utinam ita sit! Hoc tamen praesagire non desino. Ah, ecce ducissa, Dianae similis, veste ad ipsius corporis formam a sartore concinnata induta. Vides nos rediisse, ducissa."

"Omnia iam audivi, domine Graye," respondit. "Miser Galfridus vehementer commotus est. Aiunt etiam te rogavisse ne leporem occideret. Quam mirum!"

"Mirum sane. Cur id dixerim nescio. Repentinus quidam animi impetus, opinor. Inter animalcula viva nihil illo lepore pulchrius mihi visum est. Sed doleo tibi de homine illo esse narratum. Res foedissima est."

"Molesta potius," interfatus est Henricus. "Nihil est in ea quod ad cognoscendos animos valeat. At si Galfridus consulto hominem occidisset, quam dignus esset qui penitus cognosceretur! Velim aliquem nosse qui homicidium vere commisisset."

"Quam horrenda dicis, Henrice!" exclamavit ducissa. "Nonne ita est, domine Graye? Henrice, ecce domino Grayo rursus male est: iam animo deficiet."

Dorianus vires colligens se erexit et subrisit. "Nihil est, ducissa," submurmuravit. "Nervi mihi misere turbati sunt: hoc totum est. Vereor ne nimis longe hodie mane ambulaverim. Quae Henricus dixit non audivi. Num tam foeda erant? Aliquando mihi narres. Nunc autem me decumbere oportere puto. Ignosces mihi, nonne?"

Iam ad gradus latos pervenerant quibus e viridario vitreo ad xystum ascendebatur. Cum post Dorianum valvae vitreae clausae essent, Dominus Henricus ad ducissam conversus est, oculis suis somnolentis eam contemplans. "Num tam vehementer eum amas?" rogavit.

Illa aliquandiu non respondit, sed prospectum regionis immota spectavit. "Utinam scirem," tandem dixit.

Caput ille quassavit. "Rem certo cognoscere perniciosum esset. Incertitudo est quae animos capit; caligo rebus mirabilem quandam speciem tribuit."

"At in caligine facile aberratur."

"Omnes viae eodem perducunt, mea Gladys."

"Quonam?"

"Ad fallaciam spei perspectam."

"Sic ego vitam ingressa sum," suspiravit illa.

"At illa tibi coronata advenit."

"Iam me taedet foliorum fragariae."

"Tibi decora sunt."

"In publico tantum."

"Ea tamen desiderares," dixit Henricus.

"Ne foliolum quidem deponam."

"Dux Monmouthensis aures habet."

"Senectus parum acute audit."

"Numquamne invidia amoris laboravit?"

"Utinam laboravisset."

Henricus oculos huc illuc tulit, quasi aliquid quaereret. "Quid quaeris?" rogavit illa.

"Globulum e mucrone gladii tui ludicri," respondit. "Excidit tibi."

Illa risit. "Persona tamen mihi superest."

"Quae oculos tuos pulchriores reddit," ille respondit.

Rursus risit; dentes eius, quasi semina candida in fructu coccineo, fulgebant.

In superiore tabulato, suo in cubiculo, Dorianus Grayus in lectulo molli iacebat, omni corporis fibra horrore tremente. Vita subito tam foedum onus facta erat ut vix ferre posset. Atrox agitatoris illius infelicis mors, qui in dumeto velut fera bestia sclopeti ictu occisus erat, quasi futurae ipsius mortis imago ei visa erat. Ad ea quae Dominus Henricus temere et per ludibrium acerbum dixerat paene animo defecerat.

Hora quinta campanulam pulsavit; servo accito iussit ut res suas conligaret, quo eodem vespere tramine nocturno celerrimo in urbem proficisceretur, atque ut raeda clausa ante ianuam hora octava et dimidia parata esset. Constituerat ne unam quidem noctem amplius apud Selby Regium pernoctaret. Locus malis ominibus infestus erat. Ibi mors sub luce solis ambulabat; herbae silvestres sanguine aspersae erant.

Tum ad dominum Henricum breves litteras scripsit, quibus nuntiabat se in urbem rediturum esse ut medicum consuleret, rogabatque ut absente se hospitum curam susciperet. Dum chartam involucro insereret, ad ostium pulsatum est. Minister eius, cui vestium cura mandata erat, nuntiavit principem saltus custodem velle eum convenire. Dorianus frontem contraxit labrumque momordit. Post aliquantam cunctationem: "Iube eum introire," submurmuravit.

Vix ille intraverat, cum Dorianus librum syngrapharum argentariarum e forulo extraxit ante seque explicuit.

"De infelici casu qui hodie mane accidit, Thorntone, te venisse conicio," inquit, calamo sumpto.

"Ita est, domine," respondit custos venationis.

"Num miser ille uxorem habebat? Num erant qui ex eo victum peterent?" quaesivit Dorianus, vultu taedium prae se ferente. "Quod si ita est, nolim eos ad inopiam redigi, et pecuniam, quantam necessariam esse censueris, libenter mittam."

"Nescimus quis ille sit, domine. Hanc ipsam ob causam ad te venire ausus sum."

"Nescitis quis sit?" segniter Dorianus inquit. "Quid hoc sibi vult? Nonne unus ex tuis erat?"

"Minime, domine. Numquam antea eum vidi. Nautae similis esse videtur."

Calamus e manu Doriani Grayi excidit; corque eius subito pulsare desisse visum est. "Nauta?" exclamavit. "Nautamne dixisti?"

"Ita, domine. Nautam quendam fuisse crediderim. Utrumque brachium picturis acu infixis notatum habet, ceteraque huiusmodi signa."

"Num quid apud eum inventum est?" rogavit Dorianus, corpore in priorem partem inclinato oculisque perturbatis hominem intuens. "Aliquidne ex quo nomen eius cognosci posset?"

"Pecunia nonnulla, domine, sed exigua; praeterea sclopetum rotatile sex ictuum. Nihil unde nomen eius deprehendi posset. Homo vultu satis honesto, sed habitu agresti. Nautam aliquem eum esse putamus."

Dorianus repente consurrexit. Spes horrenda ante animum eius quasi alis volitavit, quam effrenate arripuit. "Ubi corpus est?" exclamavit. "Cito responde! Statim mihi videndum est."

"In stabulo vacuo Praedii Domestici, domine. Homines eiusmodi rem in aedibus suis habere nolunt. Cadaver enim malam fortunam afferre aiunt."

"In Praedio Domestico? Illuc statim curre meque ibi exspecta. Unum ex stabulariis iube equam meam adducere. Immo nihil opus est; ipse ad stabula ibo. Ita citius fiet."

Antequam quarta pars horae praeteriret, Dorianus Grayus iam per longam viam arboribus consitam summo equi cursu ferebatur. Arbores praeter eum in umbrarum morem ordinatim labi videbantur, et umbrae ferae trans iter eius se iaciebant. Semel equa ad candidum portae stipitem subito in latus deflexit ac paene sessorem excussit. Ille virga cervicem eius verberavit. Equa aerem crepusculi sagitta velut discidit; lapides ungulis eius excussi longe prosiliebant.

Tandem ad Praedium Domesticum pervenit. Duo homines in area stabant, otiosi. Ex equo desiluit habenasque alteri proiecit. In remotissimo stabulo lumen tenue micabat. Occulta quaedam animi divinatio corpus illic esse ei significare visa est; itaque ad ostium properavit manumque pessulo admovit.

Ibi paulisper substitit, sentiens se iam in eo esse ut rem cognosceret quae totam vitam suam aut restitueret aut perderet. Tum ostium impulit et intravit.

In extremo angulo, super acervum pannorum e saccis rudibus, iacebat corpus hominis mortui, tunica crassa et bracis caeruleis induti. Sudarium maculis distinctum faciem operiebat. Candela rudis, in cervicem ampullae infixa, iuxta corpus crepitabat.

Dorianus Grayus perhorruit. Sensit manum suam non posse sudarium removere; unum igitur e ministris praedii ad se vocavit.

"Tolle illud e facie. Videre eum volo," inquit, postem manu complexus ne concideret.

Cum minister imperatum fecisset, Dorianus propius accessit. Clamor gaudii e labiis eius erupit: qui in dumeto sclopeto occisus erat, Iacobus Vane erat.

Aliquot minuta ibi stetit cadaver intuens. Dum equo domum redibat, lacrimis oculi eius implebantur: se enim iam tutum esse sciebat.