Iam diu post meridiem erat, cum Dorianus experrectus est. Minister eius cubicularius aliquotiens suspenso pede in conclave irrepserat, ut videret num dominus expergisceretur; mirabaturque quid esset cur tam sero iuvenis adhuc dormiret. Tandem tintinnabulum sonuit; tum Victor, poculum theae et acervum epistularum in parva lance ex veteri porcellana Sevrensi ferens, tacite ingressus est, atque aulaea e serico olivaceo rasili, intus caerulea tela nitente subducta, quae tribus fenestris altis praetenta erant, diduxit.
"Hodie mane optime dormivit dominus," inquit subridens.
"Quota hora est, Victor?" Dorianus Grayus, adhuc somnolentus, interrogavit.
"Prima post meridiem hora et quadrans, domine."
Quam sero! In lecto erectus, ubi paululum theae sorbuit, epistulas perlustrare coepit. Erat inter eas una a Domino Henrico missa, quam famulus ipsius eo mane manu attulerat. Paululum dubitavit; deinde eam seposuit. Ceteras segniter aperuit. Erant ibi, ut solet, tesserae salutatoriae, invitationes ad cenas, schedae quibus ad privatas tabularum pictarum ostensiones admitteretur, indiculi concentuum qui ad pauperes sublevandos dabantur, ceteraque eius generis, quae per tempus celebritatum in iuvenes elegantes singulis matutinis horis velut imber effunduntur. Adiciebatur ratio pretii satis magni pro supellectile ad cultum corporis ex argento caelato ad morem aetatis Ludovici Quinti Decimi facta, quam tutoribus suis mittere nondum ausus erat. Illi enim homines priscis moribus adeo tenaciter adhaerebant, ut ignorarent nos ea aetate vivere qua sola supervacua pro necessariis habentur. Erant praeterea aliquot litterae summa urbanitate conscriptae a faeneratoribus vici Iermynensis, qui quantamcumque pecuniam statim mutuam daturos se pollicebantur, usuris, ut asseverabant, aequissimis.
Post decem fere minuta surrexit, vestem domesticam e lana Casmirensi, sericis filis acu pictam atque eleganter confectam, umeris circumdedit, atque in balneum intravit, cuius solum lapide onychino stratum erat. Aqua frigida eum post diuturnum somnum recreavit. Omnia quae passus erat oblitus esse videbatur. Subinde quidem obscura quaedam memoria eum subibat, tamquam tragoediae insolitae interfuisset; sed rei species non magis certa erat quam somnii.
Simul ac se vestivit, in bibliothecam processit, atque ad parvam mensam rotundam iuxta apertam fenestram consedit, ubi tenue ientaculum more Gallico ei paratum erat. Dies erat amoenissimus. Tepidus aer aromatum odore gravis esse videbatur. Apis per fenestram advolavit atque circa vas caeruleum, draconum figuris ornatum et rosis sulphureo colore florentibus repletum, susurrans circumvolavit. Felicissimum se esse sentiebat.
Subito oculi eius in pluteum inciderunt, quem ante effigiem posuerat, atque horruit.
"Num domino nimis frigus est?" rogavit Victor, cum patinam ex ovis conquassatis frictam in mensam poneret. "Fenestramne claudam?"
Dorianus caput negando movit. "Non frigeo," submurmuravit.
Num vera omnia erant? Num effigies re vera mutata erat? An sola imaginatio eius effecerat ut ibi malignitatis notam videret ubi antea laetitia apparebat? Fieri certe non poterat ut tela picta mutaretur. Ridiculum erat. Hanc fabulam aliquando Basilio narraturus erat; illa illum certe ad risum excitaret.
Quam tamen viva erat totius rei memoria! Primum inter incerta crepusculi lumina, deinde clara luce aurorae, quandam crudelitatis notam circa labra depravata perspexerat. Paene timebat ne minister e conclavi exiret. Sciebat enim, ubi solus relictus esset, se imaginem denuo inspecturum. Certitudinem reformidabat. Cum cafea et cigarella allata essent famulusque ad discedendum se vertisset, vehemens eum cupido cepit iubere ut maneret. Iam ille ianuam post se claudebat, cum Dorianus eum revocavit.
Minister constitit, quid iuberetur exspectans. Dorianus eum paulisper intuitus est. "Si quis me quaesiverit, neminem me hodie admittere nuntia, Victor," suspirans inquit. Ille capite demisso obsequium praestitit atque abiit.
Tum Dorianus a mensa surrexit, cigarellum accendit, atque in lectulum pulvinis mollissimis instructum se abiecit, qui e regione plutei positus erat. Pluteus antiquus erat, ex corio Hispaniensi deaurato factus, quod ornamentis nimium floridis, ad morem Ludovici Quarti Decimi impressis et caelatis, fulgebat. Eum attente oculis perlustravit, mirans num antea umquam alicuius hominis vitae secretum texisset.
An tamen removeret? Cur non potius suo loco relinqueret? Quid proderat rem cognoscere? Si res vera erat, horrenda erat; sin falsa, cur de ea laboraret? Quid autem si fato quodam, aut casu etiam funestiore, alieni oculi post pluteum penetrarent atque illam terribilem mutationem conspicerent? Quid ageret si Basilius Hallwardus veniret atque picturam suam videre vellet? Id certe Basilius facturus erat. Non; inspicienda res erat, neque differenda. Quidvis potius ferendum erat quam tam dira dubitatio.
Surrexit et utramque ianuam sera clausit. Saltem solus futurus erat, cum personam dedecoris sui intueretur. Tum pluteum subduxit atque se ipsum e regione conspexit. Verum erat prorsus. Effigies mutata erat.
Quod postea saepe, nec sine magna admiratione, recordabatur, imaginem primum contemplatus est ea fere curiositate qua rerum naturam perscrutans rem inauditam considerat. Incredibile videbatur eiusmodi mutationem accidere potuisse. Ita tamen acciderat.
Num inter atomos illas, quarum concursu in tela formae coloresque exprimuntur, et animam intra corpus eius inclusam occulta quaedam cognatio intercedebat? Poteratne fieri ut quidquid illa cogitaret, hae efficerent, quidquid somniaret, hae verum redderent? An alia quaedam causa, et multo formidolosior, latebat? Contremuit et metu correptus ad lectulum regressus procubuit, picturam cum fastidio et horrore contemplans.
Hoc tamen beneficium ab effigie sibi oblatum esse sentiebat: iam enim intellegebat quam iniuste, quam crudeliter in Sibyllam Vane egisset. Nondum tempus praeterierat quo iniuriam sarcire posset. Adhuc puellam uxorem ducere poterat.
Amor ille inanis, sui tantum studiosus, alicui maiori vi cessurus erat atque in honestiorem affectum mutandus; effigies autem, quam Basilius Hallwardus pinxerat, per omnem vitam ei dux futura erat, idemque praestitura quod aliis sanctitas, aliis conscientia, omnibus divini numinis metus. Sunt ex opio parata medicamenta quibus conscientiae morsus sopiantur, sunt medicamina quae sensum honesti et turpitudinis in somnum demittunt. Hic autem ante oculos positum erat signum manifestae illius depravationis quam scelus gignit; hic perpetuum monumentum exitii quod homines suis ipsi animis comparant.
Tertia hora sonuit, tum quarta, tum dimidia hora gemino aeris sonitu nuntiata est; neque tamen Dorianus Grayus loco se movit. Conabatur coccinea vitae fila colligere atque in certam formam intexere, iterque invenire per sanguineum illum cupiditatum labyrinthum, quo vagabatur. Nesciebat quid ageret, quid cogitaret. Tandem ad mensam accessit, epistulam ad puellam, quam amaverat, ardentissimo affectu plenam scripsit, veniam ab ea suppliciter petens et insaniae se accusans.
Paginas post paginas implevit verbis effusae maestitiae et multo effusioris doloris. Est quaedam etiam in se ipso reprehendendo voluptas. Cum nos ipsos damnamus, nemini alii ius nos damnandi reliquum esse videtur. Confessio ipsa, non sacerdos, absolutionem nobis impertit. Quibus litteris perfectis Dorianus veniam sibi iam datam esse sensit.
Repente ad ianuam pulsatum est, atque extra eam vocem Domini Henrici audivit. "Mi carissime, necesse est te conveniam. Aperi statim. Ferre non possum ut te hoc modo inclusum teneas."
Primum nihil respondit, sed immotus mansit. Percutere tamen ianuam ille pergebat, vehementius usque. Rectius igitur videbatur Henricum admittere eique exponere quam novam vitam instituturus esset; cum eo etiam, si necesse foret, contendere, atque, si necessarium fieret, amicitiae finem imponere. Repente exsiluit, pluteum raptim ante effigiem reduxit, ianuamque reseravit.
"Quantum haec omnia doleam, Doriane!" inquit Dominus Henricus ingrediens. "Sed noli de eis nimium cogitare."
"De Sibylla Vane loqueris?" interrogavit iuvenis.
"De ea sane," respondit Henricus, in sellam se demittens chirothecasque flavas lente detrahens. "Res, si ex una parte spectes, horrenda est; sed culpa tua non fuit. Dic mihi, num post fabulam peractam post scaenam ad eam adiisti?"
"Adii."
"Ita fore suspicabar. Num cum ea vehementer altercatus es?"
"Immanis fui, Henrice, prorsus immanis. Sed iam omnia recte se habent. Nihil eorum quae acciderunt paenitet. Etenim me ipsum melius nosse didici."
"O Doriane, quam gaudeo te ita rem ferre! Verebar ne te paenitentia obrutum, capillosque illos tuos pulchre crispos manibus distrahentem invenirem."
"Iam ista omnia transii," inquit Dorianus, capite leviter moto subridens. "Nunc prorsus beatus sum. Primum enim quid sit conscientia cognovi. Non est quod tu mihi esse dixisti. Id est omnium, quae in nobis sunt, divinissimum. Noli eam, Henrice, posthac irridere, saltem coram me. Bonus esse volo. Non sustineo cogitare animam meam tam foedam esse."
"Quam venuste ex ipsa arte morum disciplinam constituis, Doriane! Gratulor tibi. Sed a qua re initium sumes?"
"Sibyllam Vane uxorem ducam."
"Sibyllam Vane uxorem ducere!" exclamavit Dominus Henricus, simul exsurgens atque eum stupore perplexo intuens. "At, mi Doriane carissime—"
"Scio, Henrice, scio quid dicturus sis. Aliquid de nuptiis horrendum. Noli dicere. Ne umquam rursus eiusmodi verba mihi facias. Biduo abhinc Sibyllam rogavi ut mihi nuberet. Fidem illi datam non violabo. Uxor mea futura est."
"Uxor tua! Doriane! … Nonne epistulam meam accepisti? Hodie mane ad te scripsi, atque per meum famulum litteras misi."
"Epistulam tuam? Ah, sane, memini. Nondum eam legi, Henrice. Timui ne aliquid contineret quod mihi displiceret. Sententiis tuis argutis vitam quasi in frusta secare soles."
"Nihil igitur scis?"
"Quid istud sibi vult?"
Dominus Henricus per conclave incessit; deinde iuxta Dorianum consedit, ambas eius manus suis manibus prehendit artissimeque tenuit. "Doriane," inquit, "epistula mea—noli expavescere—hoc tibi nuntiabat: Sibyllam Vane mortuam esse."
Clamor doloris ex ore iuvenis erupit. In pedes exsiluit, manusque e manibus Henrici violenter eripuit. "Mortuam! Sibyllam mortuam! Non verum est! Mendacium atrocissimum! Quo tandem iure haec dicere audes?"
"Verissimum est, Doriane," graviter respondit Dominus Henricus. "In omnibus actis diurnis hodiernis legitur. Idcirco ad te scripseram, rogans ne quemquam prius convenires quam ego venissem. Quaestio scilicet publica de causa mortis instituenda erit; tibi autem cavendum est ne in eam impliceris. Eiusmodi res Lutetiae Parisiorum hominem in celebritatem adducunt; Londinii vero homines adeo praeiudicatis opinionibus tenentur! Hic nemo, cum primum in publicum prodit, turpi aliquo rumore notus fieri debet. Tales rumores senectuti servandi sunt, ut ei aliquid novitatis adiciant. Nomen tuum, opinor, in theatro ignorant? Si ignorant, nihil est periculi. Num quis te ad eius conclave post scaenam euntem vidit? Hoc maximi momenti est."
Aliquantisper Dorianus non respondit. Horrore quasi attonitus erat. Tandem voce oppressa haesitans dixit: "Henrice, dixistine quaestionem de morte instituendam esse? Quid eo significasti? Num Sibylla—? O Henrice, sustinere non possum! Sed propera; omnia simul mihi narra."
"Haud dubito quin mors eius casu minime acciderit, Doriane, quamquam ita vulgo exponenda erit. Videtur enim, cum ipsa una cum matre e theatro discessura esset, circiter dimidiam post duodecimam horam, dixisse se aliquid in superiore aedium parte oblitam esse. Eam aliquamdiu exspectaverunt; sed illa non rediit. Tandem in suo conclavi, ubi histriones vestes mutant, humi iacentem mortuam invenerunt. Aliquid per errorem hauserat, venenum quoddam dirum quo in theatris utuntur. Quid fuerit nescio; sed aut acidum Prussicum aut cerussam in eo fuisse suspicor. Acidum quidem Prussicum fuisse coniecerim, quoniam statim mortua esse videtur."
"Henrice, Henrice, quam horrendum est!" clamavit iuvenis.
"Est sane tragica res. Sed tibi videndum est ne in eam involvaris. In actis diurnis quae Standard inscribuntur eam septemdecim annos habuisse lego. Etiam minorem eam esse putavissem. Tam puellula videbatur, tam parum artem histrionicam nosse. Doriane, cave ne haec res animum tuum penitus evertat. Hodie apud me cenare debes, deinde ad operam musicam ibimus. Hac nocte Patti canit; omnes aderunt. In sororis meae suggestu sedere poteris: aliquot mulieres elegantissimas secum habebit."
"Ergo ego Sibyllam Vane interfeci," inquit Dorianus Grayus, partim secum loquens. "Ita eam occidi ac si teneram illam cervicem cultro ipse secuissem. Neque tamen rosae ob id minus pulchrae sunt. Aves aeque laete in horto meo canunt. Atque hac nocte apud te cenaturus sum, deinde ad operam musicam ibimus et, ut opinor, postea alicubi etiam nocturnam cenulam sumemus. Quam mirum spectaculum est ipsa vita! Si ista in libro legissem, Henrice, profecto flevissem, ut arbitror. Nunc autem, cum re ipsa mihi acciderint, nimis mira videntur quam ut lacrimas moveant. Ecce primae litterae vere amatoriae quas umquam scripsi. Mirum sane primam meam epistulam ardentis amoris ad puellam mortuam scriptam esse. Num sentire possunt, quaeso, homines illi albi ac taciti quos mortuos vocamus? Sibylla! Num illa sentire, scire, audire potest? O Henrice, quantum eam olim amavi! Mihi iam multos annos elapsos esse videtur. Omnia mihi erat."
"Tum venit illa nox horrenda—num heri tantum fuit?—qua tam male in scaena egit ut mihi paene cor frangeretur. Omnia mihi explicavit. Quae narrabat miseranda erant; neque tamen animo commotus sum. Levem et inanem esse arbitrabar. Repente aliquid accidit quod me timore perculit. Quid fuerit dicere non possum; sed terribile erat. Dixi me ad eam rediturum esse. Intellexi me iniuste egisse. At nunc mortua est. Deus meus! Deus meus! Quid faciam, Henrice? Nescis quanto in discrimine verser; nihil est quod me in recta via contineat. Illa id praestitisset. Non licebat ei sibi mortem consciscere. Nimium sui studiosa fuit."
"Mi Doriane carissime," respondit Dominus Henricus, e theca cigarellum depromens atque pyxidem ex aurichalco aureo colore nitente, qua ignem excitaret, proferens, "una tantum ratione mulier virum ad meliores mores revocare potest: si tantum taedii ei afferat, ut omne vitae studium amittat. Si hanc puellam uxorem duxisses, miserrimus fuisses. Certe benigne eam tractasses: id enim facillime praestari potest iis de quibus nihil curamus. Sed illa brevi intellexisset te plane neglegere se. Quod ubi uxor de marito suo comperit, aut horrendum in modum squalida fit aut tam elegantes galeros gestat ut eorum pretium alienus maritus solvere cogatur. De errore ordinis socialis nihil dico, qui turpissimus fuisset, quemque equidem, ut scis, numquam fieri passus essem; sed hoc tibi certo confirmo: tota res, quocumque modo evenisset, pessime cessura erat."
"Fortasse ita cessisset," murmuravit iuvenis, per conclave ultro citroque ambulans, vultu mirum in modum pallido. "At officium meum esse putabam. Non mea culpa est quod ista calamitas me prohibuit ne quod rectum erat facerem. Memini te aliquando dixisse in bonis consiliis nescio quam fati necessitatem inesse: semper enim nimis sero capi. Mea certe talia fuerunt."
"Bona consilia sunt conatus inanes quibus leges a rerum investigatoribus compertas impedire temptamus. Ex mera vanitate oriuntur; nihil prorsus efficiunt. Nonnunquam quidem affectus quosdam voluptuosos sed steriles nobis pariunt, qui infirmioribus animis nonnullam gratiam habent. Hoc est quidquid pro eis dici potest. Sunt velut syngraphae quibus homines pecuniam ab argentariis petunt, apud quos nihil depositum habent."
"Henrice," inquit Dorianus Grayus, ad eum accedens atque iuxta eum residens, "cur hanc calamitatem tam graviter sentire nequeo quam vellem? Non credo me sine corde esse. Num tu credis?"
"Per has duas hebdomades nimis multa per stultitiam commisisti, Doriane, quam ut tibi iure nomen hominis sine corde imponere possis," respondit Dominus Henricus dulci illo suo subtristi risu.
Iuvenis frontem contraxit. "Ista explicatio mihi non placet, Henrice; gaudeo tamen te me sine corde non putare. Nihil eiusmodi sum. Scio me non esse. Attamen fateor hoc quod accidit non ita me afficere ut debebat. Mihi videtur tamquam mirabilis quidam exitus fabulae non minus mirabilis. Totam illam diram venustatem tragoediae Graecae habet, in qua ego magnas quidem partes egi, neque tamen ullum vulnus accepi."
"Quaestio est perquam curiosa," inquit Dominus Henricus, cui summa voluptas erat iuvenis sui ipsius amorem, cuius ille ipse sibi conscius non erat, velut fidium nervos pulsare; "perquam curiosa. Veram huius rei causam hanc esse suspicor. Saepe fit ut tragoediae quae re vera in vita incidunt tam sine arte accidant, ut ipsa earum incondita violentia, rerum inter se minime convenientium confusio, absurda omnis sensus vacuitas, omnis denique elegantiae inopia nos offendat. Non aliter afficimur ac si aliquid sordidum et vulgare conspiciamus. Vim quandam brutam sentimus, cui animus noster repugnat. Interdum autem tragoedia quaedam, cui nonnihil pulchritudinis artificiose expressae inest, vitae nostrae occurrit. Si illa pulchritudo vera est, tota res nonnisi sensum nostrum scaenici effectus movet. Subito nos non iam actores, sed spectatores esse deprehendimus; immo utrumque simul sumus. Nosmet ipsos contemplamur, et ipsa spectaculi novitas nos capit."
"In hac vero re quid tandem accidit? Puella quaedam, tui amore incensa, sibi mortem conscivit. Utinam mihi tale quid umquam evenisset! Effecisset enim ut in amorem ipsum perpetuo amore flagrarem. Quae me olim adoraverunt—nec plurimae quidem fuerunt, sed aliquot tamen—omnes vivere perrexerunt multo postquam aut ego earum curam deposueram aut illae mei. Corpore crassae factae sunt atque molestae; et ubi eas convenio, statim ad res olim gestas commemorandas se conferunt."
"Quam dira est mulierum memoria! Quam formidolosa! Quantam animi atque ingenii torpitudinem prodit! Colorem vitae haurire debemus, non autem minutias eius memoria custodire. Minutiae enim semper vulgares sunt."
"Papavera in horto meo serenda sunt," suspiravit Dorianus.
"Minime opus est," respondit amicus. "Vita ipsa papavera semper manibus gerit. Interdum sane quaedam diutius haerent. Ego quodam tempore per integrum anni tempus nullos nisi violarum flores gestabam, quasi artificiose lugerem amorem qui mori recusabat. Tandem tamen periit. Quid eum sustulerit oblitus sum. Credo mulierem totum orbem terrarum mea causa immolare proposuisse. Id semper momentum est formidolosum; aeternitatis enim terror animum subit. Age, num credas? Hebdomade abhinc, cum apud Dominam Hampshire cenarem, iuxta ipsam illam feminam casu collocatus sum. Illa autem totam historiam denuo evolvere coepit, praeterita e sepulcro eruere, futura etiam quasi sarculo versare. Amorem meum in asphodelorum lecto sepeliveram; ipsa eum effodit, asseverans vitam suam a me perditam esse. Confiteor tamen eam cenam copiosissimam edisse; quare nihil erat cur de eius salute sollicitarer. Sed quam parum elegantis iudicii ostendit! Hoc unum praeterita commendat, quod praeterita sunt."
"At feminae numquam intellegunt quando aulaeum demissum sit. Semper sextum actum addere volunt; atque, simul ac tota fabula omnem iucunditatem amisit, eam produci iubent. Si ipsarum arbitrio res permitteretur, omnis comoedia tragico exitu clauderetur, omnis autem tragoedia in ludicram ineptiam desineret. Mire artificiosae sunt; ipsius tamen artis sensum nullum habent. Tu felicior me es. Tibi enim certo affirmo, Doriane, nullam e mulieribus quas ego novi id mea causa facturam fuisse quod Sibylla Vane tua causa fecit."
"Mulieres vulgares semper aliquam consolationem sibi reperiunt. Aliae in coloribus nimis mollibus sibi deligendis solacium quaerunt. Numquam fidem habeas feminae quae malvae colore vestitur, cuiuscumque aetatis sit, neque ei quae quinque et triginta annos supergressa vittis roseis gaudet. Id semper indicat aliquid in eius vita praeterita latere. Aliae magnam consolationem in eo inveniunt quod maritorum suorum virtutes subito animadvertunt. Felicitatem coniugalem ante oculos nostros ostentant, quasi omnium peccatorum maxime illecebrosam. Alias religio consolatur. 'Arcana religionis eadem illecebra pollent qua ludi amatorii,' mihi quondam femina quaedam dixit; quod equidem facile intellego. Praeterea nihil tantam cuiquam sui admirationem movet quam cum peccator appellatur. Conscientia nos omnes sui ipsius studiosos facit. Ita est; nullo numero continentur solacia quae nostrae aetatis vita mulieribus suppeditat. At praecipuum omnium nondum commemoravi."
"Quodnam illud est, Henrice?" segniter interrogavit iuvenis.
"Id scilicet quod neminem latet. Cum mulier amatorem suum amisit, alterius mulieris cultorem sibi conciliat. Apud homines elegantiores hoc mulierem ab omni macula purgat. Sed profecto, Doriane, quam diversa Sibylla Vane ab omnibus ceteris mulieribus quas invenias fuisse debet! Mors eius mihi aliquid prorsus pulchrum habere videtur. Gaudeo me eo saeculo vivere quo talia mirabilia eveniant. Faciunt enim ut res illas vere exstare credamus quibus omnes ludere solemus: amatoriam fabulam, ardorem, verum denique amorem."
"Crudelissime in eam egi. Hoc oblivisceris."
"Vereor ne mulieres nihil aeque diligant atque crudelitatem, immo apertam prorsus crudelitatem. Mira quadam naturae primaevae vi aguntur. Nos eas in libertatem vindicavimus; at illae mancipia manent, dominum quaerentia. Imperio teneri amant. Te splendidissimum fuisse mihi persuasum est. Numquam quidem te vehementer ac vere irascentem vidi; sed cogitare possum quam venustus tum apparueris. Praeterea nudius tertius aliquid mihi dixisti quod tum velut lusus ingenii videbatur, nunc autem verissimum esse intellego; id enim totius rei clavem praebet."
"Quid illud erat, Henrice?"
"Dicebas Sibyllam Vane tibi omnes fabularum amatoriarum heroidas repraesentare: nocte una Desdemonam, altera Opheliam esse; cum ut Iulietta moreretur, sub Imogenis persona reviviscere."
"At nunc numquam reviviscet," murmuravit iuvenis, vultum manibus occultans.
"Non; numquam reviviscet. Extremas suas partes egit. Sed istam mortem, in conclavi ad vestes scaenicas mutandas solitario et misere ornato, cogites tamquam mirum atque horrendum quoddam fragmentum tragoediae temporibus regis Iacobi scriptae; velut scaenam egregiam quam Websterus, Fordus aut Cyrillus Tourneur excogitavisset. Puella numquam vere vixit; quare ne vere quidem mortua est. Tibi certe somnium semper fuit, umbra quae per Shakespearii fabulas volitaret praesentiaque sua eas pulchriores redderet, arundo per quam musica Shakespearii plenius ac laetius sonaret. Simul ac veram vitam attigit, illam corrupit atque ab illa ipsa corrupta est; sic e vita excessit. Opheliam, si vis, luge. Cinerem capiti insperge, quod Cordelia suffocata est. Caelum ipsum accuse, quod Brabantionis filia periit. Sed noli lacrimas in Sibyllam Vane profundere. Illis enim minus vera fuit."
Silentium secutum est. Vesper in conclavi obscurior fiebat. Tacitae umbrae argenteis quasi pedibus ex horto irrepserunt. Colores rerum languescentes paulatim evanuerunt.
Aliquanto post Dorianus Grayus caput sustulit. "Tu me mihi ipse exposuisti, Henrice," submurmuravit, quasi aliquantum levatus spiritum ducens. "Quae dixisti omnia iam sentiebam; sed nescio quo pacto ea timebam, nec mihi ipse verbis explicare poteram. Quam bene me nosti! Sed de his quae acciderunt numquam amplius colloquamur. Mira quaedam experientia fuit; nihil praeterea. Miror num vita adhuc mihi aliquid tam mirabile servet."
"Omnia tibi servat vita, Doriane. Nihil est quod tu, tanta corporis pulchritudine praeditus, efficere non possis."
"At si, Henrice, vultu macie confecto, senex et rugosus fiam? Quid tum?"
"Tum vero," inquit Dominus Henricus, ad discessum consurgens, "tum, mi Doriane, victorias tuas tibi pugnando comparare necesse erit; nunc ultro tibi afferuntur. Nequaquam; formam tuam servare debes. Ea enim aetate vivimus quae nimis multa legit quam ut sapiat, nimis multa cogitat quam ut pulchra sit. Te nobis eripi non patimur. Sed iam praestiterit ut vestes mutares et curru ad sodalicium nostrum ires; satis enim sero est."
"Ego vero, Henrice, credo me ad operam musicam tecum venturum. Nimis fessus sum ut quicquam edam. Quoto numero est suggestus sororis tuae?"
"Septimo et vicesimo, nisi fallor. In ordine praecipuo est. Nomen eius in ianua videbis. Doleo tamen te ad cenam non venturum."
"Non sum eo animo ut cenem," segniter respondit Dorianus. "Sed tibi permultam gratiam habeo pro omnibus quae mihi dixisti. Certe optimus es amicorum meorum. Nemo umquam me tam bene quam tu intellexit."
"Nondum nisi initium amicitiae nostrae attigimus, Doriane," respondit Dominus Henricus, manum eius concutiens. "Vale. Ante horam nonam cum dimidia te visurum spero. Memento Patti cantaturam esse."
Cum ianuam post se clausisset, Dorianus Grayus tintinnabulum pulsavit; paucis post minutis Victor cum lucernis adfuit, et vela fenestrarum demisit. Dorianus impatienter exspectabat dum abiret. Videbatur enim ille omnia infinito fere tempore conficere.
Vix egressus erat, cum Dorianus ad pluteum cucurrit atque eum subduxit. Minime; nulla nova mutatio in effigie apparuerat. Nuntium de morte Sibyllae Vane ea iam acceperat, antequam Dorianus ipse rem comperisset. Res vitae, simul ac fiebant, effigies sentire videbatur. Illa crudelitatis nota quae tenues oris lineas deformaverat sine dubio eodem ipso momento orta erat quo puella venenum, qualecumque fuerat, hauserat.
An vero eventorum exitus neglegebat? Num tantum ea quae intra animum agerentur percipiebat? Haec secum reputabat; sperabatque fore ut aliquando ipsis oculis mutationem fieri conspiceret, quamvis dum sperat horresceret. Misera Sibylla! Quam mira tota illa amoris fabula fuerat!
Illa in scaena saepe mortem simulaverat. Tum Mors ipsa eam attigerat atque secum abduxerat. Quo modo extremas illas partes tam horrendas egisset? Num moriens illi maledixerat? Minime; eius amore mortua erat, atque amor exinde semper ei res sacra, velut sacramentum, futurus erat. Omnia vitae suae sacrificio expiaverat. Non amplius cogitaret quae ipse illa dira nocte in theatro passus esset.
Quotiens Sibyllae recordaretur, eam animo effingeret tamquam praeclaram quandam tragicam personam in mundi scaenam immissam, ut summam Amoris veritatem demonstraret. Praeclaram tragicam personam? Lacrimae ei obortae sunt, cum recordaretur puerilis eius vultus, lepidorum eius morum, ingenii ad ludicras fabulas proclivis, verecundae denique atque trepidae venustatis. Eas raptim abstersit, atque ad effigiem iterum respexit.
Sensit iam vere advenisse tempus quo sibi eligendum esset. An iam elegerat? Immo, vita ipsa pro eo elegerat, vita et infinita ipsius vitae explorandae cupiditas. Iuventus aeterna, cupiditates infinitae, voluptates exquisitae et occultae, gaudia effrenata et scelera multo effrenatiora: haec omnia ipsi futura erant. Effigies vero ignominiae eius pondus latura erat. Id unum.
Doloris quaedam sensatio eum subiit, cum cogitaret quam foeda violatio aliquando pulchro illi vultui in tela picto impenderet. Olim, puerili quodam Narcissi lusu, labra picta osculatus erat, aut osculari simulaverat, quae nunc tam crudeliter arridebant. Matutinis horis dies complures ante effigiem sederat, pulchritudinem eius admirans, paene amore eius captus, ut interdum sibi videbatur.
Num exinde illa ad omnes animi motus quibus ipse cederet mutanda erat? Num in rem quandam foedam, immanem, invisam convertenda erat, quam in conclavi sera clauso abscondi oporteret, ab ipsa luce solis remotam, cuius radii totiens undantes illos capillos auro etiam clariore illustraverant? Quam miserandum! Quam miserandum!
Ad breve tempus secum cogitavit num precibus efficere posset ut dira illa inter se et picturam necessitudo solveretur. Precibus mutata erat; fortasse precibus etiam effici posset ut iam non mutaretur.
Attamen quis, modo aliquid de vita nosset, perpetuae iuventutis occasionem ultro abiceret, quamvis incredibilis ea videretur, quamvis funestos exitus secum trahere posset? Praeterea num res omnino in sua potestate erat? Num vere precatio illa effecerat ut ipsius et imaginis sortes permutarentur? Nonne huic rei aliqua ratio naturae occultior subesse poterat? Si cogitatio in corpus animatum vim exercere posset, cur non in res mortuas et sensu carentes exerceret? Immo etiam sine cogitatione, sine voluntate conscia, nonne res extra nos positae eodem motu quo animi nostri cupiditatesque quasi consona tremore moveri possent, atomo atomum per occultum amorem aut miram cognationem appellante? Sed qua de causa ita fieret nihil intererat.
Numquam iam precibus suis ullam vim horrendam provocaturus erat. Si effigies mutari debebat, mutaretur. Haec erat omnis res. Cur eam curiosius investigaret?
Magna enim voluptas futura erat ipsam mutationem spectare. Posset mentem suam in abditissima eius recessa sequi. Haec effigies ipsi speculum omnium mirabilissimum futurum erat. Quemadmodum corpus suum ei ostenderat, sic animam quoque ostensura erat. At cum hiems in effigiem incumberet, ipse ibi adhuc staret ubi verna aetas aestatis limen trepida contingit. Cum sanguis e vultu picturae decederet atque pallidam cretae similem personam, plumbeis oculis deformem, relinqueret, ipse puerilis pulchritudinis gratiam retineret.
Ne unus quidem venustatis eius flos umquam marcesceret; ne unus quidem vitae pulsus vires amitteret. Ut Graecorum dii, validus esset et velox et gaudii plenus. Quid ad eum pertineret quid imagini coloribus in tela expressae accideret? Ipse incolumis maneret. Hoc erat totum.
Pluteum rursus, subridens dum movebat, in priorem locum ante picturam reduxit, atque in cubiculum transiit, ubi minister eum iam exspectabat. Una hora post in theatro musico sedebat, Dominusque Henricus super sellam eius inclinabatur.