Officina pictoris opimo rosarum odore complebatur; et cum levis aura aestiva inter horti arbores moveretur, per apertam ianuam gravis syringae odor aut subtilior spinae roseis floribus fragrantia irruebat.
E extremo lectulo ephippiis Persicis strato, in quo Dominus Henricus Wottonius recubabat atque, ut solebat, innumerabilia cigarella fumabat, vix conspicere poterat flores laburni, et colore et dulcedine mellis similes, fulgentes; cuius rami tremuli vix tantum flammeae pulchritudinis pondus ferre posse videbantur. Subinde autem volantium avium umbrae mirae per longa serici Indici vela, ante ingentem fenestram extensa, transcurrebant, speciem quandam momentaneam artis Iaponicae efficientes; atque illos pallidos pictores Tokionenses ei in mentem revocabant, qui arte natura sua immobili celeritatis motusque sensum exprimere conantur.
Triste apium murmur, quae per longam intonsam herbam quasi umeris viam sibi faciebant aut circa pulverulenta caprifolii cornua aurea pertinaci atque aequabili circuitu volitabant, ipsam quietem graviorem efficere videbatur. Obscurus Londinii fremitus instar gravis organi procul resonantis vocis audiebatur.
In medio conclavi, ad erectum pegma pictorium firmiter adstricta, stabat imago totius corporis adulescentis eximia forma praediti; ante eam, aliquantum remotus, sedebat ipse pictor, Basilius Hallwardus, cuius subita ante aliquot annos evanescentia tantum eo tempore publicae admirationis moverat totque miras suspiciones excitaverat.
Cum pictor formam illam venustam decoramque, quam arte sua tam sollerter expresserat, contemplaretur, risus voluptatis vultum eius perstrinxit atque ibi quasi mansurus videbatur. Subito tamen exsiluit et, oculis clausis, digitos palpebris imposuit, quasi singulare quoddam somnium intra mentem retinere vellet, ex quo expergisci timeret.
"Optimum hoc est opus tuum, Basili," inquit Dominus Henricus languide, "optimum quod umquam fecisti. Proximo anno ad Pinacothecam Grosvenorianam certe mittendum est. Academia Regia nimis magna est atque nimis vulgaris. Quotiens eo veni, aut tanta hominum multitudo adfuit ut picturas videre non possem, quod horrendum erat, aut tanta picturarum copia ut homines videre non possem, quod peius erat. Pinacotheca Grosvenoriana unus re vera locus dignus est."
"Nusquam, opinor, mittam," respondit ille, capite singulari illo more reiecto quo olim amicos suos Oxonii ad risum movere solebat. "Immo nusquam mittam."
Dominus Henricus supercilia sustulit eumque mirans per tenues caeruleas fumi spiras aspexit, quae e gravi cigarello, opio infecto, miris orbibus sursum volvebantur.
"Nusquam mittes? Mi Basili, quare? Num causam habes? Quam mirum genus hominum estis vos pictores! Omnia quae in mundo fieri possunt facitis ut famam comparetis; simul atque eam adepti estis, proicere velle videmini. Stultum est. Unum modo peius est quam in ore hominum esse: in ore hominum non esse. Effigies talis te longe supra omnes Angliae iuvenes efferret, senes autem invidia inflammaret—si modo senes ullo adhuc sensu affici possunt."
"Scio te me irrisurum esse," respondit, "sed eam exponere vere non possum. Nimium mei ipsius in eam intuli."
Dominus Henricus in lectulo corpus extendit atque risit.
"Sciebam equidem te risurum. Nihilominus verum est."
"Nimium tui ipsius! Profecto, Basili, nesciebam te tanta vanitate laborare. Neque profecto ullam similitudinem video inter te, cui vultus asper est ac robustus capillique carbone nigriores, et hunc Adonidem iuvenem, qui ex ebore foliisque rosarum factus esse videatur. Mi Basili, Narcissus est; tu autem—sane, vultum ingenii plenum habes, ceteraque huiusmodi. Sed pulchritudo, vera pulchritudo, ibi desinit ubi vultus ingenium significare incipit.
Ingenium ipsum exaggerationis genus est atque omnem vultus concentum corrumpit. Simul atque quis ad cogitandum consedit, aut totus nasus fit aut tota frons aut nescio quid horrendum. Aspice eos qui in quaque docta professione prosperrime successerunt. Quam perfecte deformes sunt! Ecclesiae hominibus sane exceptis. In Ecclesia enim non cogitant. Episcopus octoginta annos natus eadem dicere pergit quae, cum duodeviginti annos haberet, dicere iussus est; quo fit ut vultum semper amoenissimum servet.
Mysteriosus autem ille amicus tuus iuvenis, cuius nomen numquam mihi dixisti, cuius tamen effigies me prorsus fascinavit, numquam cogitat. De hoc certissimus sum. Formosa quaedam creatura est nullius ingenii, quae semper hic adesse debeat hieme, cum flores desunt quos intueamur, atque aestate, cum aliquid desideramus quod ingenii ardorem refrigeret.
Ne tibi blandiaris, Basili. Ne minima quidem ex parte illi similis es."
"Non me intellegis, Henrice," respondit pictor. "Illi me similem non esse profecto scio; id quidem optime novi. Immo dolerem si similis essem. Humeros tollis? Vera dico. Quaedam fatalis vis in omni corporis animique praestantia inest, qualis per totam historiam regum titubantia vestigia insequi videtur. Praestat a ceteris non differre.
Deformes atque stulti optimam huius mundi partem habent. Otiosi sedere spectaculumque ore aperto intueri possunt. Si victoriam ignorant, saltem cladis scientia carent. Vivunt ut nos omnes vivere oporteret: quieti, incuriosi, sine sollicitudine. Nec aliis exitium afferunt nec ab alienis manibus accipiunt.
Tuus ordo tuaeque divitiae, Henrice; meum ingenium, quantumcumque est; ars mea, quanticumque valet; forma Doriani Grayi—omnes propter ea quae di nobis dederunt poenas dabimus, easque gravissimas."
"Dorianus Grayus? Hocine nomen eius est?" rogavit Dominus Henricus, per officinam ad Basilium Hallwardum procedens.
"Ita; id nomen est. Tibi dicere non constitueram."
"Cur autem non?"
"Nescio explicare. Cum aliquem vehementer diligo, nomen eius nemini dico. Id mihi videtur quasi partem ipsius tradere. Secretum amare didici. Hoc unum paene videtur esse quod vitam hodiernam nobis arcanam aut mirabilem facere possit. Res quam maxime communis iucunda fit, si modo occultetur. Nunc, cum urbe discedo, famulis meis numquam dico quo eam. Si dicerem, omnis voluptas periret. Stulta consuetudo fortasse est; tamen nescio quo pacto multum fabulae ac miraculi vitae affert. Puto te me ob hoc valde stultum existimare?"
"Minime," respondit Dominus Henricus, "minime, mi Basili. Oblivisci videris me uxorem duxisse; atque una matrimonii venustas est quod vitam fallaciis plenam utrique parti omnino necessariam reddit. Numquam scio ubi uxor mea sit, neque uxor mea scit quid agam. Cum convenimus—convenimus enim interdum, cum una foris cenamus aut ad Ducem imus—fabulas inter nos absurdissimas vultu gravissimo narramus. Uxor mea hac arte valde excellit, multo quidem magis quam ego. Illa temporibus numquam confunditur; ego semper. Cum autem me deprehendit, nullum tumultum facit. Interdum opto ut faciat; tantum ridet."
"Odi quomodo de matrimonio tuo loquaris, Henrice," dixit Basilius Hallwardus, ad ianuam horti lente ambulans. "Credo te re vera optimum maritum esse, sed virtutum tuarum penitus pudere. Mirus es homo. Numquam sententiam moralem dicis, numquam rem malam facis. Cynismus tuus mera persona est."
"Naturalem se praebere nihil aliud est quam personam agere, eamque omnium quas novi molestissimam," exclamavit Dominus Henricus ridens. Tum duo iuvenes una in hortum exierunt atque in longo sedili bambusino sub alta lauro consederunt. Sol per polita folia labebatur. In herba bellides albae tremebant.
Post breve silentium Dominus Henricus horologium protulit. "Vereor ne mihi abeundum sit, Basili," murmuravit, "atque antequam abeam postulo ut quaestioni respondeas quam iam dudum tibi proposui."
"Quae est?" dixit pictor, oculis in terram defixis.
"Optime nosti."
"Nescio, Henrice."
"Dicam igitur. Explicari mihi volo cur effigiem Doriani Grayi exponere nolis. Veram causam volo."
"Veram causam iam dixi."
"Non dixisti. Dixisti nimium tui ipsius in ea esse. Hoc puerile est."
"Henrice," dixit Basilius Hallwardus, recta eum in faciem intuens, "omnis effigies quae vero sensu pingitur pictoris, non eius qui pingitur, effigies est. Is qui pingitur nihil aliud est quam res fortuita, mera occasio. Non ipse a pictore revelatur; pictor potius ipse se in picta tela revelat. Hanc effigiem ideo exponere nolo quod timeo ne in ea arcanum animae meae prodiderim."
Dominus Henricus risit. "Quodnam est illud?" rogavit.
"Dicam tibi," ait Hallwardus; sed vultum eius perplexitas quaedam invasit.
"Totus exspecto, Basili," perrexit sodalis, eum aspiciens.
"Re vera parum est quod narrem, Henrice," respondit pictor, "ac vereor ne vix intellegas. Fortasse ne credas quidem."
Dominus Henricus subrisit, deinde inclinatus bellidem roseis foliolis ex herba carpsit atque contemplatus est. "Certissimus sum me intellecturum," respondit, intentis oculis in parvum discum aureum albis quasi plumis cinctum; "quod autem ad credendum attinet, quidvis credere possum, modo prorsus incredibile sit."
Ventus nonnullos flores ex arboribus excussit; graves syringae flores, stellis congestis, in languida aura huc illuc movebantur. Locusta quaedam iuxta murum stridere coepit; simulque, velut caeruleum filum, longa tenuisque libellula alis fuscis et quasi reticulatis praeterfluit. Domino Henrico videbatur se cordis Basilii Hallwardi pulsum audire posse, mirabaturque quid sequeretur.
"Res simpliciter ita se habet," dixit pictor aliquanto post. "Ante duos menses ad frequentissimum Dominae Brandoniae convivium veni. Scis nos miseros artifices interdum in societatem prodire debere, tantum ut vulgus meminerit nos non esse barbaros. Veste cenatoria nigra et fascia alba, ut mihi olim dixisti, quisquis, etiam nummularius, famam culti hominis consequi potest.
"Itaque, cum circiter decem minutas in conclavi fuissem, cum ingentibus matronis nimis ornatis et academicis taediosis colloquens, subito sensi aliquem me intueri. Aliquantum corpore converso Dorianum Grayum primum vidi. Cum oculi nostri concurrerunt, sensi me pallescere. Mirus quidam terror me invasit.
"Intellexi me ei obviam venisse cuius sola indoles tam vehementer alliceret ut, si permitterem, totam naturam meam, totam animam, ipsam denique artem hauriret. Nullam externam vim in vita mea volebam. Tu ipse nosti, Henrice, quam natura mei iuris sim. Semper mihi ipse imperaveram; saltem semper ita fuerat, donec Dorianum Grayum cognovi. Tum—sed nescio quomodo tibi explicem.
"Nescio quid mihi dicebat me ad terribile vitae discrimen accessisse. Mira me opinio tenebat fatum mihi exquisitas voluptates exquisitosque dolores parare. Timui atque ad ianuam conversus exire conatus sum. Non conscientia me impulit; quaedam ignavia fuit. Nihil mihi laudis tribuo quod fugere temptaverim."
"Conscientia atque ignavia re vera eadem res sunt, Basili. Conscientia nomen est sub quo eadem societas mercatoria negotium gerit. Nihil amplius."
"Hoc non credo, Henrice, neque tu ipse, ut mihi persuadeo, credis. Quidquid autem causa fuit—fortasse superbia, nam tum admodum superbus eram—certe ad ianuam contendebam. Ibi, ut fieri solet, in Dominam Brandoniam incidi. `Non tam cito fugis, Domine Hallwarde?' exclamavit. Nosti illam vocem mirum in modum acutam?"
"Ita; pavo est in omnibus praeter pulchritudinem," dixit Dominus Henricus, bellidem longis nervosisque digitis discerptans.
"Ab ea liberari non poteram. Ad principes me duxit, ad viros stellis et periscelidibus ornatos, ad anus ingentibus tiaris nasisque psittacorum. Me amicissimum suum praedicabat. Semel tantum antea eam conveneram, sed in animum induxerat me celebrare. Nescio quae pictura mea tum magnum successum habuerat; saltem de ea in diurnis nummulo venalibus garriebatur, quae saeculo undevicesimo immortalitatis norma est.
"Subito me coram ipso iuvene inveni cuius indoles tam mirum in modum me commoverat. Proximi stabamus, paene contingebamus. Oculi nostri iterum concurrerunt. Temerarium fortasse fuit, sed Dominam Brandoniam rogavi ut me illi sisteret. Fortasse tamen non tam temerarium erat. Res plane inevitabilis fuit. Etiam sine ullo introductore inter nos locuti essemus. De hoc certissimus sum. Dorianus postea idem mihi dixit. Ille quoque sensit nobis fato datum esse ut nosceremus invicem."
"Et quomodo Domina Brandonia hunc mirabilem iuvenem descripsit?" rogavit sodalis. "Scio illam omnium hospitum compendium quam celerrime tradere solere. Memini eam me olim ad senem truculentum rubicundumque, insignibus ac taeniis totum opertum, adduxisse atque in aurem meam tragico susurro, quem omnes in conclavi audire necesse erat, res incredibilissimas sibilasse. Statim fugi. Homines ipse explorare malo.
"Domina autem Brandonia hospites suos prorsus ut praeco auctionarius merces tractat. Aut ita eos explicat ut nihil restet, aut omnia de iis narrat praeter id unum quod scire velis."
"Misera Domina Brandonia! Nimium in eam saevus es, Henrice," dixit Hallwardus languide.
"Mi amice, conventum elegantium condere conata est, neque quicquam praestitit nisi ut cauponam aperiret. Quomodo eam admirari possim? Sed dic mihi: quid de Domino Doriano Grayo dixit?"
"O, aliquid huius modi: ‘Adulescens venustissimus—mater eius misera carissimaque atque ego prorsus inseparabiles—quid agat penitus oblita sum—vereor ne—nihil agat—ah, ita, piano canit—an fidibus, mi Domine Graye?’ Neuter nostrum risum tenere potuit, atque statim amici facti sumus."
"Risus haud malum amicitiae initium est, et longe optimus eius finis," dixit iuvenis dominus, alteram bellidem carpens.
Hallwardus caput movit. "Nescis quid sit amicitia, Henrice," murmuravit, "neque, quod ad rem attinet, quid sit inimicitia. Omnes diligis; hoc est, omnes aeque neglegis."
"Quam iniuste!" exclamavit Dominus Henricus, galerum paulum retrahens atque ad parvas nubes suspiciens, quae velut implicata fila serici candidi nitentis per concavam caeli aestivi caeruleam gemmam fluitabant. "Ita, valde iniuste. Inter homines maxima discrimina facio. Amicos forma, notos moribus, inimicos ingenio eligo. In inimicis eligendis nimia diligentia esse non potest. Nemo mihi inimicus est qui stultus sit.
"Omnes aliquo ingenio valent, atque ideo me omnes aestimant. Num hoc valde vanum est? Puto aliquantum vanum esse."
"Equidem ita putaverim, Henrice. Sed ex tua distributione ego tantum notus quidam sum."
"Mi carissime Basili, multo plus es quam notus."
"Et multo minus quam amicus. Frater quidam, opinor?"
"O fratres! Fratres nihil curo. Maior natu mori non vult, minores autem nihil aliud agere videntur."
"Henrice!" exclamavit Hallwardus, fronte contracta.
"Mi amice, non omnino serio loquor. Sed fieri non potest quin consanguineos meos oderim. Puto id inde oriri quod nemo nostrum ferre potest ut alii eadem vitia habeant quae ipsi. Valde intellego iram democratiae Anglicae contra ea quae superiorum ordinum vitia vocant. Multitudo ebrietatem, stultitiam, impudicitiam suum proprium peculium esse putat; si quis nostrum asinum se praebet, in alieno praedio venari censetur.
"Cum miser Southwarcius in iudicium divortii venit, indignatio eorum prorsus magnifica fuit. Nec tamen decimam quidem proletariorum partem recte vivere arbitror."
"Ne uni quidem verbo quod dixisti assentior; ac praeterea, Henrice, certus sum ne te quidem assentiri."
Dominus Henricus barbam fuscam acuminatam permulsit et summum calcei nitidi baculo ebenino fimbriato leviter pulsavit. "Quam Anglus es, Basili! Iam iterum idem dicis. Si sententiam vero Anglo proponas—quod semper temerarium est—numquam cogitat utrum sententia recta an falsa sit. Hoc unum magni facit: utrum qui eam profert ipse credat.
"Sententiae autem pretium nihil prorsus cum sinceritate dicentis commune habet. Immo, quo minus sincerus homo est, eo purior ratione sententia probabiliter erit; neque necessitatibus neque cupiditatibus neque praeiudiciis eius tingetur. Sed de re publica, sociologia, metaphysica tecum disputare non constitui. Homines principiis praefero; eos autem qui nullis principiis tenentur rebus omnibus antepono. Plura mihi de Doriano Grayo narra. Quam saepe eum vides?"
"Cotidie. Felix esse non possem nisi eum cotidie viderem. Mihi prorsus necessarius est."
"Quam mirum! Putabam te nihil umquam praeter artem tuam curaturum."
"Nunc tota ars mea in illo est," dixit pictor graviter. "Interdum, Henrice, mihi videtur duas tantum aetates in tota mundi historia magni momenti esse. Prima est cum novum artis instrumentum apparet; altera cum nova indoles arti apparet. Quod pictura oleo facta Venetis fuit, quod vultus Antinoi recentiori sculpturae Graecae, idem mihi aliquando vultus Doriani Grayi erit. Non solum ex eo pingo, eum delineo, adumbrationes eius facio.
"Haec omnia, utique, feci. Sed multo plus mihi est quam exemplar aut is qui ad effigiem sedet. Non tibi dicam me iis quae de illo feci displicere, neque pulchritudinem eius talem esse ut ars eam exprimere non possit. Nihil est quod ars exprimere nequeat; atque scio opera quae, postquam Dorianum Grayum cognovi, feci bona esse, immo optima totius vitae meae.
"Sed quodam miro modo—nescio an me intellegas—indoles eius novam prorsus artis rationem, novum stilum mihi suggessit. Aliter res video, aliter de iis cogito. Nunc vitam recreare possum eo modo qui antea mihi occultus erat. `Somnium formae in diebus cogitationis'—quis hoc dixit? Oblitus sum; sed hoc mihi Dorianus Grayus fuit.
"Sola huius adulescentis praesentia oculis obiecta—vix enim mihi plus quam puer videtur, quamquam re vera viginti annos excessit—sola, inquam, eius praesentia—ah! num intellegis quantum hoc valeat? Inscius mihi lineas novae scholae describit, scholae quae omnem animi romantici ardorem atque omnem animi Graeci perfectionem complectatur.
"Concordia animae corporisque—quanta res est! Nos autem insania quadam ea duo separavimus atque invenimus veri imitationem vulgarem, idealitatem inanem. Henrice, si modo scires quid mihi Dorianus Grayus sit! Meministi illius tabulae campestris meae, pro qua Agnevius tantum pretium obtulit, quam tamen vendere nolui? Inter optima mea opera est. Et cur? Quia, dum eam pingebam, Dorianus Grayus iuxta me sedebat.
"Subtilis quaedam vis ex illo ad me transiit, atque tum primum in vita in simplici silva miraculum vidi quod semper quaesiveram semperque praeterieram."
"Basili, hoc incredibile est! Dorianum Grayum videre mihi necesse est."
Hallwardus e sedili surrexit atque per hortum ultro citroque ambulavit. Post aliquantum temporis rediit. "Henrice," dixit, "Dorianus Grayus mihi nihil aliud est quam artis incitamentum. Tu fortasse nihil in eo videas; ego omnia. Nusquam magis in operibus meis adest quam ubi nulla eius imago apparet. Est, ut dixi, novi modi indicium. Eum invenio in flexibus quarundam linearum, in venustate subtilitateque quorundam colorum. Nihil amplius."
"Cur igitur effigiem eius exponere recusas?" rogavit Dominus Henricus.
"Quia, invitus atque nesciens, aliquam in ea significationem huius mirae artis idololatriae posui, de qua ipsi, utique, numquam loqui volui. Nihil de ea scit. Numquam aliquid de ea sciet. Mundus tamen fortasse divinaret, neque ego animam meam levibus curiosisque eorum oculis nudabo. Cor meum sub microscopio eorum numquam ponetur. Nimium mei ipsius in ea re est, Henrice—nimium mei ipsius!"
"Poetae non tam solliciti sunt quam tu, ne sua in publicum proferant. Sciunt quam utilis sit cupiditas ad librum publicandum. Hodie cor fractum multas editiones parit."
"Eos propter hoc odi," exclamavit Hallwardus. "Artifex res pulchras creare debet, nihil autem vitae suae in eas inferre. Vivimus aetate qua homines artem quasi autobiographiae genus tractant. Sensum abstractae pulchritudinis perdidimus. Aliquando mundo ostendam quid sit; atque ob eam ipsam causam mundus effigiem Doriani Grayi numquam videbit."
"Puto te errare, Basili; sed tecum non disputabo. Soli mente perditi disputant. Dic mihi: Dorianus Grayusne te valde amat?"
Pictor paulisper cogitavit. "Me diligit," respondit post breve silentium; "scio eum me diligere. Eum sane immodice adulor. Mirum gaudium capio ex iis ei dicendis quae postea dixisse me paenitebit. Plerumque mihi suavissimus est, atque in officina sedemus et de mille rebus loquimur. Interdum tamen horrendum in modum incuriosus est, atque vere delectari videtur si mihi dolorem afferat.
"Tum, Henrice, mihi videor totam animam meam ei tradidisse qui eam tractet quasi florem in veste figendum, particulam ornatus ad vanitatem suam delectandam, ornamentum unius diei aestivi."
"Dies aestivi, Basili, morari solent," murmuravit Dominus Henricus. "Fortasse tu prius eum taedio habebis quam ille te. Triste est cogitare, sed dubitari non potest quin ingenium pulchritudine diutius maneat. Hinc fit ut omnes tam laboriose nos nimis erudire studeamus. In feroci vitae certamine aliquid habere volumus quod maneat; itaque mentes nostras quisquiliis notitiisque implemus, stulta spe locum nostrum retinendi. Homo omnibus rebus instructissimus—hoc est exemplar hodiernum.
"At mens hominis omnibus rebus instructissimi res horrenda est. Similis est tabernae veterum nugarum, monstris ac pulvere plenae, in qua cuique rei maius quam iustum pretium inscriptum est. Puto tamen te prius taedio affectum iri. Aliquando amicum tuum aspicies, atque aliquid in eius forma minus rectum tibi videbitur, aut coloris temperies displicebit, aut nescio quid. Graviter eum in animo accusabis, atque serio existimabis eum pessime erga te se gessisse.
"Cum deinde ad te venerit, frigidissimus ac prorsus incuriosus eris. Magna erit calamitas, quia te mutabit. Quod mihi narrasti vera quaedam amoris fabula est, amor artis, si ita appellare licet; pessimum autem in omni amore est quod eum qui amat tandem ab amore alienum relinquat."
"Henrice, noli ita loqui. Dum vivam, Doriani Grayi indoles mihi dominabitur. Sentire non potes quod ego sentio. Nimium saepe mutaris."
"Ah, mi Basili, ob eam ipsam causam sentire possum. Fideles levissimam tantum amoris partem noverunt; infideles sunt qui amoris tragoedias norunt." Dominus Henricus ignem ex eleganti theca argentea elicuit atque cigarellum accendit, gestu sibi conscio ac placenti, quasi uno dicto mundum complexus esset. Passerculi inter viridia hederae folia quasi lacca nitentia stridentes susurrabant; caeruleae nubium umbrae per gramen hirundinum instar aliae alias insequebantur.
Quam iucundus hortus erat! Quam iucundae alienae animi perturbationes! Multo iucundiores quam alienae sententiae, ut ei videbatur. Sua anima atque amicorum cupiditates—haec erant quae in vita maxime allicerent. Tacite ridens sibi finxit taediosum prandium quod tam diu apud Basilium Hallwardum moratus omiserat.
Si ad amitam suam ivisset, Dominum Goodbodium ibi profecto convenisset, atque omnis sermo de pauperibus alendis et de domibus exemplari ratione iis parandis fuisset. Singuli ordines eas virtutes laudassent quibus ipsorum vita nullo modo egeret. Divites de parsimoniae pretio locuti essent; otiosi de laboris dignitate eloquentes facti essent.
Quam iucundum erat omnia illa evasisse! Dum de amita cogitabat, aliquid subito in mentem venit. Ad Hallwardum conversus ait: "Mi amice, modo recordatus sum."
"Quid recordatus es, Henrice?"
"Ubi nomen Doriani Grayi audiverim."
"Ubi?" rogavit Hallwardus, fronte paulum contracta.
"Noli tam iratus videri, Basili. Apud amitam meam, Dominam Agatham, fuit. Dixit se mirabilem quendam iuvenem invenisse qui eam in orientali Londinii parte adiuvaret, eumque Dorianum Grayum appellari. Illud tamen testari debeo: numquam mihi dixit eum pulchrum esse. Feminae pulchritudinem aestimare nesciunt; certe bonae feminae non sciunt. Dixit eum valde gravem esse atque pulchra indole.
"Statim mihi finxi homuncionem perspicillis instructum, capillis demissis, lentiginibus foedum, ingentibus pedibus passim gradientem. Utinam scivissem eum amicum tuum esse."
"Valde gaudeo te nescivisse, Henrice."
"Cur?"
"Nolo te eum convenire."
"Non vis me eum convenire?"
"Non."
"Dominus Dorianus Grayus in officina est, domine," dixit atriensis, in hortum ingressus.
"Nunc me ei introducere necesse est," exclamavit Dominus Henricus ridens.
Pictor ad famulum suum conversus est, qui in sole oculos crebro nictabat. "Dic Domino Grayo ut exspectet, Parcere; paucis momentis adero." Famulus inclinavit se atque per semitam abiit.
Tum Basilius Dominum Henricum aspexit. "Dorianus Grayus amicorum mihi carissimus est," dixit. "Simplex pulchraque indole est. Recte de eo amita tua dixit. Noli eum corrumpere. Noli in eum vim tuam exercere. Mala esset. Mundus late patet multosque mirabiles homines habet. Noli mihi unum illum eripere qui arti meae quidquid venustatis inest tribuit: vita mea qua artifex ex eo pendet. Memento, Henrice, tibi confido." Lentissime locutus est; verba quasi invito ex animo extorquebantur.
"Quas nugas loqueris!" dixit Dominus Henricus subridens; Basiliumque brachio prehensum paene secum in domum duxit.