E conclavi egressus scalas ascendere coepit, Basilio Hallwardo vestigia eius proxime sequente. Tam leviter incedebant quam homines noctu sua sponte solent. Lucerna mirificas umbras in parietes et scalas iaciebat. Vento ingravescente nonnullae fenestrae crepitare coeperunt.
Ubi ad supremum scalarum planum pervenerunt, Dorianus lucernam humi deposuit et, clave deprompta, eam in sera convertit. "Pergisne igitur, Basili, postulare ut rem cognoscas?" submissa voce rogavit.
"Volo."
"Id vero pergratum mihi est," ille subridens respondit. Deinde voce aliquanto asperiore adiecit: "Tu unus omnium hominum iure omnia de me cognoscere potes. Plus enim in vitam meam valuisti quam ipse existimas." Tum lucernam sustulit, ostium aperuit intravitque. Frigidus aer praeter ambos perflavit; flamma lucernae subito in altum erupit, lurido quodam croceoque lumine coruscans. Dorianus perhorruit. "Claude post te ostium," susurravit, lucernam in mensa ponens.
Hallwardus perplexo vultu circumspiciebat. Ita videbatur conclave, quasi nemo iam complures annos in eo habitavisset. Aulaeum Flandricum colore obsoleto, effigies velo obtecta, vetus arca Italici operis, armarium librorum paene vacuum: haec, praeter sellam mensamque, omnia fere quae ibi aderant esse videbantur. Dum Dorianus candelam dimidia iam parte absumptam, quae supra focum stabat, accendit, apparebat omnia pulvere obsita esse, stragulum vero pluribus locis attritum atque perforatum. Musculus post tabulas quibus parietes vestiti erant strepitu facto cucurrit. Odor uliginis ac mucoris in conclavi haerebat.
"Ergone, Basili, Deum solum animam hominis cernere putas? Detrahe velum illud, et meam videbis."
Frigida erat vox atque crudelis. "Aut insanis, Doriane, aut personam aliquam agis," mussit Hallwardus, fronte contracta.
"Non vis? Igitur ipse id faciam," inquit adulescens; velum e vecte, cui suspensum erat, violenter avulsit atque in terram abiecit.
Ex ore pictoris clamor horroris erupit, ubi sub obscura luce teterrimum vultum in tabula depictum sibi ridentem vidit. Erat in eius oris habitu nescio quid quod fastidium summum atque odium incutiebat. Di boni! Ipsius Doriani Grayi facies erat quam intuebatur! Ne illa quidem horrenda foeditas, quaecumque erat, mirabilem pristinae pulchritudinis gratiam penitus deleverat. In capillis iam rarioribus aliquid adhuc aurei nitoris, in ore voluptatibus dedito nonnihil punicei coloris supererat. Oculi madidi quiddam pristinae caeruleae venustatis retinebant; nondum a naribus velut scalpro excisis colloque molliter efformato nobiles illi linearum flexus penitus evanuerant. Ipse erat Dorianus. At quis hoc effecerat? Suos penicilli ductus agnoscere sibi videbatur; ipsius quoque consilio compages picturae facta erat. Id cogitare monstri simile erat, et tamen timebat. Candelam ardentem arripuit et effigiei admovit. In angulo sinistro suum nomen conspiciebatur, longis litteris minio fulgenti exaratis.
Foeda quaedam parodia erat, probrosa et abiecta satura. Numquam ipse tale quicquam fecerat. Atqui sua erat pictura: certo id sciebat. Sanguinem suum uno momento ex ardore ignis in inertem glaciem conversum esse sibi videbatur. Sua ipsius pictura! Quid hoc sibi vellet? Cur mutata esset? Ad Dorianum se convertit eumque velut aegrotus intuitus est. Labra tremebant, lingua arida verba proferre non poterat. Manum per frontem duxit; frons sudore frigido atque viscido madebat.
Dorianus ad superiorem foci marginem innitebatur, eum spectans vultu illo insolito qui conspicitur in spectatoribus, cum in scaena histrio egregius agit. Neque verus maeror neque vera laetitia in eo apparebat; solus erat ardor spectatoris spectaculo penitus capti, in oculis tamen quasi brevis quaedam victoriae voluptas emicabat. Florem e veste detraxerat eumque vel olfaciebat vel olfacere se simulabat.
"Quidnam hoc sibi vult?" tandem exclamavit Hallwardus. Vox sua ei ipsi acuta et insolita auribus sonabat.
"Multis abhinc annis, cum adhuc puer essem," inquit Dorianus Grayus, florem manu conterens, "me convenisti, mihi blanditus es, et ut de forma mea superbe sentirem docuisti. Quodam die ad amicum tuum me adduxisti, qui mihi quam mirabilis res esset iuventus aperuit; tu autem effigiem meam perfecisti, quae mihi pulchritudinis miraculum patefecit. Tum, quodam quasi furore correptus, votum concepi, cuius etiam nunc me paeniteat necne nescio; tu fortasse precationem appellaveris …"
"Memini! O quam bene memini! Minime: hoc fieri non potest. Conclave uliginosum est. Mucor in ipsam picturae telam irrepsit. In pigmentis quibus usus sum venenum quoddam minerale perniciosum erat. Tibi affirmo hoc fieri nullo modo potuisse."
"At quid tandem fieri non posse dicis?" submurmuravit adulescens, ad fenestram progrediens frontemque frigido vitro, caligine maculato, admovens.
"Dixisti te effigiem delevisse."
"Erravi. Illa me perdidit."
"Non credo hanc esse picturam meam."
"Nonne in ea tuum illud pulchritudinis exemplar agnoscis?" Dorianus amare quaesivit.
"Exemplar meum, ut tu ais …"
"Ut tu ipse olim aiebas."
"Nihil in eo mali erat, nihil turpe. Tu mihi tale exemplar exstitisti quale numquam rursus reperturus sum. Haec autem facies satyri est."
"Animae meae facies est."
"Christe! quale igitur monstrum veneratus sum! Diaboli oculos habet."
"Unusquisque nostrum et caelum et infernum in se gerit, Basili," Dorianus gestu fero atque desperato exclamavit.
Hallwardus ad picturam rursus conversus eam contemplatus est. "Deus meus! Si vera sunt ista," inquit, "si huc vitam tuam deduxisti, multo nequior es quam ipsi obtrectatores tui esse te putant!" Candelam iterum tabulae admovit atque accuratius inspexit. Superficies eius intacta omnino atque talis videbatur qualem ipse reliquerat. Ab interioribus, ut apparebat, omnis illa foeditas atque horror ortus erat. Quasi intima quadam vita mirabiliter excitata, peccatorum leprae ipsam picturam sensim depascebantur. Ne cadaver quidem in sepulcro aquis repleto putrescens tam horrendum esse poterat.
Manus ei tremuit; candela e candelabro in solum decidit ibique sputans ardere perrexit. Pede imposito flammam exstinxit. Tum in sellam vetustate labantem, quae iuxta mensam stabat, se abiecit vultumque manibus obtexit.
"Deus bone, Doriane, quod documentum! Quam horrendum documentum!" Nemo respondit; audiebat tamen adulescentem apud fenestram singultientem. "Ora, Doriane, ora," submissa voce perrexit. "Quid nos pueros dicere docebant? 'Ne nos inducas in tentationem. Dimitte nobis peccata nostra. Ablue iniquitates nostras.' Haec simul dicamus. Exaudita est precatio superbiae tuae; exaudietur etiam precatio paenitentiae. Nimis te colui; ob id poenas do. Tu nimis te ipsum coluisti; poenas ambo damus."
Dorianus Grayus lente se convertit, et oculis lacrimis obscuratis eum aspexit. "Serum est, Basili," balbutivit.
"Numquam nimis serum est, Doriane. In genua procumbamus et temptemus an aliquam precationem recordari possimus. Nonne alicubi scriptum est: 'Si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur'?"
"Verba ista nihil iam ad me pertinent."
"Tace, noli ita loqui! Satis iam mali in vita commisisti. Deus bone! Nonne vides rem illam exsecrabilem nos subsannantem?"
Dorianus Grayus in effigiem oculos coniecit; tum subito tantum in Basilium Hallwardum odium animo eius exarsit ut cohiberi nullo modo posset. Videbatur ei ab imagine illa suggestum, quasi ipsa labra subsannantia in aurem susurrassent. Furor bestiae a venatoribus agitatae in animo eius commotus est, hominemque ad mensam sedentem vehementius oderat quam quidquam umquam in vita sua oderat. Oculis furentis circumspiciebat. Nescio quid in summo operculo arcae pictae, quae ei adversa stabat, sub luce coruscabat.
In id oculi eius inciderunt; quid esset statim agnovit. Cultrum erat quem ante aliquot dies eo attulerat ut funiculi particulam secaret, deinde secum auferre oblitus erat. Pedetemptim eo processit, praeter Hallwardum transiens. Ubi post tergum eius constitit, cultrum arripuit atque se convertit. Hallwardus in sella commotus est, quasi surrecturus. Dorianus in eum impetum fecit et cultrum in magnam venam post aurem sitam defixit; caput viri in mensam vehementer pressit atque iterum iterumque confodit.
Gemitus exauditus est suffocatus, horrendusque sonitus hominis suo sanguine strangulati. Ter brachia porrecta convulsione in altum sublata sunt, dum manus digitis rigentibus in aere foede iactabantur. Bis etiam eum cultro confodit; sed ille iam non movebatur. Quiddam in solum stillare coepit. Paululum substitit, caput adhuc mensae premens; tum cultrum in mensam abiecit et aures intendit.
Nihil audiebat praeter guttas, quae in stragulum attritum identidem cadebant. Ostium aperuit atque in supremum scalarum aditum egressus est. Omnes aedes summo silentio tenebantur; nemo usquam apparebat. Paucis momentis super cancellos se inclinans in profundam illam ac velut ferventem tenebrarum voraginem infra se prospiciebat. Deinde clave deprompta in conclave rediit atque ostium post se obseravit.
Res illa adhuc in sella sedebat, supra mensam inflexa, capite demisso, dorso in tumorem incurvato, brachiis longis mira quadam forma porrectis. Nisi in collo vulnus rubrum inaequaliter hians cerneretur et atra sanguinis concreti lacuna, quae paulatim per mensam latius fundebatur, quisquis aspexisset hominem simpliciter dormire dixisset.
Quam celeriter omnia confecta erant! Mira quadam tranquillitate se affectum esse sensit. Ad fenestram progressus eam patefecit atque in maenianum exiit. Ventus nebulam dispulerat; caelum pavonis caudam immanem referre videbatur, innumeris quasi aureis stellarum oculis distinctam. Deorsum prospiciens vigilem vidit nocturnum circuitum agentem, qui longum lucernae suae radium in ostia aedium silentium tenentium coniciebat. Rubra macula cisii conducticii, quod vicum oberrabat, in angulo viae emicuit, deinde evanuit.
Femina quaedam palliolo fluitanti involuta iuxta cancellos lente ac furtim progrediebatur, passu titubante. Interdum consistebat retroque circumspiciebat. Semel rauca voce canere coepit. Vigil ad eam accessit et aliquid locutus est. Illa risu soluta titubans discessit. Acer venti flatus per plateam pervasit. Lucernae vapore inflammabili alitae tremuerunt et caeruleo lumine arserunt; arbores foliis nudatae nigros velut ferreos ramos huc illuc agitabant. Dorianus perhorruit atque in conclave reversus fenestram post se clausit.
Ad ostium perveniens clavem convertit atque aperuit. Ne oculos quidem ad virum quem occiderat rettulit. Intellexerat totius rei arcanum in eo positum esse, ut quid revera accidisset ne animo quidem admitteret. Amicus ille, qui fatalem effigiem pinxerat ex qua omnes eius calamitates ortae erant, e vita ipsius excesserat. Id satis erat.
Tum lucernae recordatus est. Insolito erat artificio Maurorum confecta, ex argento hebeti, cui figurae arabescae e chalybe nitide polito insertae erant, lapillis caeruleis Turcicis vilioris notae distincta. Fortasse minister lucernam deesse animadverteret atque quaereret ubi esset. Paululum haesitavit; tum reversus ex mensa eam sustulit. Nec potuit quin cadaver conspiceret. Quam immobile erat! Quam exsangues ac horrende pallidae erant manus illae longae! Simulacro e cera facto, formidabili visu, simile erat.
Ostio post se obserato tacitus scalas descendere coepit. Ligna sub pedibus stridebant et velut dolore affecta clamare videbantur. Saepius constitit et auscultavit. Nihil: omnia silebant. Sonitus tantum suorum passuum erat.
Cum in bibliothecam pervenisset, vidulum paenulamque in angulo conspexit. Ea alicubi occulenda erant. Armarium occultum, quod intra ligneas parietis tabulas latebat, ubi vestes ad varias personas simulandas servabat, clave aperuit atque utrumque ibi condidit. Postea facile ea incendio absumere poterat. Tum horologium protulit. Ad secundam horam viginti adhuc minuta deerant.
Consedit cogitareque coepit. Singulis annis, immo omnibus fere mensibus, in Anglia homines ob facinus quale ipse commiserat laqueo suspendebantur. Quasi quaedam caedis insania per aera diffusa erat. Sidus nescio quod rubrum terrae nimis appropinquaverat … At quae adversus se testimonia erant? Basilius Hallwardus hora undecima domo excesserat; nemo eum postea redeuntem viderat. Plerique ministri in villa Selby Regia commorabantur. Cubicularius eius iam cubitum ierat … Lutetiam! Ita sane: Basilius Lutetiam profectus erat, tramine media nocte exeunte, quem iam antea capere constituerat. Quoniam mores eius tam singulares tamque ab aliis remoti erant, menses praeterirent antequam ulla suspicio oriretur. Menses! Multo ante id tempus omnia deleri poterant.
Subito nova quaedam cogitatio animum eius percussit. Paenulam pelliceam pileumque induit atque in vestibulum egressus est. Ibi constitit, dum gravem ac tardum vigilis in via lapidea incessum audiebat et lucernae eius lumen in fenestra relucens videbat. Exspectavit, spiritum continens.
Post pauca momenta pessulum demisit foras se furtim insinuavit, ostiumque quam lenissime post se clausit. Tum tintinnabulum pulsare coepit. Quinque fere minutis interiectis cubicularius apparuit, semivestitus et somno oppressus.
"Ignosce mihi, Francisce, quod te somno excitare coactus sum," inquit Dorianus, limen transiens; "sed clavem qua ostium aperire soleo mecum sumere oblitus sum. Quota hora est?"
"Secundae horae decem minuta iam praeterierunt, domine," respondit minister, horologium intuens oculosque somnolentos identidem claudens ac rursus aperiens.
"Secundae decem minuta! Quam sero redii! Cras hora nona me excitabis. Est enim quod agam."
"Faciam, domine."
"Num quis hac vespera me convenire venit?"
"Dominus Hallwardus, domine. Hic usque ad undecimam mansit; tum discessit ut tramen conscenderet."
"O, doleo quod eum non vidi. Num quid mandavit?"
"Nihil, domine, nisi se e Lutetia tibi scripturum esse, nisi apud sodalium aedes te invenisset."
"Satis est, Francisce. Memento cras hora nona me excitare."
"Non obliviscar, domine."
Minister calceis mollibus domesticis indutus per transitum lente atque inepte se traxit.
Dorianus Grayus pileum paenulamque in mensam abiecit atque in bibliothecam transiit. Per quadrantem horae huc illuc deambulavit, labrum mordens, cogitationibus intentus. Deinde Librum Caeruleum ex uno armarii librorum ordine deprompsit ac paginas versare coepit. "Alanus Campbellus, via Hertfordiana, numero CLII, in regione Mayfair." Ita vero; hunc ipsum virum requirebat.