Id accidit nono die mensis Novembris, pridie natalis quo annum aetatis octavum et tricesimum expleturus erat; quem diem postea saepe recordari solebat.
Circiter undecimam noctis horam, cum apud dominum Henricum cenavisset, Dorianus domum pedibus redibat, gravibus pellibus ob frigus nebulamque noctis involutus. Ad angulum plateae Grosvenorianae et viae Audleianae Australis vir quidam per nebulam celeri gradu praeteriit, paenula longa cana indutus, cuius collare sursum sublatum erat. Vidulum manu gerebat. Dorianus eum agnovit: Basilius Hallwardus erat. Subito eum timor insolitus invasit, cuius causam ipse sibi explicare non poterat.
Nullo tamen signo declaravit se eum agnovisse, sed celeri gradu domum versus perrexit.
Hallwardus autem eum viderat. Audivit Dorianus illum primum in crepidine viae consistere, deinde post se properantem accurrere. Paulo post manum eius in brachio suo sensit.
"Doriane! O quam mira fortuna!" inquit. "Ab hora nona in bibliotheca tua te exspectavi. Tandem ministri tui iam defessi misertus, cum me emitteret, monui ut cubitum iret. Tramine quod media nocte proficiscitur Lutetiam peto, et ante discessum te convenire maxime cupiebam. Cum me praeterires, te esse suspicatus sum, vel potius ex pellibus tuis te agnovisse mihi visus sum. Neque tamen mihi satis constitit. Num me non agnovisti?"
"In hac nebula, mi Basili? Ne plateam quidem Grosvenorianam agnoscere possum. Domum meam alicubi hic esse credo; ubi vero sit, haud sane compertum habeo. Doleo te proficisci: iam enim longo tempore te non vidi. Sed, opinor, mox rediturus es?"
"Minime. Sex menses extra Angliam commorabor. Lutetiae officinam pictoris conducere atque ibi me includere statui, donec magnam quandam picturam, quam iam mente concepi, absolvero. Sed non de me ipso loqui institueram. Ecce ad fores tuas pervenimus. Sine me paulisper ingredi; est quod tibi dicam."
"Perlibenter," languide respondit Dorianus Grayus, scalas ascendens ianuamque sua clave aperiens. "Sed nonne tibi tramen effugiet?"
Lumen lucernae per nebulam aegre penetrabat. Hallwardus horologium inspexit. "Tempus mihi abunde suppetit," respondit. "Tramen enim non ante quartam post mediam noctem horae partem proficiscitur, et modo undecima facta est. Quin etiam ad sodalium aedes te quaesitum ibam, cum tibi occurrerem. Neque sarcinis morabor: graviora impedimenta iam praemisi. Quidquid mecum fero hoc uno vidulo continetur; ad stationem Victoriensem intra viginti minuta facile perveniam."
Dorianus eum intuens subrisit. "Quam insolito apparatu pictor apud elegantiores tam celebris iter facit! Vidulus Gladstonianus et paenula crassa! Ingredere, ne nebula in aedes irruat. At cave mihi de re ulla seria disseras. Hodie nihil serium est; aut certe nihil esse debet."
Hallwardus capite commoto intravit, Dorianumque in bibliothecam secutus est. In amplo foco patulo ligna claro igne ardebant. Lucernae lucebant; super mensulam ligneam tessellis variis eleganter distinctam patebat theca argentea Batavici operis, qua liquores valentiores servabantur. Iuxta posita erant vasa siphonibus instructa, quibus aqua carbonata exprimeretur, et magna pocula e vitro sectili nitide elaborata.
"Vides quam liberaliter minister tuus me exceperit, Doriane. Omnia quae optavi mihi attulit, ne optimis quidem cigarellis tuis aureis apicibus ornatis exceptis. Quam hospitalis est! Multo mihi gratior est quam Gallus ille qui antea tibi ministrabat. Quid de eo deinde factum est?"
Dorianus umeros subduxit. "Ancillam dominae Radley, ut opinor, uxorem duxit, eique Lutetiae officinam sutricis Anglicae paravit. Audio enim Anglicarum rerum immodicam admirationem ibi nunc maxime vigere. Nonne id Gallis paulo stultum est? Sed scisne? Minister ille non erat omnino malus. Numquam mihi placuit; nec tamen ullam de eo querendi causam habui. Saepe enim de hominibus quae plane absurda sunt nobis fingimus. Mihi sane valde deditus erat atque discedens dolere videbatur. Visne rursus aquavitae vinaceae cum aqua carbonata? An vinum Rhenanum Seltersensi aqua temperatum mavis? Ego hoc semper bibo. In proximo conclavi aliquantum certe est."
"Gratias ago; nihil amplius sumam," respondit pictor; atque pileum paenulamque exuit et super vidulum, quem in angulo deposuerat, proiecit. "Nunc vero, mi amice, serio tecum colloqui debeo. Noli ita frontem contrahere: mihi rem multo difficiliorem reddis."
"Quid tandem agitur?" exclamavit Dorianus more suo impatienter, in lectum discubitorium se abiciens. "Spero non de me ipso esse sermonem. Hac nocte mei ipsius taedet. Alius quispiam esse vellem."
"De te ipso est," Hallwardus voce gravi atque profunda respondit, "et tibi dicendum est. Dimidiam tantum horam te morabor."
Dorianus suspiravit, cigarellumque accendit. "Dimidiam horam!" secum mussit.
"Non multum a te peto, Doriane; tua dumtaxat causa loquor. Aequum existimo ut scias de te Londinii atrocissimos rumores ferri."
"De iis nihil scire cupio. Aliorum infamias audire me delectat; quae de me feruntur nihil me movent. Novitatis enim illecebra carent."
"At te movere debent, Doriane. Cuique honesto viro sua fama curae est. Nolis profecto homines de te velut de homine turpi atque depravato loqui. Scilicet dignitate, opibus ceterisque id genus rebus abundas; sed neque dignitas neque divitiae omnia sunt. Memento me rumoribus istis minime credere. Saltem cum te intueor credere non possum. Peccatum enim in ipso hominis vultu notas suas inscribit; occultari non potest. De vitiis occultis homines interdum loquuntur. At vitia vere occulta nulla sunt.
"Si quis infelix vitio aliquo teneatur, id in oris lineamentis, in demissis palpebris, immo etiam in manuum forma apparet. Quidam—nomen tacebo, etsi eum nosti—superiore anno me adiit ut effigiem suam pingerem. Numquam eum antea videram, nec quidquam tum de eo audieram, quamquam postea multa comperi. Mercedem immodicam offerebat; recusavi tamen. Erat enim nescio quid in figura digitorum eius quod mihi invisum erat.
"Nunc intellego me de illo recte iudicasse. Vita eius horrenda est. At tibi, Doriane, tam purus, tam candidus atque innocens est vultus, tam mira est iuventus tua, nullis curis perturbata, ut nihil mali de te credere possim. Atqui te rarissime video; iam in officinam meam non venis; cum autem procul a te absum et nefanda illa quae homines susurrant audio, quid dicam plane nescio.
"Cur, Doriane, dux Berwickiensis e conclavi sodalitatis exit simul atque tu ingredieris? Cur tam multi Londinii viri nobiles neque domum tuam adeunt neque te ad suas aedes invitant? Quondam Staveleio domino amicus eras. Eum superiore hebdomade inter cenandum conveni. Casu nomen tuum in sermonem incidit, cum de imagunculis pictis ageretur quas ad exhibitionem Dudleyanam commodaveras.
"Staveleius labrum fastidio contraxit, dixitque te quamvis elegantissimum artium iudicium haberes, talem tamen virum esse quem nulli puellae innocentis animi nosse liceret, quocum nulla femina pudica in eodem conclavi considere deberet. Amicum me tuum esse admonui, rogavique quidnam vellet. Respondit; et coram omnibus apertissime respondit. Dictu foedissimum erat! Cur amicitia tua adulescentibus tantopere exitio est? Ille infelix in cohortibus regiis iuvenis, qui sibi mortem conscivit, amicus tibi intimus erat.
"Henricus quoque Ashtonius eques, qui ex Anglia cum fama foedissime laesa discedere coactus est, tibi coniunctissimus fuit. Quid de Adriano Singletonio et miserrimo eius exitu dicam? Quid de unico filio domini Kentii atque eius vitae cursu? Patrem heri in via Sancti Iacobi conveni. Pudore doloreque plane fractus videbatur. Quid de iuvene duce Perthiensi? Qualem nunc ille vitam agit? Quis vir honestus eius consuetudine uti vellet?"
"Satis, Basili! De rebus loqueris quas prorsus ignoras," inquit Dorianus Grayus, labrum mordens; in voce eius infinita quaedam contemptio sonabat. "Quaeris cur Berwickiensis e conclavi exeat cum ingredior. Quia ego de vita illius omnia scio, non quod ille de mea quicquam sciat. Cui talis sanguis per venas fluit, quomodo vita eius ab omni macula pura esse possit? De Henrico Ashtonio et iuvene Perthiensi me interrogas.
"Num ego alterum ad vitia, alterum ad luxuriam institui? Si fatuus Kentii filius mulierem de trivio uxorem ducit, quid id ad me pertinet? Si Adrianus Singletonius nomen amici syngraphae adscribit, num ego custos eius sum? Probe novi quam loquaces Angli sint. Medii ordinis homines inter cenas suas sordido luxu refertas de moribus praeiudicia sua iactant, et de iis quae superiorum libidines appellant furtim susurrant, ut se inter elegantiores versari atque iis ipsis quos infamant familiariter uti fingere possint.
"In hac patria satis est homini ingenio atque dignitate ceteros antecellere, ut omnium vulgarium hominum linguae in eum concitentur. Qualem vero vitam ipsi agunt qui se tam probos esse simulant? Mi Basili, oblivisceris nos in ipsa simulatorum patria versari."
"Non id quaeritur, Doriane," exclamavit Hallwardus. "Angliam satis malam esse scio, et mores societatis nostrae prorsus perversos esse non ignoro. Ob eam ipsam causam te virum egregium esse cupio. At talis non fuisti. Ex iis enim quae quisque in amicis suis efficit recte de moribus eius iudicari potest. Tui videntur omnem honestatis, bonitatis, pudicitiae sensum amisisse. Insano voluptatum studio eos inflammasti; in profundissima vitiorum loca delapsi sunt. Tu eos illuc deduxisti. Ita est, tu deduxisti; et tamen ridere potes, ut nunc rides.
"At graviora etiam supersunt. Scio te atque Henricum inseparabiles esse. Saltem ob eam causam, etiamsi nulla alia esset, non debuisti efficere ut nomen sororis eius omnibus infame proverbium fieret."
"Cave, Basili: modum iam excedis."
"Loquendum mihi est, et tibi audiendum. Quin etiam audies. Cum primum dominam Gwendolenam cognovisti, ne tenuissimus quidem infamiae rumor eam umquam attigerat. Estne nunc Londinii ulla femina integrae famae quae cum ea per Hortum publicum curru vehi velit? Quin etiam liberi eius cum ipsa habitare prohibentur. Sunt et aliae fabulae: visum esse te diluculo furtim ex aedibus nefarissimis emergere atque habitu mutato in sordidissima Londinii latibula clam ingredi. Verane haec sunt? Possuntne vera esse? Ubi primum audivi, risui habui.
"Nunc ea audio atque horresco. Quid de villa tua rustica dicam deque vita quae ibi agitur? Doriane, nescis quid de te dicatur. Neque tibi dico me nolle contionari. Memini enim Henricum quondam dixisse quemlibet qui ad tempus sua sponte sacerdotis partes sibi sumeret primum se nolle contionari affirmare, deinde statim promissum violare. Ego vero te graviter admonere cupio. Volo te ita vivere ut homines te honestum existiment atque colant.
"Volo nomen tuum integrum esse, vitam tuam nulla macula notatam. Volo te homines illos nefarios quibuscum versaris a te removere. Noli ita umeros subducere; noli tam neglegenter me audire. Miram in alios vim habes: ea ad bonum, non ad malum utere. Aiunt te omnes quibuscum familiariter verseris corrumpere, satisque esse te in aliquam domum ingredi ut mox inde dedecus aliquod sequatur. Utrum ita sit necne ignoro. Unde enim id sciam? Sed haec de te passim iactantur.
"Quaedam mihi narrantur quibus vix credere recusem. Dominus Gloucestriensis inter carissimos mihi Oxoniae amicos erat. Ostendit mihi epistulam quam uxor eius, cum sola in villa sua apud Mentonem moreretur, ad eum scripserat. Nomen tuum in foedissima confessione quam umquam legi implicabatur. Ei respondi rem absurdissimam esse; me te penitus nosse, te nullius eiusmodi facinoris capacem esse. Te nosse? Nunc dubito an te noverim. Priusquam huic quaestioni responderem, animam tuam videre deberem."
"Animam meam videre!" Dorianus Grayus murmuravit; e lecto repente exsiluit, vultu metu paene exalbescente.
"Ita," respondit Hallwardus graviter et voce alto dolore plena, "animam tuam videre. Sed eam solus Deus videre potest."
Ex ore adulescentis amarus irrisionis risus erupit. "Hac ipsa nocte tibi eam ostendam!" clamavit, lucernam e mensa arripiens. "Age: opus enim manuum tuarum est. Cur igitur id ipse non contempleris? De eo postea universo orbi narrare poteris, si volueris. Nemo tibi credet; quodsi crediderint, eo cariorem me sibi habebunt. Aetatis nostrae mores melius quam tu novi, quamvis de iis tam taediose disserere soleas. Age, inquam! De corruptela satis diu garrivisti.
"Nunc corruptelam ipsam coram intueberis."
In singulis eius verbis superbiae insania elucebat. Pedem puerili quadam protervia humi percussit. Horrenda quadam voluptate perfusus est, cum cogitaret iam fore ut alius quoque arcani sui particeps fieret, atque ut ille ipse, qui effigiem pinxisset unde omne Doriani dedecus ortum erat, per omnem reliquam vitam immani memoria operis sui premeretur.
"Ita vero," perrexit, propius ad eum accedens et severos illius oculos immoto obtutu intuens, "animam meam tibi ostendam. Illud videbis quod solum Deum videre posse opinaris."
Hallwardus exhorrescens retro cessit. "Impia ista verba sunt, Doriane!" exclamavit. "Noli talia loqui. Horrenda sunt neque ullam habent sententiam."
"Itane tibi videtur?" Dorianus iterum risit.
"Hoc certo scio. Quod autem hac nocte tibi dixi, tui causa dixi. Scis me semper amicum tibi constantissimum fuisse."
"Noli me contingere. Quod dicturus es absolve."
Doloris velut contortus quidam fulgor per pictoris vultum transiit. Paulo substitit; tum subitus quidam et vehemens misericordiae motus eum invasit. Quo tandem iure vitam Doriani Grayi tam curiose perscrutabatur? Si vel decimam partem eorum quae vulgo ferebantur ille fecisset, quantos dolores perpessus esset! Tum se erexit atque ad focum accessit; ibi consistens ligna ardentia spectabat, cineribus quasi pruina obducta, quorum medullae igneae velut vivos pulsus edebant.
"Exspecto, Basili," iuvenis clara ac dura voce dixit.
Ille se convertit. "Hoc est quod dicere volo," exclamavit. "De his criminibus horrendis quae tibi obiciuntur mihi respondere debes. Si dixeris omnia a principio ad finem prorsus falsa esse, tibi credam. Nega, Doriane, nega! Nonne vides quantis animi cruciatibus torqueor? Deus bone! Ne mihi dixeris te improbum, corruptum, infamem esse."
Dorianus Grayus subrisit; labrum eius contemptu incurvatum est. "Ascende mecum, Basili," placide inquit. "Commentarios vitae meae singulis diebus conscribo, neque ii umquam e conclavi in quo scribuntur efferuntur. Eos tibi ostendam, si mecum veneris."
"Sequar te, Doriane, si vis. Video mihi tramen iam effugisse; sed nihil refert. Cras proficisci possum. Noli tamen a me petere ut hac nocte quicquam legam. Nihil aliud volo nisi simplicem ad quaestionem meam responsionem."
"Eam in superiore conclavi accipies. Hic tibi respondere non possum. Neque diu legere opus erit."