Postridie, dimidia hora post meridiem elapsa, Dominus Henricus Wottonius e Via Curzoniana ad aedes Albanianas otioso gradu se contulit, ut Dominum Fermorum, avunculum suum, inviseret. Erat hic senex caelebs, hilaris quidem, sed moribus aliquanto asperior; quem qui ab elegantiore societate aberant sui tantum studiosum esse dicebant, quippe qui nihil commodi ex eo perciperent; eadem autem societas liberalem habebat, quod eos quorum consuetudine delectabatur epulis aleret. Pater eius, cum Isabella adhuc puella esset neque quisquam de Primo cogitaret, Britannorum legatus apud aulam Matritensem fuerat; sed, cum legatio Parisiensis ei non esset delata, subito quodam iracundiae impetu a legationum muneribus discesserat. Eam dignitatem sibi iure deberi existimabat, propter generis nobilitatem, inertiam, elegantiam sermonis Anglici quo litteras publicas conscribebat, atque effrenatam voluptatum cupiditatem. Filius, qui patri a secretis fuerat, una cum eo munere se abdicaverat, quod tum parum prudenter fecisse existimabatur; paucis autem mensibus post, cum paternum titulum hereditate accepisset, ad illam praecipuam nobilium artem, nihil omnino agendi, summa cum gravitate discendam se contulerat.
Duas quidem amplas domos in urbe possidebat; sed in privatis quibusdam conclavibus habitare malebat, quod minore molestia fieret, plerasque epulas apud sodalitatem suam sumebat. Fodinarum carbonariarum, quas in mediis Angliae comitatibus habebat, curam nonnullam gerebat; quam industriam sibi ignosci posse dicebat, quoniam unum fere commodum ex carbonibus possidendis caperetur: ut viro nobili suppeteret pecunia qua ligna in suo foco decenter urere posset. In re publica Torianorum partes sequebatur, nisi cum ipsi rerum potiebantur; tum enim eos pro grege Radicalium palam insectabatur. Herois loco apud ministrum cubicularium erat, a quo ipse vexabatur; propinquis vero terrori, quos vicissim ipse vexabat. Talem virum sola Anglia gignere poterat; ipse tamen Angliam in dies ad perniciem ruere assidue affirmabat. Principia quibus nitebatur iam exoleverant; in iis tamen quae praeiudicata opinione statuerat non deerant quae defendi possent.
Henricus ingressus avunculum invenit tunica venatoria rudi indutum, brevem crassumque tabaci cylindrum fumantem et, actis diurnis quae Tempora inscribuntur ante se positis, murmurantem. "Quid hoc est, Henrice?" inquit senex. "Quid te tam mane foras excivit? Vos elegantiae studiosos ante horam secundam surgere, ante quintam conspici numquam arbitrabar."
"Pura necessitudinis caritas, mihi crede, avuncule Georgi. Aliquid enim a te impetrare volo."
"Pecuniam, credo," inquit Dominus Fermorus, vultu paulum contracto. "Age, sede et rem omnem expone. Adulescentes hodie nihil praeter pecuniam magni faciunt."
"Ita est," submissa voce respondit Dominus Henricus, florem in fibula vestis aptans; "at ubi aetate provectiores facti sunt, id certo sciunt. Sed ego pecuniam non peto. Pecunia iis tantum opus est qui debita solvunt, avuncule Georgi; ego autem mea numquam solvo. Fides apud creditores minori natu filio pro patrimonio est, atque ex ea suavissime vivitur. Praeterea iisdem semper mercatoribus utor quibus Dartmorius; itaque me numquam urgent. Ego vero notitiam aliquam desidero; non utilem sane, sed inutilem."
"Ego tibi quaecumque in libris illis caeruleis publicis Angliae continentur enarrare possum, Henrice, quamquam nunc homines illi permultas nugas scribunt. Cum ego in legationibus versarer, multo melius res administrabantur. Audio autem nunc homines per probationes ad haec munera admitti. Quid inde boni speres? Examina, mi vir, a principio ad finem mera ludibria sunt. Si quis generosus est, satis iam scit; sin generosus non est, quidquid didicerit in ipsius perniciem cedit."
"Dorianus Grayus in libris caeruleis non reperitur, avuncule Georgi," languide inquit Dominus Henricus.
"Dorianus Grayus? Quis ille est?" interrogavit Dominus Fermorus, supercilia alba atque hirsuta contrahens.
"Hoc ipsum a te discere veni, avuncule Georgi. Immo vero quis sit iam scio: nepos est Domini Kelsi iam defuncti. Mater ex gente Devereux erat, Margarita Devereux, femina nobilis. De matre mihi narra velim. Qualis erat? Quem virum duxit? Cum tot fere homines per vitam tuam noveris, fortasse illam quoque noveris. Vehementer nunc Doriano studeo; nuperrime enim eum cognovi."
"Nepos Kelsi!" exclamavit senex. "Neposne Kelsi? Certe! Matrem eius optime novi. Quin etiam baptismo eius interfuisse mihi videor. Formosissima puella fuit Margarita Devereux; et omnes viros ad insaniam redegit, cum iuvenem inopem secuta clam profugisset, homine ignobili prorsus, mi vir, militiae pedestris praefecto inferioris ordinis, aut nescio quo eius generis. Certe memini. Rem totam tam clare animo teneo quam si heri accidisset.
"Infelix ille adulescens paucis post nuptias mensibus in singulari certamine apud Aquas Spadanas occisus est. Turpis quaedam fama de ea re ferebatur. Dicebant Kelsum nebulonem quendam, Belgam ferocem, pecunia corrupisse, ut generum eius coram omnibus contumelia lacesseret. Mercede eum conduxisse, mi vir, mercede. At Belga ille generum ita gladio transfixit, quasi columbam in veru figeret. Res suppressa est; sed, hercle, Kelso postea per aliquod tempus solus apud sodalitatem suam costam assam edere solebat. Filiam, ut accepi, domum reduxit; illa autem numquam postea patrem allocuta est.
"Ita sane: foedissima res fuit. Puella quoque mortua est, intra annum mortua. Filium igitur reliquit? Id e memoria exciderat. Qualis adulescens est? Si matri similis, pulcher profecto sit oportet."
"Pulcherrimus est," assensus est Dominus Henricus.
"Utinam in manus bonorum hominum incidat," perrexit senex. "Magna illi pecunia parata esse debet, si Kelso in eum aequus fuit. Mater quoque dives erat: omnia praedia Selbiana per avum ad eam pervenerant. Avus eius Kelsum oderat, hominem sordidum putabat; neque iniuria. Semel Matritum venit, cum ego ibi eram. Hercle, pudore confectus sum. Regina me saepe interrogabat quis esset ille nobilis Anglus qui cum raedariis de mercede perpetuo litigaret. Tanta inde fabula exorta est, ut mensem integrum in regia me ostendere non auderem. Spero eum nepotem mitius quam raedarios tractavisse."
"Nescio," respondit Dominus Henricus. "Puto tamen adulescentem satis locupletem futurum. Nondum legitimam aetatem attigit. Praedia Selbiana possidet, id certo scio; ipse mihi dixit. At … mater eius adeone pulchra fuit?"
"Margarita Devereux, Henrice, ex pulcherrimis mulieribus quas umquam viderim fuit. Cur ita egerit, numquam intellexi. Cui vellet, nubere poterat. Carlingtonius eius amore insaniebat. Sed animo erat ad insolitum quendam amorem propensa; omnes illius familiae feminae eodem ingenio erant. Viri quidem parvi pretii; sed feminae, mehercle, prorsus admirabiles! Carlingtonius ante eam in genua procubuit; ipse mihi narravit. Risit illa, cum tamen nulla tum Londinii puella esset quae eum sibi maritum non cuperet.
"Ceterum, Henrice, quoniam de stultis coniugiis loquimur, quid sibi vult inepta illa fabula quam pater tuus mihi narrat, Dartmorium Americanam quandam uxorem ducere velle? Nonne ei Anglicae puellae satis bonae sunt?"
"Nunc in more positum est Americanas in matrimonium ducere, avuncule Georgi."
"Ego feminas Anglicas contra totius orbis mulieres sponsione defendam, Henrice," inquit Dominus Fermorus, pugno mensam percutiens.
"At sponsiones in Americanarum partem inclinant."
"Audio eas non diu durare," mussitavit avunculus.
"Longa sponsalia eas exhauriunt; in certamine autem equestri per fossas saepesque praeclarae sunt. Omnia cursu transvolant. Vereor ne Dartmorius ullam spem habeat."
"Qui sunt eius propinqui?" fremuit senex. "Habetne omnino parentes?"
Dominus Henricus caput movit. "Americanae puellae parentes suos abscondere non minus sollerter sciunt quam Anglicae mulieres vitam praeteritam," inquit, ad discessum surgens.
"Suillam carnem condendo quaestum faciunt, opinor?"
"Utinam ita sit, avuncule Georgi, Dartmorii causa. Audio enim apud Americanos nullum quaestum, re publica una excepta, maiorem esse quam eum qui ex suilla carne condienda percipitur."
"Estne formosa?"
"Sic se gerit quasi pulcherrima sit. Id faciunt pleraeque Americanae: hoc est venustatis earum arcanum."
"Cur Americanae istae in patria sua manere nequeunt? Nobis semper affirmant patriam suam feminarum paradisum esse."
"Ita est; ideoque, Evae exemplo, tam vehementer ex eo exire cupiunt," inquit Dominus Henricus. "Vale, avuncule Georgi. Si diutius hic moratus ero, ad prandium serius veniam. Gratias ago quod mihi quae volebam narravisti. De novis amicis omnia scire soleo velle, de veteribus nihil."
"Ubi prandes, Henrice?"
"Apud amitam Agatham. Me ipsum et Dorianum Grayum ad illius mensam invitavi. Is nunc recentissimus est eius cliens."
"Hem! Dic amitae tuae, Henrice, ne me amplius de stipibus suis sollicitet. Taedet me iam talium litterarum. Bona enim femina nihil mihi aliud negotii esse putat quam ut pro ineptis istis studiis suis syngraphas pecuniarias subscribam."
"Libenter dicam, avuncule Georgi; sed nihil proficies. Homines beneficentiae dediti omnem humanitatis sensum amittunt. Ea est propria eorum nota."
Senex approbans fremuit tintinnabulumque ad ministrum arcessendum pulsavit. Dominus Henricus per humilem porticum in Viam Burlingtonianam exiit, inde ad Forum Berkeleianum iter direxit.
Talis igitur erat Doriani Grayi origo. Quamvis incondite narrata esset, tamen animum Henrici commoverat: innuebat enim fabulam quandam amoris mirabilem, paene nostris temporibus propriam. Mulier formosissima, quae omnia unius furiosi amoris causa in discrimen adduxerat. Breves aliquot hebdomadae effrenatae felicitatis, scelere deinde foedo ac perfido repente abruptae. Menses muti doloris; postremo infans inter cruciatus editus. Mater morte erepta, filius solitudini et imperio senis omni carentis amore relictus. Immo vero, quam singularis rerum imago! Adulescentem velut in scaena collocabat, atque adeo perfectiorem efficere videbatur. Omnibus rebus eximiae pulchritudinis aliquid calamitosi subesse oportebat. Mundos ipsos parturire necesse erat ut flos vel vilissimus effloresceret. … Quam venustus autem Dorianus pridie vespere in convivio fuerat! In sodalicio adversus eum sederat, oculis admiratione perterritis, labiis timidae voluptatis sensu paulum reseratis; lumina vero candelarum, rubris involucris circumdata, roseo splendore vividiori mirationem in eius vultu nascentem perfuderant. Cum eo colloqui idem fere erat ac exquisitissimum fidium instrumentum arcu pulsare: ad omnem tactum, ad omnem arcus tremorem respondebat. … Mirum quam vehementer alliceret vis in alienum animum exercita! Nihil omnino ei delectationi comparari poterat.
Animam suam in venustam aliquam formam transfundere, ibique paulisper commorari sinere; sententias e proprio ingenio ortas ab alterius ore redditas audire, nova quadam iuventutis ardorisque musica auctas; mentis habitum suum in alienum animum quasi liquorem tenuissimum aut peregrinum odorem transmittere: haec sane voluptas erat, fortasse omnium quae aetati nostrae, angustae ac vulgari, supersunt plenissima; aetati voluptatibus corporis crasse deditae, consiliis ad vilissima quaeque conversae. … Praeterea hic adulescens, quem tam mira fortuna apud Basilii officinam cognoverat, praeclarum quoddam humanae naturae exemplar erat; aut certe praeclarum fieri poterat. Inerat ei gratia, inerat sincera pueritiae puritas, inerat venustas qualem antiqua Graecorum marmora nobis servaverunt. Nihil erat quod ex illo effici non posset. Aut Titan ex eo fieri poterat aut merum ludicrum. Quam dolendum erat tantam pulchritudinem aliquando interituram esse! …
Quid autem de Basilio? Quantum ille, ad naturam animorum spectanti, studium movebat! Novum illud artis genus, nova vitae intuendae ratio, quam sola praesentia adulescentis, qui harum rerum nihil conscius esset, tam mirabiliter excitaverat; tacitum illud numen, quod in obscuris silvis degeret et per patentes campos invisum incederet, nunc velut Dryas quaedam nullo iam metu in conspectum prodiens, quod in animo eius qui eam quaereret excitata esset mira illa vis videndi, cui soli mirabilia patefierent; ipsae rerum species ac formae quasi subtiliores factae, vimque quandam significationis nactae, velut exemplaria essent alterius formae perfectiorisque, cuius umbram quasi in rem verterent: quam mira haec omnia! Simile quiddam in rerum gestarum memoria se legisse meminerat. Nonne Plato, ille cogitationis artifex, primus haec perspexerat? Nonne Buonarottus eadem in serie carminum singulorum quattuordecim versuum, tamquam in marmoribus variis coloribus distinctis, exsculpserat? At nostro saeculo quam insolitum! Ita; ipse Doriano Grayo idem esse conaretur quod adulescens ille, quamquam inscius, pictori mirabilis illius effigiei fuerat. Eius animum in potestatem redigere vellet; quod iam paene ex dimidia parte fecerat. Mirabilem illum spiritum sibi vindicaret. Erat nescio quid fascinans in eo qui ex Amore et Morte natus videbatur.
Subito substitit, oculosque ad domos sustulit. Animadvertit se domum amitae aliquanto iam praeterisse; itaque secum subridens retro conversus est. Cum atrium aliquanto obscurum intrasset, atriensis nuntiavit convivas iam prandere. Galerum et baculum uni e ministris tradidit, et in triclinium intravit.
"Ut soles, sero venis, Henrice!" exclamavit amita, caput ad eum quatiens.
Is excusationem facile confinxit, et, in sedem vacuam iuxta eam delapsus, convivas oculis perlustravit. Dorianus ab extremo mensae ei verecunde caput inclinavit, genisque rubor laetitiae leniter obrepsit. Contra sedebat ducissa Harleiana, mulier egregia benignitate atque animi aequitate praedita, omnibus qui eam noverant perquam cara, tantaque corporis amplitudine, quasi ab architecto diligenter disposita, ut in feminis quae ducissae non sunt a nostrae aetatis scriptoribus simpliciter obesitas appelletur. Ad dextram eius sedebat eques Thomas Burdonus, Radicalium partium in senatu populari legatus; qui in re publica ducem suum sequebatur, in privata vero coqui optimos, cum Torianis cenans, cum Liberalibus sentiens, secundum illud prudens omnibusque notum praeceptum. Ad sinistram locum tenebat Dominus Erskinus de Treadley, senex eleganti ingenio et haud vulgari doctrina ornatus, qui tamen in vitiosam quandam taciturnitatis consuetudinem inciderat; causam quondam Dominae Agathae reddiderat, quod omnia quae dicturus umquam esset ante tricesimum aetatis annum iam dixisset. Proximam sedem tenebat Domina Vandeleuria, ex vetustissimis amitae amicis, inter feminas sanctissima, sed habitu tam horrende obsoleto atque incompto, ut librum hymnorum male compactum in memoriam revocaret. Henrico autem feliciter acciderat quod illa ex altera parte Dominum Faudelium habebat, virum mediae aetatis, inter mediocres ingeniosissimum, capite tam glabro quam oratio ministri in Britannorum senatu populari omni ornatu nuda; cum quo illa incredibili quadam gravitate colloquebatur. Hanc enim gravitatem Henricus olim unicum illud vitium dixerat, cui ignosci non posset, in quod omnes vere boni homines inciderent, a quo nemo eorum umquam prorsus liberaretur.
"De misero Dartmorio loquimur, Domine Henrice," exclamavit ducissa, blande trans mensam ei adnuens. "Putasne eum revera hanc puellam tam blandam in matrimonium ducturum?"
"Credo, ducissa, ipsam iam constituisse ut ei nuptias proponat."
"Quam horrendum!" exclamavit Domina Agatha. "Aliquis profecto intercedere debet."
"Ex certissimo auctore audivi patrem eius in America mercium aridarum tabernam habere," dixit eques Thomas Burdonus, superciliose intuens.
"Avunculus meus iam de suilla carne condienda suspicatus est, eques Thoma."
"Merces aridae? Quid tandem sunt Americanae merces aridae?" rogavit ducissa, magnas manus admiratione tollens, verbumque sunt maiore vi proferens.
"Fabulae longiores Americanae," respondit Dominus Henricus, cum sibi coturnicis frustum apponeret.
Ducissa perplexa videbatur.
"Noli eum curare, mea cara," susurravit Domina Agatha. "Nihil umquam ex iis quae dicit serio sentit."
"Cum America primum reperta esset," inquit legatus Radicalis, et quaedam pertaediosa rerum gestarum indicia narrare coepit. Ut omnes qui rem omnem exhaurire student, ita auditorum quoque patientiam exhausit. Ducissa suspiravit iureque suo interrumpendi usa est. "Utinam ne umquam reperta esset!" exclamavit. "Nunc enim puellis nostris nulla omnino facultas relinquitur; iniquissimum id est."
"Fortasse vero America ne reperta quidem umquam est," inquit Dominus Erskinus; "ego certe deprehensam potius quam repertam esse dixerim."
"At ego," respondit ducissa, incertius loquens, "quaedam illius gentis specimina meis oculis vidi. Fateor multas ex istis mulieribus pulcherrimas esse; vestes quoque eleganter gerunt. Omnia sibi vestimenta Parisiis comparant. Utinam mihi quoque satis esset pecuniae, ut idem facere possem!"
"Dicunt bonos Americanos post mortem Parisios migrare," cachinnavit eques Thomas, cui ingens erat armarium e veteribus vestibus, quas Iocus ipse abiecisset, instructum.
"Vero? Et mali Americani quo post mortem pergunt?" interrogavit ducissa.
"In Americam redeunt," submissa voce respondit Dominus Henricus.
Eques Thomas frontem contraxit. "Vereor ne nepos tuus magno odio teneatur adversus insignem illam gentem," dixit Dominae Agathae. "Ego totam eam regionem peragravi, curribus quos rectores viarum ferrearum mihi suppeditaverunt, homines in talibus rebus admodum comites. Mihi crede, iter illuc institutio quaedam est."
"Num vero," questus est Dominus Erskinus, "ad eruditionem consequendam necesse esse Chicagiam ipsam videre putas? Longi itineris laborem subire me posse non sentio."
Eques Thomas manu significavit se perrecturum. "Dominus Erskinus de Treadley totum orbem terrarum in librariis suis armariis tenet. Nos autem, qui rebus agendis studemus, res ipsas videre malumus quam de iis legere. Americani sunt gens admiratione dignissima; ratione omnino reguntur. Hoc proprium eorum esse arbitror. Ita, Domine Erskine, ratione plane reguntur: nihil apud Americanos stultum reperies, mihi crede."
"Quam horrendum!" exclamavit Dominus Henricus. "Vim brutam pati possum; rationem brutam ferre omnino nequeo. Ipsa eius vis nescio quid iniqui habet: ictus enim infra mentem infertur."
"Non intellego quid velis," inquit eques Thomas, vultu paulum rubescente.
"Ego vero intellego, Domine Henrice," subridens susurravit Dominus Erskinus.
"Paradoxa ista suo quidem loco tolerari possunt …" respondit eques.
"Eratne illud paradoxon?" rogavit Dominus Erskinus. "Non arbitrabar. Fortasse tamen dixi. Sed via sententiarum quae in speciem pugnant ad veritatem ducit. Ut rem ipsam probemus, in fune eam, funambuli more, ambulantem spectare debemus. Cum Veritates funambulorum partes agunt, tum demum de iis iudicare possumus."
"Di boni!" exclamavit Domina Agatha. "Quam multa vos viri disputatis! Ego certe numquam assequi possum de quibus rebus agatis. Sed, Henrice, tibi sane succenseo. Quid causae est cur Dorianum nostrum tam suavem horteris ne in orientalem urbis regionem amplius veniat? Illic profecto plurimum prodesse posset: quam libenter eum piano canentem audirent!"
"Mihi soli piano eum canere volo," exclamavit Dominus Henricus subridens; tum ad extremum mensae oculos convertit, unde Dorianus clara oculorum luce ei respondit.
"Sed homines apud Albicapellam tam misere vivunt," perrexit Domina Agatha.
"Omnia animo amplecti possum, praeter dolorem," inquit Dominus Henricus, umeris leviter contractis. "Dolorem ipsum animo amplecti nequeo. Nimis turpis est, nimis horrendus, nimis acerbus. Nostrae aetatis misericordia, qua dolorem complectitur, nescio quid morbidi habet. Colores potius, pulchritudinem, gaudia vitae animo complecti oportet. De ulceribus vitae quo minus dicitur, eo melius."
"At de orientalibus urbis vicis gravissima quaestio exsistit," monuit eques Thomas, gravi capitis nutu.
"Sane," respondit iuvenis nobilis. "De servitute agitur; nos autem quaestionem servos oblectando solvere conamur."
Vir publicus eum intentis oculis aspexit. "Quam igitur mutationem proponis?" interrogavit.
Dominus Henricus risit. "Nihil omnino in Anglia mutari cupio praeter caeli temperiem," respondit. "Mihi philosophica rerum contemplatio satis est. Sed quoniam hoc saeculum undevicesimum nimia misericordiae profusione ad inopiam redactum est, suadeam ut ad Scientiam confugiamus, quae nos in rectam viam revocet. Affectuum commodum est quod nos a recta via abducunt; Scientiae autem quod ipsa nullo affectu commovetur."
"Sed nobis tanta officia incumbunt," timide ausa est dicere Domina Vandeleuria.
"Tanta profecto!" assensit Domina Agatha.
Dominus Henricus in Dominum Erskinum aspexit. "Homines nimium sibi gravitatis tribuunt. Hoc est mundi peccatum originale. Si primus ille speluncarum incola ridere didicisset, aliter historia conscripta esset."
"Mirifice vero me consolatus es," velut cantillans dixit ducissa. "Semper enim me paulum ream esse sensi, cum ad carissimam amitam tuam veni, quod de orientalibus urbis vicis nihil prorsus curo. Posthac eam sine ullo rubore aspicere potero."
"Rubor faciem mire decet, ducissa," animadvertit Dominus Henricus.
"Sed in iuvenibus tantum," respondit illa. "Si anus qualis ego sum erubescit, pessimum est signum. Ah, Domine Henrice, utinam mihi diceres qua ratione rursus iuvenis fieri possim!"
Paulisper cogitavit. "Recordarisne, ducissa, ullum magnum errorem in prima iuventute commissum?" interrogavit, trans mensam eam intuens.
"Permultos, vereor," exclamavit illa.
"Ergo eosdem denuo committe," inquit gravi vultu. "Ad iuventutem recuperandam nihil opus est nisi ut suas quisque stultitias repetat."
"Quam iucunda ratio!" exclamavit. "Profecto eam experiar."
"Quam periculosa ratio!" angustis labiis expressit eques Thomas. Domina Agatha caput movit, neque tamen risum continere potuit. Dominus Erskinus diligenter audiebat.
"Ita," perrexit Henricus, "hoc unum ex magnis vitae arcanis est. Nunc plurimi homines vulgari quadam prudentia lente per artus serpente absumuntur, atque tum demum, cum iam serum est, intellegunt ea sola numquam nos paenitere quae per errorem fecimus."
Risus totam mensam circumsonuit.
Sententiam illam ludens versabat, atque paulatim ad audaciora processit; in sublime iactabat, mutabat, effugere sinebat, rursus apprehendebat; variis imaginibus iridescentem faciebat atque miris sententiis alas addebat. Sic, dum stultitiam laudat, oratio eius in philosophiam sublimioris generis evasit; ipsa autem Philosophia, quasi iuventute recuperata, audita furiosa Voluptatis musica, vino aspersa veste induta, hedera coronata, per colles vitae Bacchae more saltare visa est, atque tardum Silenum, quod sobrius esset, irridere. Res ipsae, velut silvestres ferae perterritae, eam fugiebant. Albis pedibus ingens calcabat torcular, cui sapiens Omar assidebat, donec fervens uvarum sucus purpureis bullis circa nuda crura surgeret, aut rubra spuma per nigros, madidos, devexos lacus parietes serperet. Mira prorsus ex tempore orta oratio fuit.
Sentiebat Doriani Grayi oculos in se defixos esse; atque cum inter auditores adesset unus, cuius animum imprimis fascinare cuperet, ea conscientia acumen ingenii acuere et imaginibus eius novos colores addere videbatur. Ingenio fulgebat, mira comminiscebatur, nihil sibi pensi habebat. Audientes ita pelliciebat ut sui ipsorum obliviscerentur, et illi velut tibicinem ridentes sequebantur. Dorianus Grayus oculos ab eo numquam avertit: quasi incantatus sedebat, dum risus alius alium per labra fugabat et admiratio in oculis paulatim obscuratis graviorem quandam speciem accipiebat.
Tandem ipsa rerum condicio, ministri nostri saeculi habitu induta, servi forma triclinium intravit, ut ducissae nuntiaret raedam eius exspectare. Illa manus ficta desperatione torsit. "Quam molestum!" exclamavit. "Discedendum mihi est. Maritum e sede sodalitatis suae excipere debeo, ut eum ad ineptissimum quendam conventum in conclavia Willisiana ducam, cui conventui ipse praesidebit. Si serius venero, sine dubio vehementer irascetur; neque ego hoc petaso ornata litem sustinere possum. Nimis fragilis est: unum verbum asperius eum perderet. Immo, eundum est, cara Agatha. Vale, Domine Henrice. Mirifice me oblectas, et, ut certo scio, mores pessime corrumpis. Quid de sententiis tuis dicam, hercle nescio. Sed aliqua nocte ad cenam nostram venire debes. Quid de Martis die dicis? Num occupatus eris?"
"Tui causa quemlibet deserere paratus sum, ducissa," inquit Dominus Henricus, salutans capite inclinato.
"Ah, quam lepide hoc dicis, quamque male facis!" exclamavit. "Vide igitur ut venias." His dictis e triclinio maiestose egressa est, eamque Domina Agatha ceteraeque feminae secutae sunt.
Postquam Dominus Henricus iterum consedit, Dominus Erskinus propius accessit, sellam ad eum admovit, manumque eius brachio imposuit.
"Tot libros loquendo profundis," inquit; "cur unum aliquem non conscribis?"
"Nimis libros legere amo, Domine Erskine, ut eos scribere curem. Fabulam tamen longiorem componere vellem, fabulam tam pulchram quam tapete Persicum, tam a veritate remotam. Sed apud Anglos litterarum studiosos vix reperias, nisi qui acta diurna, libros elementarios aut encyclopaedias legere velint. Ex omnibus terrarum gentibus Angli minimum intellegunt quantum pulchritudinis in litteris insit."
"Vereor ne recte dicas," respondit Dominus Erskinus. "Ipse olim magnas de litteris spes conceperam; iam pridem tamen eas abieci. Nunc autem, mi iuvenis amice, si mihi licet te ita appellare, quaerere velim utrum ea omnia quae inter prandium dixisti vere senseris."
"Quid dixerim omnino oblitus sum," subridens respondit Dominus Henricus. "Num omnia adeo prava erant?"
"Pravissima sane. Immo vero te hominem periculosissimum existimo; et si quid ducissae nostrae bonae acciderit, omnes te primum rei auctorem iudicabimus. Velim tamen tecum de vita disserere. Aetas in quam natus sum taediosissima fuit. Aliquando, cum Londinii te taedebit, Treadleium veni; ibi mihi philosophiam tuam voluptatis expone, dum vinum Burgundicum praestantissimum, quod forte possideo, bibimus."
"Libentissime. Treadleium invisere summus mihi honor erit. Illic enim et hospes perfectus est et bibliotheca perfecta."
"Tu quod deest supplebis," respondit senex, comiter caput inclinans. "Nunc autem egregiae amitae tuae valedicendum est. In Athenaeum me conferre debeo; iam enim hora est qua illic dormimus."
"Omnesne, Domine Erskine?"
"Quadraginta sumus, in quadraginta sellis. Ad Academiam Litterarum Anglicarum nos praeparamus."
Dominus Henricus risit atque surrexit. "Ego in hortum publicum eo," exclamavit.
Cum iam per ianuam exiret, Dorianus Grayus brachium eius leviter tetigit. "Sine, quaeso, me tecum venire," submissa voce dixit.
"Atqui Basilio Hallwardo promisisse te putabam te eum invisurum," respondit Dominus Henricus.
"Malo tecum venire; immo, sentio mihi tecum veniendum esse. Quaeso, sine me. Et promittesne te mihi per totum iter locuturum? Nemo tam mirifice quam tu loquitur."
"Ah, hodie satis iam locutus sum," subridens respondit Dominus Henricus. "Nunc nihil aliud volo quam vitam contemplari. Si tibi placet, licet mecum eam contemplari."