Ingressi Dorianum Grayum viderunt. Ad pianum sedebat, tergo ad eos verso, paginas voluminis Roberti Schumanni, quod Scenae Silvestres inscribitur, versans. "Haec mihi commodabis, Basili," exclamavit. "Discere volo. Prorsus venusta sunt."
"Id totum ex eo pendet quam bene hodie ad effigiem sedeas, Doriane."
"O, iam taedet me sedere, neque effigiem meam ad naturalem corporis magnitudinem expressam volo," respondit adulescens, in sellula musica se petulanter ac paene contumaciter circumagens. Ubi Dominum Henricum conspexit, levis rubor genas eius momento suffudit, statimque surrexit. "Ignosce mihi, Basili; nesciebam quemquam tecum esse."
"Hic est Dominus Henricus Wottonius, Doriane, vetus amicus meus Oxoniensis. Modo ei narrabam quam egregie ad effigiem sederes, et nunc omnia perdidisti."
"At mihi quidem voluptatem te cognoscendi non corrupisti, Domine Graye," dixit Dominus Henricus, progressus manumque porrigens. "Amita mea saepe de te locuta est. Inter carissimos eius numeraris et, ut vereor, inter victimas quoque."
"Nunc apud Dominam Agatham in mala gratia sum," respondit Dorianus, lepida quadam paenitentiae specie. "Promiseram me superiore Martis die cum ea ad sodalitium quoddam in Albicapella venturum, sed rei prorsus oblitus sum. Concentum geminum una facturi eramus—immo tres concentus geminos, ut opinor. Nescio quid mihi dictura sit. Adeo metuo ut ad eam ire ne audeam quidem."
"Pacem tibi cum amita mea conciliabo. Tibi plane dedita est. Neque multum, opinor, interfuit quod non adfuisti. Auditores fortasse putaverunt concentum geminum agi. Cum enim amita Agatha ad pianum considit, satis strepitus facit pro duobus."
"Hoc et illi valde durum est et mihi parum honorificum," respondit Dorianus ridens.
Dominus Henricus eum contemplatus est. Erat profecto mirabili forma: labra coccinea molliter curvata, oculi caerulei candidi, capilli aurei crispi. Quiddam in vultu erat quod statim fidem conciliaret. Omnis ibi iuventutis candor erat, omnis quoque ardens iuventutis puritas. Facile crederes eum a mundi contagione intactum mansisse. Nec mirum Basilium Hallwardum eum colere.
"Nimis venustus es, Domine Graye, ut ad beneficentiam te conferas—multo nimis venustus." Tum Dominus Henricus in lectulum se abiecit et thecam cigarellorum aperuit.
Pictor interea colores miscebat penicillosque parabat. Sollicitus videbatur; audita autem ultima Henrici sententia, eum respexit, paulisper haesitavit, deinde dixit: "Henrice, hanc effigiem hodie perficere cupio. Putasne me perinurbanum fore, si te rogavero ut abeas?"
Dominus Henricus subrisit et Dorianum Grayum aspexit. "Abeamne, Domine Graye?" rogavit.
"O, quaeso, ne abeas, Domine Henrice. Video Basilium in unum ex solitis morosis affectibus incidisse, neque eum ferre possum cum ita morosus est. Praeterea ex te audire volo cur beneficentiae operam dare non debeam."
"Nescio an tibi id dicam, Domine Graye. Tam taediosa res est ut serio de ea loqui oporteat. Sed certe non fugiam, postquam me manere rogavisti. Num id tibi re vera molestum est, Basili? Saepe mihi dixisti tibi placere ut qui ad effigiem sedet aliquem habeat quocum colloquatur."
Hallwardus labrum momordit. "Si Dorianus id vult, manere utique debes. Doriani libita omnibus pro legibus sunt, ipsi Doriano excepto."
Dominus Henricus galerum chirothecasque sustulit. "Valde instas, Basili, sed vereor ne mihi abeundum sit. Promisi me quendam apud Orleanum conventurum. Vale, Domine Graye. Aliquo pomeridiano die me in Via Curzoniana conveni. Fere semper hora quinta domi sum. Scribe mihi quo die venturus sis; nollem te desiderare."
"Basili," exclamavit Dorianus Grayus, "si Dominus Henricus Wottonius abit, ego quoque abibo. Dum pingis, numquam os aperis; stare autem in suggestu atque vultum hilarem fingere taediosissimum est. Roga eum ut maneat. Id postulo."
"Mane, Henrice, Doriani causa atque mea," dixit Hallwardus, in effigiem intentus. "Verum est: cum laboro, neque loquor neque audio; id profecto miseris meis exemplaribus intolerabiliter taediosum esse debet. Quaeso, mane."
"Quid autem fiet de eo quem apud Orleanum convenire debeo?"
Pictor risit. "Nulla, opinor, difficultas erit. Reside, Henrice. Tu autem, Doriane, in suggestum ascende; ne nimium te moveas neque quicquam attendas ad ea quae Dominus Henricus dicit. Perniciosissimam enim vim in omnes amicos suos exercet, me uno excepto."
Dorianus Grayus in suggestum ascendit, vultu quasi iuvenis martyris Graeci, atque ad Dominum Henricum, qui iam ei aliquantum arriserat, labra parumper fastidio contraxit. Quam dissimilis Basilio erat! Quam iucundum inter eos discrimen! Et quam pulchram vocem habebat! Paulo post Henricum interrogavit: "Re vera tam malam vim habes, Domine Henrice? Tam malam quam Basilius dicit?"
"Nulla est, Domine Graye, bona vis qua alter alterius animum afficiat. Omnis eiusmodi vis inhonesta est—inhonesta, si rem ad scientiae rationem exigas."
"Quare?"
"Quia in alterius animum vim exercere est animam tuam illi tradere. Non iam suas ipsius cogitationes cogitat neque suis ipsius cupiditatibus ardet. Virtutes quas habet non vere suae sunt. Peccata quoque, si peccata omnino sunt, ab alio mutuatur. Fit quasi alienae musicae imago resonans; histrio partes agit quae ipsi scriptae non sunt. Vitae finis est ut se quisque excolat. Naturam suam omnibus numeris absolvere—huius rei causa quisque nostrum hic est. Homines autem hodie se ipsos metuunt.
"Obliti sunt summi omnium officii, eius quo sibi quisque tenetur. Beneficentiam quidem exercent: esurientes pascunt, mendicos vestiunt. At animae ipsorum esuriunt ac nudae iacent. Animi fortitudo e genere nostro recessit; fortasse numquam vere eam habuimus. Metus societatis, qui morum fundamentum est, metus Dei, qui religionis arcanum est—haec duo nos regunt. Et tamen…"
"Caput paulo magis ad dextram verte, Doriane, si bonus puer es," dixit pictor, totus in opere defixus, hoc unum sentiens: novam quandam vultus speciem adulescenti accessisse quam antea numquam viderat.
"Et tamen," perrexit Dominus Henricus voce illa humili et canora atque illo eleganti manus gestu, qui ei iam inde ab Etoniae diebus proprius fuerat, "credo, si vel unus homo vitam suam plene atque integre vivere posset, si cuique sensui formam, cuique cogitationi vocem, cuique somnio rem ipsam dare posset, mundum novo quodam gaudii impetu commotum iri, ita ut omnium medii aevi morborum obliti ad Graecorum exemplar rediremus—immo fortasse ad aliquid eo etiam praestantius atque uberius.
"Sed etiam fortissimus quisque nostrum se ipsum timet. Barbarorum corporum mutilatio triste quoddam sui vestigium servat in ea sui ipsius abnegatione qua vitam deformamus. Quae nobis negamus, eorum poenas luimus. Omnis impetus quem opprimere conamur in animo incubat atque nos veneno inficit. Corpus semel peccat atque peccato defungitur; ipsa enim actio purgationis genus est. Nihil deinde manet nisi voluptatis memoria aut paenitentiae deliciae. Una tantum ratione tentationem depellas: cede illi.
"Resiste, et anima tua desiderio eorum quae sibi ipsa interdixit aegrescit, cupiditate eorum quae suis immanibus legibus immania simul atque nefanda reddidit. Dictum est maxima mundi facta in cerebro fieri. In cerebro, atque in cerebro solo, maxima mundi peccata quoque fiunt. Tu, Domine Graye, tu ipse, cui iuventus rosarum rubore, pueritia rosarum candore nitet, cupiditates habuisti quae te terruerunt, cogitationes quae te formidine impleverunt, somnia vigilantis ac dormientis quorum sola memoria genas tuas pudore inficere posset…"
"Siste!" balbutivit Dorianus Grayus. "Siste! Mentem mihi conturbas. Nescio quid dicam. Est quod tibi respondeam, sed invenire non possum. Noli loqui. Sine me cogitare. Immo sine me conari ne cogitem."
Fere decem minutas ibi stetit immotus, labiis semiadapertis oculisque insolite fulgentibus. Obscure sentiebat novas prorsus vires intus in se agere; tamen sibi videbantur revera ex se ipso ortae. Pauca verba quae amicus Basilii dixerat—forte quidem prolata, sed consulto in paradoxa flexa—occultam quandam animi chordam attigerant, numquam antea tactam, quam nunc insolitis pulsibus tremere ac pulsare sentiebat.
Sic eum musica moverat; saepe antea perturbaverat. Sed musica nihil distincte loquebatur. Non novum mundum in nobis creabat, sed potius alterum chaos. Verba! Mera verba! Quam terribilia erant! Quam clara, quam viva, quam crudelia! Ea effugere non licebat. Et tamen quam subtilis inerat magia! Rebus informibus certam quasi corpoream formam dare poterant, suamque ipsorum musicam habere videbantur, non minus dulcem quam violae aut testudinis sonum. Mera verba! Num quid verbis ipsis verius erat?
Ita; quaedam in pueritia fuerant quae non intellexerat. Nunc intellexit. Vita repente igneo quodam colore perfusa est. Per ignem se ambulavisse videbatur. Cur id antea nescierat?
Dominus Henricus eum tenui subrisu observabat. Ipsum illud animi momentum quo tacendum esset optime noverat. Res eum vehementer tenebat. Mirabatur quam subito quantaque vi verba sua adulescentem movissent; memorque libri cuiusdam quem sedecim annos natus legerat, qui multa sibi ante ignota aperuerat, secum quaerebat num Dorianus Grayus simile quiddam nunc pateretur. Sagittam tantum in aerem miserat. Num scopum tetigerat? Quam fascinans erat adulescens!
Hallwardus interea pingere pergebat mirabili illo audacique penicilli ductu, cui vera elegantia perfectaque subtilitas inerant, quales in arte certe nisi ex robore nasci non possunt. Silentium ne sentiebat quidem.
"Basili, taedet me stare," subito exclamavit Dorianus Grayus. "Foras exire et in horto sedere debeo. Hic aer suffocans est."
"Mi carissime, ignosce mihi. Cum pingo, nihil aliud cogitare possum. Sed numquam melius sedisti. Omnino immotus fuisti. Et quod quaerebam assecutus sum: labra semiadaperta, lumen illud in oculis. Nescio quid Henricus tibi dixerit, sed profecto vultui tuo mirabilem speciem indidit. Fortasse te laudibus cumulavit. Ne uni quidem verbo credideris."
"Laudibus me certe non cumulavit. Fortasse idcirco nihil eorum quae dixit credo."
"Scis te omnia credere," dixit Dominus Henricus, eum languidis somniantibusque oculis intuens. "Tecum in hortum ibo. Hic in officina calor intolerabilis est. Basili, da nobis aliquem potum gelidum, fragis conditum."
"Libenter, Henrice. Tintinnabulum modo pulsa; cum Parcerus venerit, dicam quid velis. Ego ea quae in tabula post figuram apparent adhuc elaborare debeo; paulo post vos sequar. Dorianum ne nimis diu retineas. Numquam ad pingendum aptior fui quam hodie. Hoc summum opus meum futurum est. Immo, etiam ut nunc stat, summum opus est."
Dominus Henricus in hortum exiit atque Dorianum Grayum invenit faciem magnis frigidisque syringae floribus immergentem, odorem eorum febriliter quasi vinum haurientem. Propius accessit manumque umero eius imposuit. "Recte facis," susurravit. "Nihil animum nisi sensus sanare possunt, sicut nihil sensus nisi animus."
Adulescens exsiluit et se retraxit. Capite nudo erat; folia rebelles cincinnos eius turbaverant omnesque aureas fibras implicuerant. In oculis erat timor qualis hominibus subito e somno excitatis inesse solet. Nares eius subtiliter sculptae tremuerunt; nervus quidam occultus labra coccinea concussit eaque trementia reliquit.
"Ita," perrexit Dominus Henricus, "hoc unum e magnis vitae arcanis est: animum sensibus sanare, sensus animo. Mira creatura es. Plura scis quam te scire putas, sicut pauciora scis quam scire cupis."
Dorianus Grayus frontem contraxit et caput avertit. Non poterat quin ei placeret procerus venustusque iuvenis iuxta se stans. Vultus eius romanticus atque olivae colore suffusus, lassitudoque quaedam in ore Dorianum alliciebant. In humili languidaque voce quiddam plane fascinans erat. Manus quoque frigidae, candidae, floribus similes miram venustatem habebant. Dum loquebatur, quasi musica movebantur suamque linguam habere videbantur. Tamen eum timebat, et se timere pudebat.
Cur alieno reservatum erat ut eum sibi ipsi patefaceret? Basilium Hallwardum iam menses noverat, sed amicitia eorum numquam eum mutaverat. Nunc subito aliquis in vitam eius inciderat qui ipsum vitae arcanum aperuisse videbatur. At quid erat quod timeret? Neque puer scholasticus erat neque puella. Ridiculum erat metuere.
"Eamus in umbra sedeamus," dixit Dominus Henricus. "Parcerus potiones attulit; si diutius in hoc solis ardore manseris, venustatem tuam prorsus corrumpes, neque Basilius te umquam iterum pinget. Ne sinas te sole aduri. Minime te decet."
"Quid refert?" exclamavit Dorianus Grayus ridens, dum in sedili extremo horti considebat.
"Immo maxime tua interest, Domine Graye."
"Quare?"
"Quia mirabili iuventute praeditus es, et iuventus una est quam possidere operae pretium sit."
"Id non sentio, Domine Henrice."
"Nunc non sentis. Aliquando, cum senex eris, rugosus deformisque, cum cogitatio sulcis frontem tuam exusserit et cupiditas turpibus ignibus labra notaverit, senties—gravissime senties. Nunc, quocumque veneris, mundum delectas. Num semper ita erit?… Vultus tibi est mirabili pulchritudine, Domine Graye. Noli frontem contrahere: ita est. Pulchritudo autem genus quoddam ingenii est; immo ingenio praestat, quippe quae nulla explicatione egeat.
"Una est ex magnis mundi rebus, sicut solis lumen, sicut ver, sicut in aquis obscuris imago argenteae illius conchae quam lunam vocamus. In dubium vocari non potest. Divinum regnandi ius habet. Eos qui eam possident principes facit. Rides? Ah, ubi eam amiseris, non ridebis… Dicunt interdum homines pulchritudinem in sola superficie consistere. Fortasse. Sed certe cogitatio etiam levior est. Mihi pulchritudo miraculum miraculorum est.
"Soli leves homines ex specie non iudicant. Verum mundi arcanum est quod cernitur, non quod latet… Ita, Domine Graye, di tibi benigni fuerunt. Sed quae di dant cito recipiunt. Paucos tantum annos habes quibus vere, perfecte, plene vivas.
"Ubi iuventus abierit, simul pulchritudo abibit; tum subito intelleges nullos tibi triumphos reliquos esse, aut vilibus illis triumphis contentus esse cogeris quos memoria praeteriti acerbiores ipsis cladibus faciet. Quisque mensis qui labitur propius te ad aliquid terribile adducit. Tempus tibi invidet et cum liliis rosisque tuis bellum gerit. Luridus fies, genis cavis, oculis hebetibus. Gravissime patieris… Ah, intellege quanti sit iuventus, dum eam habes.
"Noli aurum dierum tuorum profundere taediosos homines audiendo, eos emendare conando qui corrigi non possunt, vitam tuam imperitis, vulgo, sordidis hominibus largiendo. Haec sunt morbida saeculi nostri studia, falsa proposita. Vive! Vive mirabilem vitam quae in te est! Nihil tibi pereat. Novos semper sensus quaere. Nihil timeas… Nova voluptatis doctrina—hoc saeculum nostrum desiderat. Tu eius signum visibile esse posses. Tali indole nihil est quod efficere non possis.
"Mundus per breve tempus tuus est… Simul ac te vidi, intellexi te prorsus nescire quid vere esses, quid esse posses. Tam multa in te me ceperunt ut aliquid de te ipso tibi dicendum esse sentirem. Cogitavi quam tragicum esset si frustra consumereris. Tam breve enim tempus iuventus durat—tam breve! Flores agrestes collium marcescunt, rursus tamen florent. Laburnum proximo Iunio tam flavum erit quam nunc.
"Post mensem purpureae stellae in clematide apparebunt, atque anno post annum viridis foliorum nox purpureas illas stellas continebit. Nobis autem iuventus numquam redit. Ille gaudii pulsus qui viginti annos natis in pectore micat paulatim languescit. Membra deficiunt, sensus corrumpuntur. In foedas pupas degeneramus, memoria vexati cupiditatum quas nimis timuimus et exquisitarum tentationum quibus cedere non ausi sumus. Iuventus! Iuventus! Nihil omnino in mundo est praeter iuventutem!"
Dorianus Grayus oculis apertis mirabundus audiebat. Ramulus syringae e manu eius in glaream cecidit. Apis hirsuta advolavit, paulisper circum eum bombum edidit, deinde per globum ovalem stellatumque minutorum florum repere coepit.
Eam observabat insolita illa rerum minimarum cura quam excitare conamur cum res magni momenti nos terrent, aut novo quodam affectu concitamur cui verba invenire non possumus, aut cogitatio formidolosa subito mentem obsidet nosque ad deditionem vocat. Paulo post apis avolavit. Vidit eam in purpuream convolvuli Tyrii tubam irrepsisse. Flos tremere visus est, deinde leniter huc illuc inclinatus est.
Subito pictor in ostio officinae apparuit brevibus concisisque signis eos intus vocans. Alter alterum respexit atque subrisit.
"Exspecto," exclamavit. "Venite tandem. Lumen nunc perfectum est; potiones quoque vobiscum ferre potestis."
Surrexerunt et una per semitam lente redierunt. Duo papiliones viridi alboque colore praediti praeter eos volitaverunt; in piro autem ad horti angulum turdus canere coepit.
"Gaudes, Domine Graye, quod me convenisti," dixit Dominus Henricus eum intuens.
"Ita, nunc gaudeo. Nescio an semper gaudebo."
"Semper! Terribile verbum. Horreo quotiens audio. Feminae eo uti mirifice amant. Omnem amoris fabulam corrumpunt dum eam perpetuam facere conantur. Verbum quoque sensu caret. Inter lusum et amorem totius vitae hoc tantum interest: lusus paulo diutius durat."
Cum officinam intrarent, Dorianus Grayus manum brachio Domini Henrici imposuit. "Ergo amicitia nostra lusus sit," susurravit, propria audacia erubescens; deinde in suggestum ascendit atque pristinum habitum recepit.
Dominus Henricus in magnam sellam vimineam se abiecit et eum spectavit. Penicilli tractus impetusque per telam unus sonus erat qui silentium frangeret, nisi cum Hallwardus interdum retrocederet ut opus eminus inspiceret. In obliquis solis radiis per apertam ianuam ingressis pulvis saltabat aureusque fulgebat. Gravis rosarum odor omnibus rebus incubare videbatur.
Post quartam circiter horae partem Hallwardus pingere destitit, diu Dorianum Grayum, diu deinde effigiem contemplatus, extremum ingentis penicilli mordens frontemque contrahens. "Perfecta est," tandem exclamavit; deinde inclinatus nomen suum longis minii litteris in sinistro telae angulo scripsit.
Dominus Henricus accessit et effigiem examinavit. Opus certe mirabile erat et mira simul similitudo.
"Mi carissime, ex animo tibi gratulor," dixit. "Haec est pulcherrima nostrae aetatis effigies. Domine Graye, accede et te ipsum aspice."
Adulescens quasi e somno excitatus subsiluit.
"Vere perfecta est?" susurravit, e suggestu descendens.
"Prorsus perfecta," dixit pictor. "Et hodie egregie sedisti. Maximam tibi gratiam habeo."
"Id totum mihi debes," interposuit Dominus Henricus. "Nonne ita, Domine Graye?"
Dorianus nihil respondit, sed languide ante effigiem suam transiit et ad eam se convertit. Ubi eam vidit, se retraxit, genaeque voluptate momento rubuerunt. Gaudium in oculis apparuit, quasi se ipsum tum primum agnovisset. Ibi immotus mirabundus stetit, obscure conscius Hallwardum sibi loqui, sed verborum sensum non percipiens. Sua ipsius pulchritudo quasi subito revelata eum percussit. Numquam antea eam senserat.
In laudibus Basilii Hallwardi nihil ei videbatur inesse nisi venusta quaedam amicitiae amplificatio. Audiverat, riserat, oblitus erat; naturam eius non moverant. Deinde Dominus Henricus Wottonius venerat cum singulari iuventutis laudatione, cum terribili admonitione quam brevis esset. Illa eum tum commoverat; nunc autem, dum umbram propriae venustatis intuebatur, tota illius descriptionis veritas fulguris instar eum percussit.
Ita, dies venturus erat quo vultus rugosus atque marcidus fieret, oculi hebetes et sine colore, corporis gratia fracta atque deformata. Coccineus labiorum color evanesceret, aurum e capillis subriperetur. Vita, quae animum eius formatura erat, corpus deformaret. Horrendus, foedus, informis fieret.
Haec cogitantem acutus dolor velut culter transfixit atque singulas naturae eius teneras fibras tremere fecit. Oculi eius amethystino colore repente profundiores visi sunt, nebulaque lacrimarum eos obtexit. Sensit quasi manus glaciei cordi imposita esset.
"Nonne tibi placet?" tandem exclamavit Hallwardus, silentio adulescentis paulum offensus, quia quid significaret non intellexerat.
"Utique placet," dixit Dominus Henricus. "Cui non placeret? Inter maxima recentioris artis opera numeratur. Quidquid pro ea petieris dabo. Meam esse oportet."
"Non mea est, Henrice."
"Cuius igitur est?"
"Doriani, utique," respondit pictor.
"Quam fortunatus est!"
"Quam triste est!" murmuravit Dorianus Grayus, oculis adhuc in effigiem suam defixis. "Quam triste! Ego senescam, foedus horrendusque fiam. Haec autem effigies semper iuvenis manebit. Numquam erit senior quam nunc, hoc ipso Iunii die… Utinam contra eveniret! Utinam ego semper iuvenis manerem, effigies autem senesceret! Pro eo—pro eo—omnia darem! Ita, nihil est in toto mundo quod non darem. Animam ipsam pro eo darem!"
"Vix, opinor, talem condicionem amares, Basili," exclamavit Dominus Henricus ridens. "Operi enim tuo sane iniqua condicio esset."
"Vehementer repugnarem, Henrice," dixit Hallwardus.
Dorianus Grayus se convertit eumque aspexit. "Credo te repugnaturum, Basili. Artem tuam amicis anteponis. Nihilo pluris tibi sum quam simulacrum ex aere viridi; immo ne tanti quidem, ut opinor."
Pictor obstupefactus eum aspexit. Ab indole Doriani prorsus alienum erat ita loqui. Quid acciderat? Iratus plane videbatur; vultus rubebat, genae ardebant.
"Ita," perrexit, "minoris tibi sum quam Hermes ille eburneus aut Faunus argenteus. Illos semper amabis. Me quam diu amabis? Usque ad primam rugam, ut opinor. Nunc scio: cum quis formam suam, qualiscumque ea sit, amittit, omnia amittit. Effigies tua hoc me docuit. Dominus Henricus Wottonius prorsus recte dixit. Iuventus una est quam possidere operae pretium sit. Ubi me senescere sentiam, me ipsum occidam."
Hallwardus expalluit manumque eius comprehendit. "Doriane! Doriane!" exclamavit. "Noli ita loqui. Numquam talem amicum habui qualis tu es, neque umquam alterum habebo. Nonne rebus inanimis invides, Doriane—tu qui omnibus illis praestantior es?"
"Omnibus invideo quorum pulchritudo non moritur. Effigiei quam de me pinxisti invideo. Cur illa retineat quod ego amittam? Singula momenta quae praetereunt aliquid mihi auferunt atque illi tradunt.
"O, utinam contra esset! Utinam effigies mutari posset, ego autem semper talis manerem qualis nunc sum! Cur eam pinxisti? Aliquando me deridebit—horribiliter me deridebit!" Calidae lacrimae in oculos ei subierunt; manum abripuit et in lectulum se proiciens faciem pulvinis abscondit quasi oraret.
"Hoc tu fecisti, Henrice," dixit pictor amare.
Dominus Henricus umeros sustulit. "Hic est verus Dorianus Grayus; nihil aliud."
"Non est."
"Si non est, quid mihi cum eo?"
"Abire debuisti cum te rogavi," murmuravit.
"Mansi cum me rogavisti," respondit Dominus Henricus.
"Henrice, duobus amicis carissimis simul iurgari non possum; sed vos ambo fecistis ut pulcherrimum opus quod umquam feci oderim, atque illud perdam. Quid est nisi tela et color? Non patiar illud in trium nostrum vitas irrumpere easque deformare."
Dorianus Grayus caput aureum e pulvino sustulit et, vultu pallido oculisque lacrimis notatis, Basilium aspexit ad mensam pictoriam abiegnam sub alta fenestra velata procedentem. Quid ibi agebat? Digiti inter stanneas colorum fistulas et siccos penicillos vagabantur, aliquid quaerentes. Ita: longum cultellum pictorium quaerebat, tenui ac flexili chalybis lamina. Tandem invenit. Telam scissurus erat.
Singultu oppresso adulescens e lectulo prosiluit, ad Hallwardum cucurrit, cultellum e manu eius eripuit atque ad extremam officinam abiecit. "Noli, Basili, noli!" exclamavit. "Caedes esset!"
"Gaudeo te tandem opus meum aestimare, Doriane," dixit pictor frigide, ubi ex stupore se recepit. "Numquam putavi te id facturum."
"Aestimare? Immo amo illud, Basili. Pars mei ipsius est. Id sentio."
"Bene. Simul ac siccatus eris, vernice obduceris, in compage includeris, domum mitteris. Deinde de te ipso quod voles facies." Tum per conclave transiit et tintinnabulum ad theam pulsavit. "Theam sumes, utique, Doriane? Tu quoque, Henrice? An tam simplices voluptates respuis?"
"Simplices voluptates adoro," dixit Dominus Henricus. "Ultimum hominum nimis subtilium perfugium sunt. Scenas autem odi, nisi in theatro. Quam absurdi estis ambo! Nescio quis hominem animal rationale definiverit. Nulla umquam definitio tam praemature prolata est. Homo multa dici potest; rationale animal dici non potest. Gaudeo, postremo, eum non esse—quamquam vellem vos de effigie non iurgare. Multo melius faceres, Basili, si mihi eam dares.
"Hic stultus puer eam vere non vult; ego vero volo."
"Si cuiquam praeter me eam dederis, Basili, numquam tibi ignoscam!" exclamavit Dorianus Grayus. "Neque permitto cuiquam ut me stultum puerum appellet."
"Scis effigiem tuam esse, Doriane. Tibi eam dedi antequam exsisteret."
"Et tu scis te paulum stulte egisse, Domine Graye, neque re vera moleste ferre quod quis te admoneat quam admodum iuvenis sis."
"Hodie mane vehementer aegre tulissem, Domine Henrice."
"Ah, hodie mane! Ex illo tempore vixisti."
Pulsatum est ad ianuam; atriensis ingressus est cum lance thearia onerata eamque in parva mensa Iaponica posuit. Poculorum patellarumque tinnitus audiebatur et sibilus urnae theariae Georgianae striatae. Puer minister duo vasa Sinensia globosa intulit. Dorianus Grayus accessit et theam infudit. Duo viri languide ad mensam processerunt et quid sub operculis lateret inspexerunt.
"Eamus hac nocte ad theatrum," dixit Dominus Henricus. "Alicubi certe aliquid agitur. Promisi me in sodalicio Whiteano cenaturum, sed cum veteri tantum amico; possum igitur nuntium telegraphicum mittere me aegrotare, aut posteriore quodam negotio impeditum venire non posse. Satis lepida excusatio esset: inusitatam quandam sinceritatis speciem haberet."
"Quam molestum est vestes cenatorias induere," murmuravit Hallwardus. "Et cum indutae sunt, quam foedae!"
"Ita," respondit Dominus Henricus somnianti voce, "vestitus saeculi undevicesimi detestabilis est. Tam obscurus, tam tristis. In vita hodierna nihil nisi peccatum veri coloris aliquid servat."
"Vere talia coram Doriano dicere non debes, Henrice."
"Coram quo Doriano? Eone qui nobis theam infundit, an eo qui in effigie est?"
"Coram utrovis."
"Tecum ad theatrum venire velim, Domine Henrice," dixit adulescens.
"Venies igitur; tu quoque venies, Basili, nonne?"
"Vere non possum. Malo non venire. Multum mihi laboris est."
"Ergo tu et ego soli ibimus, Domine Graye."
"Id mihi vehementer placet."
Pictor labrum momordit et, poculo in manu, ad effigiem accessit. "Ego cum vero Doriano manebo," dixit maestus.
"Verusne ille Dorianus est?" exclamavit is cuius effigies erat, ad eum lente accedens. "Re vera ei similis sum?"
"Ita; plane similis es."
"Quam mirum, Basili!"
"Saltem specie ei plane similis es. At effigies illa numquam mutabitur," suspiravit Hallwardus. "Hoc certe aliquid est."
"Quantas turbas homines de fide excitant!" exclamavit Dominus Henricus. "Etiam in amore fides ad corporis naturam tantum pertinet; cum voluntate nostra nihil commune habet. Iuvenes fideles esse volunt neque sunt; senes infideles esse volunt neque possunt: hoc tantum dici potest."
"Noli hac nocte ad theatrum ire, Doriane," dixit Hallwardus. "Mane et mecum cena."
"Non possum, Basili."
"Quare?"
"Quia Domino Henrico Wottonio promisi me cum eo iturum."
"Non te magis diliget quod promissis steteris. Ipse sua semper frangit. Quaeso ne eas."
Dorianus Grayus risit caputque movit.
"Obsecro te."
Adulescens haesitavit et Dominum Henricum respexit, qui eos a mensa thearia subridens et oblectatus observabat.
"Ire debeo, Basili," respondit.
"Bene," dixit Hallwardus; accessit poculumque in lance posuit. "Serum iam est; cum tibi vestes mutandae sint, tempus perdere non debes. Vale, Henrice. Vale, Doriane. Mox me visita. Cras veni."
"Certe."
"Non oblivisceris?"
"Minime, utique non," exclamavit Dorianus.
"Et… Henrice!"
"Quid, Basili?"
"Memento quid te hodie mane in horto rogaverim."
"Oblitus sum."
"Tibi confido."
"Utinam mihi ipsi confidere possem," dixit Dominus Henricus ridens. "Veni, Domine Graye; raeda mea Hansomiana foris exspectat, et te ad domum tuam deponere possum. Vale, Basili. Hoc pomeridium me valde delectavit."
Ubi ianua post eos clausa est, pictor in lectulum se abiecit, dolorque in vultu eius apparuit.