Vix quicquam me vehementius exasperat quam opinio illa, indigenas huius terrae neque iocorum sensu neque hilaritatis facultate praeditos esse. Hanc eorum indolis partem optime noverunt quibus, seu prospero seu adverso fato, contigit ut in ipsorum sedibus dies noctesque versarentur. Equidem vix umquam sincerum illum atque ex animo profectum risum audivi nisi ad focos Indigenarum. Saepe totam vesperam una cum eis ridendo exegi, donec ridere amplius non possem.
Sunt vesperae quibus facetus ille fabulator, quem universus vicus agnoscit, sine mercede fabulas narrat atque omnes in tantum risum concitat ut vix prius conquiescant quam ipse discesserit. Sed ioci Indigenarum non minus gestibus vocisque flexibus quam verbis constant; quare in aliam linguam paene transferri nequeunt.
Matogee, id est Ursus Flavus, natura lepidus erat orator, ceteroquin admodum verecundus. Plerumque pauca dicebat; cum autem hilaritatis causa sermonem suscepisset, magnam hominum frequentiam risu continuo concutere poterat. Id praecipue accidebat quotiens affinem suum Tamedokah conveniebat.
Mos erat apud nostros cum fratribus sororibusque affinitate iunctis potissimum iocari. Nemo tamen umquam de talibus iocis questus est aut eos, quamvis in se ipsum conversos, aegre tulit; id enim gravissimum contra bonos mores delictum habitum esset.
«Tamedokah, audivi te cervum marem cauda prehensa capere conatum esse», inquit Matogee ridens. «Credo id facinus iam fieri non posse; certe nemo tale quid perfecit ex quo homines pallidi nobis cultrum, ferrum illud arcanum et carbonem comminutum, cuius vi globi volant, attulerunt. Ab iis temporibus quibus maiores nostri cultris securibusque saxeis venabantur, neminem tale facinus fecisse affirmo.»
Re autem vera Tamedokah illo ipso die venando cervum ictu attonuerat. Cum iam ad praedam exenterandam se pararet, animal repente surrexit fugereque conatum est; ille statim prosiluit ut praedam retineret. Sed nihil nisi caudam cervi apprehendere potuit; sic per prata silvasque proximas huc illuc tractus est, donec cauda in manibus eius avulsa est. Matogee tam egregiam ridendi occasionem silentio praeterire nolebat.
Ipse ad ostium tabernaculi sedebam, fabulamque de tam ridiculo casu summo cum oblectamento audiebam.
«Ita vero», Tamedokah placide respondit, «facinus aliquod edere volui quo fabulam illius viri superarem, qui cervo iuveni, quem wapiti vocant, insedit atque auxilium summis clamoribus, tamquam mulier eiulans, imploravit.»
«Ugh! Illud mera fabula fuit», rettulit Matogee; nam ipse, cum adulescens esset, eius fabulae heros fuerat. «Hoc autem recens huius diei factum est. Chankpayuhah se nescire dicebat uter magis perterritus fuerit, cervusne an tu», pergebat. «Cervi oculos e sedibus paene exsiluisse narrabat, Tamedokah autem os usque ad aures magis magisque diduxisse, dum capilli eius vento sparsi inter arborum ramos volitarent atque huc illuc quaterentur.
«Hoc inter maiorum nostrorum memorabiles fabulas posteris tradetur», inquit tandem gestu sibi placens.
«Casus sane insolitus fuit», concessit Tamedokah.
Matogee fistulam fumariam impleverat eamque Tamedokah comiter porrexit, lato adhuc ore subridens. «Fateri tamen oportet», rursus ait, «manus tibi incredibili firmitate praeditas esse: nemo alius tam diu retinere potuisset, atque insuper tantum tropaeum reportasset. Illa cauda ad pennam aquilae sustinendam aptissima erit.»
Iam tabernaculum adeo completum erat ut novos hospites vix caperet. Nam cum magni risus e tabernaculo Matogee audirentur, omnes eum aliquid iucundissimum narrare suspicati ad audiendum confluxerant.
«Equidem rem totam audire nos oportere censeo», dixit unus e nuper adventis.
Intus tabernaculum carbonibus ardentibus lucide illustrabatur. Viri omnes genua ad pectus admovebant, pallia circa lumbos genuaque tam stricte circumdata ut eundem corporis habitum servarent; ita sedentes speciem sellae nutatoriae quodammodo referebant.
«At nemo praeter Chankpayuhah eum vidit», monuit Matogee.
«Ita sane, ita; ipse nobis rem narret!» conclamaverunt multi.
«Haec ego vidi», testis coepit. «Cervi maris cervaeque vestigia sequebar. Cum ad exiguam aperturam secus rivum appropinquarem, repente 'bum!' fragor ferri arcani exauditus est. Corpore inclinato ibi substiti, sperans cervum per apertum spatium transiturum esse. Nec spes me fefellit: statim post fragorem cervus pulcherrimus e silva prorupit, Tamedokah eum proxime insequente. Is caudam cervi utraque manu tenebat, cultrum autem ore gestabat; qui tamen mox ei excidit.
«'Tamedokah', clamavi, 'num bestiam perperam prehendisti?' Sed dum haec clamarem, ambo in silvam evanuerunt.
«Paulo post ambo rursus apparuerunt, et tum ego ridere coepi. Desinere non poteram; paene risu exanimatus sum. Cervus longissimos saltus quos umquam videram faciebat; Tamedokah longissimis passibus miranda celeritate ferebatur. Capilli eius arborum, quas praeteribant, ramos verberabant; aqua per faciem defluebat. Adeo risu incurvatus stabam ut spinam dorsi erigere nequirem; iam paene collabebar, cum ambo rursus evanuerunt.
«Cum tertium apparuissent, ipsa silva et pratum una moveri mihi videbantur. Tamedokah per apertum locum saltitabat velut locusta saltare discens. Tum ego humi procubui.
«Cum ad me rediissem, ille aquam mihi in faciem caputque infundebat; sed simul atque eum aspexi iterum cecidi, neque quicquam sensi donec sol medium caelum transisset.»
Per hanc narrationem omnes tam immoderate ridebant ut vix respirare possent; ipse quoque Tamedokah hilare cum ceteris ridebat.
«Ho, ho, ho!» clamabant. «Nomen suum in annalibus nostris inclitum reddidit! Haec de illo posthac narrabuntur.»
«Haec res me admonet fabulae de urso et Chadozee», ait quidam.
«Illius casus animos magis commovit, quippe in quo verum periculum adesset», intercessit alter.
«Tu nobis id narrare potes, Bobdoo», tertius addidit.
Is cui haec dicta erant non statim respondit; placide enim fumabat. Tandem fistulam, quam Matogee primus circumferre coeperat, tacitus ei reddidit. Deinde pallium lente circa corpus arctius collegit, simulque ait:
«Ho, id est ita vero. Una cum eo aderam. Haud multum afuit quin vitam amitteret. Qua ratione id acciderit vobis exponam.
«Cum duobus illis viris, Nageedah et Chadozee, venabar. Ad frutices cerasorum silvestrium pervenimus. Cum fructus edere coepissem, ursum griseum immanem, pilis argenteis insignem, ad nos repentem animadverti. 'Cavete! Ursus griseus adest!' exclamavi, equulumque meum in apertum campum incitavi; illi autem iam ex equis descenderant.
«Nageedah vix equum conscendere et periculo se subducere potuit; ursus tamen pallium eius prehendit et detraxit. Chadozee in crepidine ripae arduae stabat, sub qua rivus profundus ac rapidus fluebat. Tam subito ursus in eum impetum fecit ut, cum ille gradum unum retro cederet, ambo simul in rivum praecipitarentur. Altitudo loci fere duplicem viri staturam aequabat.»
«Num ambo ex oculis evanuerunt?» aliquis rogavit.
«Ita, uterque praeceps cecidit. Chadozee animi perturbatione ursum in aqua complexus est; neque umquam ursum vidi qui tam vehementer ab homine liberari cuperet quam ille.»
«Ha, ha, ha! Ha, ha, ha!» omnes riserunt.
«Cum rursus ad summam aquam emersissent, uterque tam avide ripam petebat ut alter alterum dimitteret; tum ad contrarias ripas quam celerrime enataverunt. Chadozee ulterius progredi non potuit; radicem forte prominentem apprehendit, oculos tamen ab urso numquam avertens, qui et ipse idem facere coactus erat. Ita uterque ibi pendebat, alterum alter contemptu atque contumacia intuens.»
«Ha, ha, ha! Ha, ha, ha!» iterum universi riserunt.
«Postremo ursus secundum ripam ad locum humiliorem natavit; nos autem Chadozee loris nostris e flumine extraximus. Is toto illo tempore tam graviter gemebat ut eum pessime laceratum esse crederemus; sed cum vulnera eius inspexi, nihil praeter levissimam scalpturam repperi.»
Rursus auditores communi clamore et risu narratorem probaverunt.
«Mirissimum autem in illo meo casu est», interpellavit Tamedokah, «quod totam rem nocte superiore per somnium videram.»
«Sunt somnia quae vera fiunt, egoque certe somniis fidem habeo», dixit quidam.
«Ita sane; omnes credimus. Nostis Hachah, qui somniis confisus vitam paene amisit», adiecit Matogee.
«Istam fabulam audiamus!» omnes uno ore petiverunt.
«Omnes audivistis de Hachah, magno illo viro artis sacrae perito, qui multa mirabilia gessit. Quattuor noctibus continuis somniavit se e praerupta rupe supra flumen Minnesotae volare. Singula loci et rei tam diligenter memoria retinuit ut somnium animo eius altissime inhaereret.
«Postridie, postquam idem somnium quarto viderat, uxori suasit ut secum ad flumen natatum iret; re vera autem locum per somnium visum explorare volebat.
«Locum quidem invenit, isque Hachah prorsus talis visus est qualem per somnium viderat. Arbor incurva ex summo scopulo crescebat; infra aqua profundissima erat.»
«Num vero volavit?» ego impatiens ab ostio clamavi, ubi cum ceteris auscultans ridebam.
«Ugh, id ipsum vobis narraturus sum. Una cum uxore, quae natandi peritissima erat, natabat; sed subito Hachah e conspectu evanuit. Mox in ipsa arbore quam in somnio viderat constitit atque in aquam prospexit. Arbor erat admodum flexilis, et Hachah sibi plane persuasum habebat se volare posse; itaque non multo post se audacter e rupe in aerem coniecit.
«Cruribus vehementer calcitrabat atque utraque brachia huc illuc agitabat; nihilominus in aquae fundum delapsus est, haud secus ac corvus in ipso volatu telo deiectus.»
«Ho, ho, ho! Ho, ho, ho!» tota multitudo nullo iam retento risu cachinnavit.
«Uxor vero magnum clamorem sustulit, dum Hachah circumactus sub aquam praecipitaretur, tamquam ardea caerulea piscem petens. Tum, verita ne ictu attonitus esset, ad eum natavit eumque ad ripam traxit. Ille ne loqui quidem poterat; mulier autem obiurgationibus eum obruit.
«'Quid agis, stulte senex? Num te ipsum interficere cupis?' iterum atque iterum clamabat.
«'Mulier, tace', respondit, nec amplius quicquam dixit. Somnium suum per multos annos nemini aperuit. Neque enim prius quam senectute confectus et morti proximus esset, Hachah cuiquam narravit se aliquando volare posse credidisse.»
His auditis omnes multo etiam vehementius riserunt.