Apud Dakotas Santee inter opiniones superstitione imbutas haec quoque vigebat, ut morbi, ad animal aliquod aut rem etiam inanimam relati, ex hac ratione curarentur. Qui enim, ut illi credebant, ab urso aliave animante sive re quapiam ad medicinam sacram exercendam aut belli ducatum gerendum vocatus esset, mandatum eius violare non licebat. Quod si quis parere recusavisset, poenas contumaciae aut sua aut filii aut amici carissimi morte pendere debere putabatur.
Credebant etiam iussa illa superna statuta aetate statoque anni tempore exsequenda esse. Interdum tamen adulescentulo, qui iuventutem ac verecundiam excusaret, ignoscebatur.
Unus e familiarissimis amicis meis morbo laborabat, quem tabem pulmonum fuisse conicio. Habebat ille, sicut ego, aviam cuius fidei sine ulla dubitatione se committebat. At mulier gloriae cupidissima erat atque ostentatrix. Inter multa quibus se iactabat id quoque profitebatur, se medicinam sacram singulari scientia exercere. Multos ea opinione fefellerat; re vera enim fraudem faciebat: nulla remedia praebebat, sed aegros incantationibus tantum tractabat.
Eo tempore amicus meus puerulus, quamquam avia eius tantas de se laudes praedicabat, in dies magis languescebat. Tandem ei subindicavi aviam meam herbarum medicinalium peritissimam esse. Ille autem respondit paene quamlibet anum, modo radices effodere posset, eandem artem callere; sine arcano vero mandato nullam vim esse quae morbis resistere posset.
Ego contra aviam meam ita defendebam: ipsis herbis vires quasdam arcanas inesse; eum igitur qui earum naturam cognovisset illas vires in sua potestate habere.
«Atqui scientiam», inquit ille pertinaciter, «a Magno Arcano accipere oportet!»
His verbis nihil mihi quod responderem reliquit; neque tamen fidem quam in aviae meae arte habebam commovit.
Cornu Rubrum puer erat probus mihique carissimus. Saepe eum invisebam, cotidieque infirmiorem videbam.
«Ohiyesa», inquit mihi aliquando, «avia mea morbi mei causam tandem repperit.»
Ego cupidissime interpellans exclamavi: «Iamne igitur te sanare potest, Cornu Rubrum?»
«Nondum», respondit ille, «nisi prius mandatum mihi datum exsecutus ero. Confessus sum ei me ante biennium vocationem accepisse; proximo autem vere, cum tredecim iam hiemes vidissem, saltationem ursinam edere meque publice medicinae sacrae peritum profiteri debuisse. Vides enim, tam iuveni illud munus profiteri pudori mihi fuisse; idcirco nunc poenas dare. Avia tamen dicit ne nunc quidem serum esse. Sed, Ohiyesa, tam imbecillus sum quam senex artuum doloribus confectus; vix pedibus insistere possum.»
«Ferunt licere mihi alium pro me constituere, qui ursi partes agat. Ille ursus erit qui currat et saltatores persequatur; ego in fovea manebo. Velisne tu, Ohiyesa, ursum pro me agere? Scis enim eum debere saltatores ab antro suo fugare.»
«Cornu Rubrum», respondi valde erubescens, «quidquid pro te facere potero libentissime faciam. Sed ursi partes suscipere non possum; ad id munus minus idoneus mihi videor. Neque satis magnus sum neque satis validus, neque mores huius bestiae satis bene novi. Vereor ne vicarium me habens parum contentus sis.»
Denique Cornu Rubrum puerum aliquanto maiorem sibi substituere constituit. Paucis post diebus praeco nuntiavit amicum meum saltationem ursinam editurum esse, in qua coram populo medicinae sacrae peritus renuntiaretur. Haec summa brevis eius vitae sollemnitas futura erat; nam morbus iam vires atque ipsum vigorem corporis exhauserat. Sciebamus autem omnes adulescentem alium fore qui saevam illius animalis, a quo saltatio nomen duxerat, naturam exprimeret.
Saltatio ursina simul spectaculum, ritus sacer, curatio morbi erat. Illud autem mirum videbatur, quod mulieri nulli his ritibus interesse licebat, nisi ipsa ursi partes ageret.
Fossa pro antro plerumque in campo conspicuo, ducentis fere virgis Anglicis a castris remoto, fodiebatur. Haec duos circiter pedes profunda erat, sex autem pedes in longitudinem totidemque in latitudinem patebat; supra eam frondibus textum umbraculum quattuor aditibus instructum exstruebatur. Cum is qui ursum agebat canere coepisset, viri pueriique universi ad fossam conveniebant circumque eam saltabant; ubi ille foras prosiliebat eosque insequebatur, repente omnes fugiebant. Eum autem qui ursum ipse tetigisset neque ab eo tactus esset hostem in proelio aliquando superaturum esse credebant.
Sin ab urso tactus esset, contrarium ei eventurum putabant. Maxime vero saltatores angebat opinio, si quis e saltatoribus ab urso insectatus forte pede offendisset atque cecidisset, aut ipsi aut propinquissimo eius subitam mortem imminere.
Nos, qui eiusdem fere aetatis eramus, in hac saltatione nonnullum periculum subire solebamus. Quotiens dabatur occasio, eum qui ursum agebat brevibus virgulis feriebamus; maiores natu sclopetis solo pulvere pyrio oneratis in eum displodebant. Fateor autem me honorem a Cornu Rubro oblatum partim metu pulveris pyrii recusavisse. Multo malebam inter saltatores versari et periculum facere, possemne ursum tangere quin ipse ab eo tangerer.
Dies erat aestivus, amoenissimus. Silva post castra nostra florum efflorescentium odore fragrabat. Tabernacula ad magnum lacum, cui Bedatanka nomen erat, versa stabant. Undae eius leniter agitatae aera refrigerabant; aves aquatiles in lacu ludebant, aves autem migrantes supra nos volitantes magnis vocibus mirari videbantur tumultum strepitumque quem in castris excitabamus.
Praeco rursus voce rauca ac stridente per castra circumibat, diei sollemnitatem nuntians mandatumque puero iam pridem datum tandem exsecutum iri. Tum omnibus ad ritum se parantibus magnus in castris motus exortus est. Singuli sub divo diligenter corpora ornabant. Quibus ego vestibus indutus aut quibus coloribus depictus fuerim certo dicere non possum; hoc tamen mihi in animo haeret, minimam partem cutis meae fuscae tectam fuisse. Ceteri quoque pennis coloribusque et ornamentis quae tintinnirent exornati erant.
Mox e regione antri ursini lugubrem tympani pulsum audivi atque nonnullos bellicos iuvenum clamores. Dum ad turbam vario ornatu conspicuam accedo, animadverti ursi personam agentem tympanum iam valide pulsare; paulo post cantum instituit. Hoc signo ad saltationem invitabamur.
Bellator quidam senex signum dedit; tum omnes ad antrum ruere coepimus, non aliter ac canum caterva in peregrinum hominem impetum faciens. Clamantes ululantesque frondosum umbraculum circumibamus, nunc saltantes, nunc subsilientes, nunc incitatiore cursu properantes. Quamquam summa rerum confusio esse videbatur, nemo tamen erat qui non intentis oculis vel levissimum illius qui ursum agebat motum observaret.
Subito unus e fortibus viris periculum proclamavit, atque e vestigio omnes per planitiem exiguam, quae inter antrum et vicum nostrum patebat, dispersi sumus. Omnes velut mortem ipsam fugere videbantur. Ego autem mox aliquot virgis a ceteris postremus aberam. Audacter accesseram, partim quod cum quibusdam pueris collocutus eram qui se participaturos esse professi erant, quosque in certaminibus cursus plerumque antecedebam. Illi vero, ut mihi videbatur, propositum suum non exsecuti sunt, meque solum reliquerunt.
Semel atque iterum pone me respexi, quamvis pedibus meis tum satis superque negotii esset. Qui me persequebatur, ursum agens, bis mihi terribilior vero urso visus est: sic enim vestibus indutus et pigmentis depictus erat, ut omnes perterreret. Nolebam autem reliquis apparere me quidquam timuisse. Itaque bellicum clamorem edere conatus sum; sed eo tempore tam siccae subito mihi fuerunt fauces, ut miserrimum me clamorem edidisse pro certo habeam.
Iam paene ab illo comprehendi videbar, cum saltatores qui me deseruerant subito cursum remitterent atque, conversis vicibus, ursum pulvere pyrio et virgulis vexare inciperent. His rebus corpus eius nudum haud molliter petentes eum lacessiverunt. Tum ipsi eum insequebantur, ille autem rursus in antrum suum se recepit.
Quievimus donec iterum tympanum et cantum audivimus; tum novo studio ad simulatum impetum rursus ruimus. Hac vice omnia quae ad salutem meam pertinebant diligenter cavenda esse censui. Prius etiam quam signum periculi daretur fugere coepi, quippe qui viderem ursum se ad impetum in saltatores comparare. Ita satis temporis mihi supererat ad cetera spectanda. Rursus ille clamantem cedentemque multitudinem persecutus est, atque ab iis qui cursu praestabant acerrime vexatus est.
Tandem acrius commotus est dum virum mediae aetatis acriter insequebatur. Ille, subinde conversus, sclopetum displodebat; sed repente in acervum formicarum offendit et humi concidit, urso super eum delapso. Tum vero omnes vehementer commoti sunt. Qui ursum agebat ad socium rediit; saltatores autem in parvos coetus congressi inter se susurrabant.
«Nonne haec magna calamitas est?» «Qui omnium firmissimo gradu incedebat!» «Num ille morietur?» «Num filia eius formosissima immolanda erit?»
Vir, de quo haec omnia dicebantur, ne verbum quidem fecit. Demisso capite tacebat. Tandem caput sustulit ac firma voce ita locutus est:
«Omnibus nobis constitutum est tempus quo ex hac vita abeamus. Cum nos Magnum Arcanum vocat, non minus libenter respondere decet quam si quis ex nostris ducibus belli, dum in terris vivimus, nos ad se vocet. Non meam sortem maestus fero; sed animus meus ferre non potest ut mea Winona, filia primogenita, ad mortem vocetur.»
Nemo respondit. Paulo post extremus tympani pulsus auditus est, atque saltatores iterum convenerunt. Vir autem qui ceciderat cum ceteris non rediit, sed ad tabernaculum consilii se contulit, ubi senes sapientissimi otiose sedebant ac fumum e calumeto, fistula sollemni, ducebant. Mirati sunt eum introire; ille vero se in pellem bisontis abiecit, capite dextra manu subnixo, atque omnia quae sibi acciderant narravit. Tum senes uno quasi ore exclamaverunt: «Numquam fallit!» Ex eo tempore ille nihil amplius locutus est.
Interea nos, summa laetitia gestientes, ultimam saltationem agebamus. Cum tandem is qui ursum agebat discessisset, ad umbraculum convenimus, ut amico nostro aegrotanti, qui in antro ursi personam gerebat, gratularemur. Sed, mirum dictu, eius vicarius in antrum non redierat. «Mortuus est! Cornu Rubrum, qui ursi partes tenebat, mortuus est!» Omnes illuc concurrimus. Ibi in antro iacebat amicus meus infelix Cornu Rubrum, iam exanimis.
Eodem momento novus per castra tumultus exortus est. Omnes ad tabernaculum consilii currebant. Vir quidam notissimus, qui artem sacram medicam profitebatur, magna voce eo arcessitus est. Sed heu! is ipse qui inter saltandum ceciderat repente exanimatus erat.
Ita apud nostros alia quoque superstitio eventu comprobata esse videbatur.