I. VESPER IN TABERNACULO
In ea lacus parte, ubi aqua super glaciem exundaverat, soleis lubricis ludens, aliquantum frigore affectus domum redieram. Quanta vero vis frigoris fuerit certo dicere nequeo; acerrimam fuisse necesse est, cum arbores undique velut sclopetorum ictibus crepitantes dissilirent. Ego tamen parum curabam; nam pelle bisontis, pilis introrsus versis, involutus eram, eamque lato corrigiae cingulo circa lumbos adstrinxeram. Soleae quibus per glaciem labebar nihil erant nisi fasciae ex cortice tiliae pedibus alligatae.
Calceos ex pellibus factos, quos gelu induraverat, exueram atque alios aridos indueram.
«Ubi fuisti? quid egisti?» rogavit Uncheedah, dum mihi cervinam assam in ligneo catino apponit. «Num vestigia alcis aut ursi usquam conspexisti?»
«Minime vero, avia; ad inferiorem tantum lacus partem ludendi causa ieram. Est autem quod ex te quaeram», inquam, dum prandium simul et cenam eo appetitu devoro quo puer, post dimidium diem in glacie frigoribus exercitatus, vesci solet.
«Hanc pennam repperi, avia; nec tamen intellegere possum quae gens eo modo pennas gestare soleat.»
«Hem! ego vir non sum; patruum potius interroga. Quin etiam haec iam tibi per te cognita esse debebant. Etenim ea aetate es qua de aquilarum pennis cogitare incipias.»
Ea ignorationis meae admonitione erubui. Videbatur enim mihi exprobrari quod nondum satis studiose rem tantam didicissem.
«Patrue, tu mihi explicabis, nonne?» supplici quodam sono quaesivi.
«Miror, mi puer, te hanc pennam non agnoscere. Pennam a Creeo ad medicinam sacram gestatam esse scito, non ad belli gloriam.»
«Igitur», inquam valde confusus, «quaeso, patrue, rursus me doce quid pennarum insignia significent. Omnia enim, ut vere fatear, memoria exciderunt.»
Iam dies abierat, luna exorta erat; frigus tamen nihil remiserat, cum arborum trunci circa tabernaculum nostrum etiam tum crepitantes rumperentur. Intus ingentibus lignis, quae Uncheedah labore suo collegerat, et lux et calor suppeditabantur. Tum patruus meus, cui nomen erat Vestigium Album, de vi ac significatione pennae aquilinae mihi disserere coepit.
«Aquila», inquit, «inter omnes aves bellicosissima est et avium omnium princeps. Praeterea pennae eius a ceterarum avium pennis longe differunt. His de causis nostri eas ad fortium facinorum testimonium adhibent.
«Neque vero existimandum est, quoties quis capitis ornamentum ex pennis gestat, singulas pennas singulos hostes ab eo interfectos aut singula virtutis facinora significare. Aquilinam autem pennam in capite erectam qui gerit, is primam aut secundam aut tertiam aut quartam hostis contactus laudem sibi peperisse intellegitur.»
«Ergo hostis contactus laudem adipisci non idem est atque hostem occidere?»
«Minime; nam hoc est hostem, postquam humi cecidit, propius adire atque attingere. Ita constitutum est, quod hostem contingere saepe multo difficilius est quam eminus telo ferire. Magno animo opus est, si quis totam hostium aciem audet subire, ut illum iacentem, quem sui telis defendunt, contingat atque huius facti gloriam referat. Multi fortissimi viri in tali conatu perierunt.
«Cum bellator hosti, sive vivo sive mortuo, appropinquat, reliquos milites ad testimonium vocat his fere verbis: ‹Ego, Ursus Intrepidus, vester bellator, nunc rursus primam› (aut secundam, tertiam, quartam) ‹hostium vestrorum fortissimi contactus laudem mihi vindico.› Qui adsunt factum oculis cernunt atque postea testari possunt. Ubi domum redierunt, praecones, ut nosti, talia fortitudinis exempla publice nuntiant, quae deinde in numero rerum ab illo bellatore gestarum habentur.
«Quisquis igitur aquilina penna uti velit, ius eius gerendae rebus gestis comprobare debet.
«Qui in eodem proelio, quo hostem tetigit, ipse vulneratus est, pennam deorsum pendentem fert. Qui vulnus quidem accepit sed nullam contactus laudem retulit, pennam recidit; neque tum aquilina esse necesse est. Reliquae omnes pennae ad ornatum tantum pertinent. Si bellator pennam circulo notatam gestat, hostem a se occisum significat; si nota in ipsa penna incisa rubroque colore picta est, cutem capitis hosti ereptam declarat.
«Qui decem proeliis victor interfuit, ei capitis ornamentum bellicum debetur; cui vero ducis auctoritas concessa est, ornamentum longis post tergum trahentibus pennis gestare licet. Qui multa hostium contactu facinora patraverunt, pennarum apices lanugine alba aut versicolori ornare possunt. Nonnumquam apex aquilinae pennae angustula mustelae pelle decoratur; hoc significat eum qui fert eundem hostem occidisse, capitis cute spoliavisse, primusque tetigisse.
«Haec vero penna quam invenisti a viro Creeo gestata est; coloribus passim, nullo certo ordine, picta est. Ceterae pennae, quibus vulgus Indigenarum utitur, nihil significare solent», adiecit.
«Dic mihi, patrue, num mihi, qui nondum ad bellum profectus sum, ullas omnino pennas gestare fas sit?»
«Quaslibet alias gestare potes, aquilinam autem minime», respondit patruus; «quamquam interdum filius viri praeclari inter sollemnitates talem pennam gestat, ut dignitas atque honor patris indicetur.»
Ignis aliquantulum consederat. Itaque prunas in unum contraxi, pellemque arctius circum me composui. Interdum glacies lacus ingenti strepitu, quasi tonitru, disrumpebatur. Uncheedah interea soleam nivalem patrui veterem novis nervis reficiebat. Duobus enim generibus utebatur: altero longiore recto rostro, altero breviore, cuius anterior pars sursum curvabatur.
Unam soleam, rostro deorsum converso, inter sudes humo defixas firmaverat, dum nervos quosdam novos inserit ceterosque intendit. Amita vero Quattuor Stellae novo calceorum pari globulos acu consuebat.
Wabeda canis, pueritiae meae comes, magno in negotio versabatur, quod os quoddam sibi supererat in tabernaculum inferre pertinaciter volebat; Uncheedah contra id fieri nullo modo patiebatur. Ego cum cane sentiebam, quippe qui rem eodem ac ille modo perspicerem. Si enim foris in nive os condidisset, certo sciebam Shunktokecham, id est lupum campestrem, illud sublaturum. Quam sollicite Wabeda ossi suo prospiceret plane intellegebam. Os erat pingue, hoc est cervi bene saginati; omnibus autem apud nostros notum erat talia ossa ceteris multo suaviora esse.
Wabeda numquam aequo animo patiebatur rem bonam frustra perire. Oculis mecum quasi verbis colloquebatur: iam enim diuturna inter nos amicitia erat. Si quid in silvis timebam, ille protinus ante me consistebat caudaque placide agitata animum mihi firmabat. In faciem meam consulto atque attente intuebatur; oculi magni benignique innumerabilia securitatis indicia praebebant. Cum quid mihi esset dubium, circum me manebat, donec quid ageretur intellexisset. Saepenumero mihi videbatur vitam meam servavisse, opportune voce canina edita.
Plurimae bestiae, ne immanis quidem ursus griseus exceptus, conspici nolunt, ubi hominem bipedem una cum cane suo adesse sentiunt. Si verebar ne ursus aut lupus canus repente nos adoriretur, Wabedae dicebam: «Age, mi canis, bellicum tuum clamorem edito!» Is statim posterioribus pedibus insidens se erigebat atque, ut vestri pueri albi loquuntur, quam vehementissime latrabat. Urso aut lupo audiente, haud raro fera retrocedebat.
Interdum ipse Wabedae opem ferebam et bellicum meum clamorem edebam. Quo quidem etiam cervi fugabantur, sed mihi certe metus levabatur.
Quare cum ea die auxilium meum imploraret, «Age, mi canis», inquam, «os tuum ita condamus, ut Shunktokecha id eripere nequeat.»
Consilio meo acquiescere visus est; itaque simul foras processimus.
In nive fossam fecimus, osque vetere lodice semusta involutum ibi condidimus atque nive rursus obruimus. Sciebamus enim lupum campestrem rem igne adustam non attingere. In arbore autem illud non suspendi, quod Wabeda id semper improbabat; eius enim voluntatem, quotiens fieri poterat, consulere solebam.
Reversus sum in tabernaculum, meque Wabeda secutus est duo brevia costarum ossa ore tenens; has, ut videbatur, delicias fortunae committere nolebat.
«En!» exclamavit Uncheedah, «tamen ossa aliqua inferre pergis!» Ego vero rogavi ut intus ea rodere sineret, quoniam frigus erat acerrimum. Hoc impetrato, ille post tergum meum se composuit; ego autem sagittis quibusdam praeclare conficiendis, quibus patruus operam dabat, totus intentus eram.
«O patrue, tribus pennis singulas sagittas instrue; ita recto cursu volabunt», monui.
«Ita est; sed si duas tantum pennas habuerint, celerius volabunt», respondit.
«Vum!» Wabeda suspicacem vocem edidit.
«Vum!» iterum latravit, ad tabernaculi ostium praecipiti cursu contendens. Dum prosilit, me deiecit prunasque ardentes passim dissipavit.
«Enna hena!» exclamavit Uncheedah; ille tamen iam foras evaserat.
«Vau, vau, vau! Vau, vau, vau!»
Vox quaedam gravis e gutture prolata ei respondit.
Ego arcu sagittisque correptis protinus foras rui.
«Ades, patrue, ades! Magnus ursus cinnamomei coloris!» clamavi, dum e tabernaculo prosilio.
Patruus exsiluit et eodem fere momento sagittam tam velocem misit ut ursi cor transfigeret. Fera exanimis concidit. Nam ursus os Wabedae effodere iam coeperat, cum canis auribus acutis sonitum percepisset.
«Ah, patrue, Wabeda et ego saltem unam aquilae pulli pennulam ob hoc meritum accipere debemus. Nam et ego parvam sagittam in ursum misi, priusquam caderet», exclamavi. «Sed ursi omnes hieme in suis latibulis dormire debent, ut putabam. Quid hic tali anni tempore ac nocte agebat?»
«Age», inquit patruus, «causam exponam. Ut in gentibus humanis, ita in bestiarum generibus quaedam natura pigriora sunt. In ursina gente ursus cinnamomeus pigerrimus est. Is solus etiam hieme sub divo dormit; cum autem cubile calidum non habeat, cito esurit. Nonnumquam in cavo arboris trunco habitat, ubi sibi ex herbis aridis stratum parat; sed cum nox tam frigida est quam haec, ne frigore obrigescat huc illuc vagari cogitur; inter vagandum esurit.»
Corpus ingens ursi in tabernaculum traximus. «O quales ungues habet, patrue!» cupide exclamavi. «Possumne eos ad monile meum habere?»
«Sacrorum administri iam aetate provecti iis adsidue ornari solent», exposuit. «Magni autem bellatoris filius, si pater ursum griseum occidit, sollemni aliquo die eos gestare potest.»
«At tu patri meo simillimus es et inter Santeos atque Sissetones venatorum omnium peritissimus haberis. Multos ursos griseos occidisti; nemo igitur merito queri potest si mihi monile ex ursinis unguibus sit», suppliciter adieci.
Vestigium Album subrisit. «Habebis, mi puer, ungues», inquit; «praestantius tamen semper est eos propriis factis mereri.» Tum ungues diligenter resecuit, ut mihi servirent.
«Dic mihi, patrue, num tibi hos ungues perpetuo gestare liceat?» rogavi.
«Licet sane; sed nimis graves sunt et gestatu molesti», respondit, vultu quodam sibi placente.
Tandem urso pelle detracta carneque in partes concisa, pristina quisque loca repetivimus. Uncheedah maxime laetabatur quod nova adipis copia coquinae accesserat.
«Nunc, avia, narra mihi fabulam de adipe ursino. Quam libenter eam audiam!» oravi.
«Bona fabula est et vera», respondit; «eam memoria tenere debes atque ex ea discere. Res in silvis Minnesotae gesta est, regione quae nunc Ojibwaiis paret. E vico Sioux Bedawakantonum iuvenes coniuges ad venandum in silvas profecti sunt, ut recentem cervinam referrent. Alta nix iacebat, glacies crassa erat. Longe in nemore solitarium tabernaculum posuerunt. Maritus venator insignis, uxor autem honesta puella eiusdem vici fuerat.
«Vir, quoniam nivis ingens altitudo erat, nusquam venabatur nisi soleis nivalibus instructus. Eisdem uxori quoque opus erat, ut ad castrorum locum perveniret. Die profectionis nix liquescebat; ideo vestigia itineris, postquam gelu rursus obortum est, distinctissime apparebant.
«Ille cervos ursosque multos occidit. Uxor interdiu, dum maritus venabatur, carnem ad servandum curabat atque adipem liquefaciebat; idque etiam vesperi agebat. Vir in altera tabernaculi parte, mulier in altera sedebat.
«Vespere quodam, cum ollam adipe fervente plenam ut refrigeraretur deposuisset, in ipso adipe, tamquam in speculo, vultum exploratoris Ojibwaii per fumarium desuper in eos despicientis conspexit. Mulier neque locuta est neque ullo signo metum prodidit.
«Paulo post voce quam maxime usitata marito dixit: ‹Marpeetopah, aliquis per fumarium nos observat; explorator hostium esse videtur.›
«Tum Marpeetopah, cuius nomen Quattuor Caelos significat, arcum sagittasque sumpsit atque, velut crastinae venationi praepararet, sagittas dirigere siccareque coepit, interea colloquens atque ridens. Subito conversus sagittam sursum contorsit, qua Ojibwaium interfecit; is ad ostium tabernaculi mortuus decidit.
«‹Cito, Wadutah!› inquit. ‹Eadem qua venimus via domum propera. Ego hic manebo. Si ille explorator non redierit, hostium manus aut universa veniet aut alium mittet. Si unus tantum advenerit, eum facile conficiam, deinde te sequar. Nisi ita fecero, dum una fugimus nos adsequentur.›
«Wadutah, cui nomen Coccinea significabat, reclamavit et obsecravit ut sibi apud maritum manere liceret; tandem tamen abiit, ut auxilia arcesseret.
«Tum Marpeetopah plura ligna igni adiecit, ut tabernaculum lumine fulgeret atque ei viam ostenderet. Deinde hosti cutem capitis detraxit eiusque vestigia secutus est, donec ad radices magnae arboris e terra avulsas pervenit. Ibi sagittas ordine disposuit securimque bellicam iuxta posuit.
«Haud multo post duo alii exploratores ab Ojibwaiorum manu missi sunt, ut cognoscerent quid accidisset et cur prior nondum redisset. Ipse eos appropinquantes audivit; soleis nivalibus utebantur. Cum prope adessent, priorem sagitta transfixit. Alter, dum celeriter se convertere conatur, soleis in alta nive haerentibus impeditus est; itaque Marpeetopah utrumque occidit.
«Cutibus capitum celeriter detractis, Wadutah persequi coepit, omni qua poterat celeritate currens. Ojibwaii vero mala quaedam accidisse suspicati ad solitarium tabernaculum venerunt; ubi exploratores suos omnes occisos reppererunt. Itaque Marpeetopah et Wadutah vestigia ad vicum maiorem usque secuti, ibi proelium magnum super glaciem commiserunt. Multi utrimque ceciderunt. Post hanc cladem Sioux ad flumen Mississippium commigraverunt.»
Iam somnus me premebat. Itaque pelle bisontis me involvi atque obdormivi.
II. CASUS PATRUI MEI
Pulcherrimus erat autumnalis dies, ex iis quos, cum sero autumno postremus tepor redeat, «postremum sciuri terrestris respectum» appellare solebamus. Ad lacum, in quo oryza silvestris nascebatur, castra habebamus. Ibi duobus ante mensibus segetes illas aquaticas collegeramus; nunc ad anates venandas redieramus. Omnia nobis secunda erant. Anates innumerabiles capiebantur, et viri vesperi cymbis ad ripas lacus delati, facibus ardentibus usi, cervos persequebantur.
Sed heu! hominum vita prosperis adversisque temporibus constat; atque tum praesertim, cum nobis summa felicitas contigisse videtur, ingens aliquod infortunium timendum est.
«Itaque hoc ipso tranquillo ac placido mane repente clamor bellicus asper atque horrendus exauditus est! Pater tuus tum iuvenis erat, bellicae laudis avidissimus; quotiens igitur pugnandi occasio dabatur, pro eo vehementer timebam. De patruo autem tuo, cui Medicina Arcana nomen inditum erat, ne cogitabam quidem: quindecim enim annos non excesserat, neque antea ullum militiae studium ostenderat.
«Tota castra tumultu complebantur. Bellatores adversus hostem procedebant; tum vero, cum patruum tuum inter eos conspicerem, paene animo defeci! Frustra eum revocare conabar; eo quidem momento, ut arbitror, Magnum Arcanum precata sum ut filium mihi incolumem restitueret.
«Illius diei casus dum vivam numquam obliviscar. Multi fortes viri ceciderunt, inter quos duo e patrui tui amicis familiarissimis. Sed proelio confecto filius meus rediit; vultum tantum ob amicos mortuos in luctus signum nigro colore tinxerat, et plura vulnera corpore gerebat. Intellexi eum vero bellatore dignum se praebuisse.
«Illa fuit prima eius militaris laudis occasio. Audacia sollertiaque patrem tuum et avum superavit, immo omnes maiores suos, si unum Tonitrum Tinnientem excipias.»
Haec avia mihi narrabat de primo proelio tertii sui filii, quem Medicinam Arcanam vocabant. Postea alia quoque nomina rebus gestis adeptus est: Magnus Venator, Longum Sclopetum, Vestigium Album. Habebat sclopetum Kentuckyense sibi carissimum, quod per multos annos gestavit; cuius cum pars lignea aliquotiens frangeretur, aliam semper sibi parabat. Eo telo longe plurimos aequales mira iaculandi certitudine superabat. Appellabat illud Ishtahbopopa; quod si ad verbum vertas, «Oculum displodit» significat.
Hic patruus mihi per decem annos patris vicem praestitit. Statura paene gigantis erat, membris tamen apte compositis, rectus «velut sagitta». Vultus minime formosus; mores placidi, continentes, taciturni. Factis potius quam supervacuis verbis delectabatur. Sub taciturnitatis Dakotae velo inexhausta quaedam urbanitatis et leporis copia latebat; quam tamen solis domesticis et familiarissimis amicis aperiebat. Pauci homines naturam penitius noverunt.
Nihil ei molestius erat quam cum audiret rem aliquam ad naturam pertinentem perperam narrari. Saepe mecum cogitavi, si litterarum disciplinis eruditus esset, eum fortasse Darwinum aut Agassizium aequare potuisse.
De rebus a se gestis semper verecunde et nulla sui ostentatione loquebatur. «Saepe quidem», dicere solebat, «quantum in discrimine versarer mihi intellegendum fuit, neque tamen ita ut animo opprimerer. Bis tantum per omnem vitam vere perterritus sum, atque ad breve momentum consilium amisi.
«Semel cervum marem magnum, cui vulnus intuleram, summis viribus persequebar. Hiems erat, et recens nivis ingens copia humum tegebat. Subito cervum ipsum mortuum in nive iacentem repperi. Festinanter eum examinare coeperam, cum, nondum quicquam comperto, duarum aurium summas partes supra nivis superficiem velut emergentes animadverti, viginti circiter pedes a me remotas.
«Simulavi me nihil vidisse; sed celeriter ad sclopetum, quod arbori innitebatur, contendi. Cum autem nescio quo praesagio sentirem mihi insidias parari, eodem momento cultrum e cingulo strinxi.
«Panthera enim erat: quae repente impetu maximo in me insiluit. Declinatione corporis ictum vitare temptavi; illa tamen me praevenit, magnaque ungulata manu humerum meum corripiens ad terram deiecit. Nescio quomodo fieri potuerit ut me non retineret; altero saltu facto, in nive se rursus occultavit. Novum igitur impetum parare videbatur.
«Ictu paulum attonitus animoque perturbatus eram, ita ut eo momento facile praeda eius fieri possem. Sed cum me reliquisset, sensus rediit; tum animadverti me prope sclopetum decidisse! Surrexi, inter aurium eius apices, quae sola cernebantur, collineavi atque ignem admovi. Vidi nivem recentem illo loco in altum dispergi. Panthera circiter sex pedes recta in altum exsiluit, deinde immota concidit. Tum bis clarum bellicum clamorem edidi, quoniam hostem tam formidabilem viceram.
«In corpus exanime consedi, ut quiescerem; cor vero tam vehementer palpitabat, ut costas omnes perrumpere vellet. Nullum enim periculum exspectaveram; hac ipsa causa tanta subitaque trepidatio me ceperat.
«Altero autem tempore in campis aestate venabar. Silvis assuetus eram; bisontes vero ex equo numquam antea persecutus eram. Iuvenis quippe, quidquid ceteros viros facere videbam, ipse quoque facere cupiebam. Itaque equo meo sellam imposui. Equus mihi velox, sclopetum bonum erat; ea tamen occasione arcu sagittisque uti malui.
«Tempus anni erat quo bisontes ingentibus agminibus conveniunt, tauri autem ad iracundiam proniores sunt. Haec nihil me movebant: sola venationis voluptas et gloria mentem occupabant.
«Campus ingens prope flumen Souris tanta bisontium multitudine repletus erat ut vix ullus locus vacaret. Caelo sereno facile ad agmen pervenimus. Sagittis plenam pharetram et arcum nervis roboratum gerebam.
«Equus meus tam celeriter me tulit ut longe ante ceteros evaderem. Primum in medios tauros incidi; hi enim tardiores sunt. Torvis me oculis aspiciebant, quare equum ad feminas concitavi. Brevi densissima pulveris nube circumdatus et undique agmine inclusus eram. Bisontes iam in fugam effusi ungulis terram tanto strepitu quatiebant ut tonare videretur.
«Nihil aliud cogitare poteram nisi quanto in discrimine versarer; idque ad breve tempus consilium mihi abstulit. Nam si equus, pleno cursu properans, pedem in foveam melis demisisset, ego statim deiectus atque ungulis oppressus essem. Sin vero sistere conarer, me cum equo una everterent. Quin etiam equus ipsa lassitudine concidere posse videbatur: quid mihi tum futurum?
«Tandem me recepi et quid viribus meis praestare possem tranquillo animo intellexi. Clamorem edidi atque dextra laevaque sagittas emittere coepi. Paulo post pauci tantum tauri senes circa me remanserant; agmen disiectum erat, ego vero a comitibus meis plurium milium spatio aberam.
«Cum de nostro potissimum periculo cogitamus, tum saepe quid maxime conveniat agere nescimus. Qui suum officium recte praestare vult, sui ipsius oblivisci debet. Facillime nos fortissimos existimamus eo ipso tempore quo maxime timemus. Comperi dimidium fere nostrorum iuvenum bellicum clamorem tum tollere cum metu perculsi sunt; nam verentur ne silentium pavorem prodat. Equidem tunc nos vere fortissimos esse puto cum summa tranquillitate animi nec temere nec praecipitanter agimus.»
Rogavi patruum ut plura de suis casibus mihi narraret.
«Semel», inquit, «res mihi satis insolita accidit, quam antea tibi, ut opinor, numquam narravi. Autumnalis venatio tum agebatur. Quodam die post meridiem, cum solus essem, animadverti me tam procul abesse ut ante noctem in castra redire non possem. Itaque locum idoneum quaesivi ubi noctem agerem. Res in superiore Missurii fluminis regione contigit, antequam albi illuc penetrassent; eo tempore perpetuo tam a feris quam ab hostilibus Indigenarum gentibus nobis periculum imminebat.
«Omni igitur cautione summaque vigilantia opus erat.
«Locum elegi qui ad me defendendum accommodatissimus videbatur. Duos cervos occideram, ex quorum carne particulas passim certo inter se intervallo suspendi. Sciebam lupum quemlibet ad cibum consistere solere, ursum griseum interdum consistere, leonem autem montanum aut pantheram non ita. Ideo ignem excitavi; huiusmodi enim fera solitarium ignem adoriri solet. Luna ea nocte plena lucebat, quod mihi magnopere profuit.
«Parte cervinae assa atque comesta, lodice me involvi et iuxta ignem decubui, Ishtahbopopa mihi quasi lecti socio ad latus posito. Id arctissime complectebar; sentiebam enim mihi noctu illo opus futurum. Vix me collocaveram cum ululatum audivi, quasi decem duodecimve lupi campestres simul vocem tollerent; tantus erat clamor ut eos mox venturos esse mihi persuasum esset. Statim postea alterum sonum audivi, parvuli infantis eiulatu similem.
«Hystrix erat, quae odore carnis haud dubie allecta advenerat.
«Intentus exspectabam, donec lupus campestris in saxo plano, circiter quinquaginta virgas Anglicas a me remoto, apparuit. Huc illuc aerem olfaciebat; deinde posterioribus pedibus semisedens, corpore in orbem converso atque cruribus posticis aerem quasi secantibus, variis vocibus ululare et latrare coepit. Mirabile sane spectaculum! Mecum quaerebam num ego tale quid imitari possem. Quod antea multorum canum voces esse putaveram, unius tantum animalis erat.
«Mox femina eius advenit; uterque iam contentus esse videbatur neque alium comitem arcessere voluit. Tum subito ambo, taciti et quasi furtim, e conspectu evanuerunt.
«Eodem tempore lenis quidam sonus animum advertit; hystricem advenisse vidi. Ad carnem mihi proximam in alto suspensam ascenderat et, nemine rogato, epulari coeperat. Bene rem cecidisse existimavi, quod talem mihi vigilem fortuna obtulisset. Revera paulo post cibum intermittens omnes aculeos adversus nescio quid erexit. Circumspexi, duosque lupos campestres ex contrariis partibus occulte ad mea castra aperta appropinquantes conspexi.
«Pro hystrice partes suscepi! In sedendi habitum me erexi atque in utrumque invisum hospitem sagittam velocem contorsi. Ambo cum ululatu, dolore et stupore mixto, effugerunt.
«Hystrix e ramo suo omnia viderat; eo tamen nihil eius cibus turbatus est: rursus enim non minore voluptate edere coepit. Quin etiam brevi alter huius generis custos mihi obtigit. Is ex adversa parte accessit, ubi egregiam cervi coxam suspenderam; longius ire noluit, sed in ramo opportuno statim considens cenare coepit.
«Angusta vallis supra me saxis arboribusque plena erat. Inde strepitus terribilis exortus est, qui me magis sollicitum reddidit quam ullus superior sonus. Tamquam fera quaedam ingens membra extenderet et magno oscitatu, qui in acutum clamorem desineret, vocem daret. Leonem montanum agnovi; statui igitur reliquam noctem in arbore exigere.
«Surrexi, armisque mecum sumptis in arborem proximam satis magnam ascendi; prius tamen brevem truncum lodice mea involveram atque eo in loco iuxta ignem posueram ubi ipse iacueram.
«Cum surgerem, duae hystrices descendere coeperunt; ego eas neglexi, illae autem ad loca superiora mox redierunt. Paulo post altera stridulum quendam sibilum edidit; ex quo intellexi novum advenam adesse. Duo lupi cani in conspectum venerunt.
«Cervinas coxas nervis suspenderam, ita ut ab humo octo fere pedes distarent. Primo lupi confidenter procedebant; sed hystricum admonitione retardati sunt, dubitantes num ad carnem insilirent. Fames tamen eos stimulabat; itaque ferociter ad coxas salire coeperunt, nec parum ab aculeatis illis animalibus vexabantur. Nam interdum alter eorum stridens rostrum miserum arbori impense confricabat, aculeis, ut apparebat, confixum.
«Tandem lupus alter dentes nimis alte in duram carnis partem infixit; cum autem saltu ad eam pervenisset, suo pondere impeditus superiorem maxillam solvere non poterat. Ita lupus canus pendebat, calcitrans et eiulans, donec coxae tendo ruptus est; tum et caro et fera gravi casu humi deciderunt. E latebris meis duas sagittas in corpus eius conieci, quibus vita finita est. Altera lupa aliquantulum aufugit, ibique diu substitit, quasi comitem opperiretur.
«Iam valde fatigatus eram; sed multa ursorum griseorum vestigia in vicinia conspexeram, nec horribilem leonis montani vocem oblitus eram. Vigilias igitur continuare decrevi.
«Ut ex parte praesagiebam, subito gravis quaedam res decidit, et eodem momento prunae flagrantes passim disiectae sunt, adeo ut ignis paene exstingueretur. Lodex mea, trunco intus latente, inter fremitus et rugitus aliquotiens volutata est. Tum fera quae castra mea adoriebatur, panthera scilicet, in densas fruticum umbras resiliit, non prius tamen quam sagitta mea eius latus penetrasset. Fremens sagittae hastile dentibus frangere temptavit; sed paulatim viribus destituta humi quievit.
«Iam matutinae lucis primum pallorem in oriente discernere poteram. Somno autem acerrime opprimebar. Itaque corrigia e corio crudo me trunco arboris cui innitebar alligavi. In ramo magno sedebam; mox obdormivi.
«Subito sclopeti strepitu sub me facto e somno violenter excitatus sum. Simul sentiebam velut aliquem arborem quatere, ut me excuteret. Confestim ad sclopetum manum admovi. Heu me miserum! Nusquam erat. Nam cum novus hospes, ursus griseus, primum arborem concussisset, sclopetum exciderat; quod quia ad ictum paratum erat, cadendo explosum est.
«Ursus telum sustulit et magna vi longe abiecit; tum omnibus viribus arborem rursus concussit. Ego clamavi:
«‹Arcus tamen et pharetra sagittis plena mihi supersunt; satius erit te a me abstinere!›
«Ille aspero fremitu mihi respondit. Sagittam in latus eius immisi; ursus autem more hominis ingemuit, dum eam extrahere summis viribus conatur. Pluribus sagittis adhuc opus fuit; tum ille paulum se removit atque exanimis concidit. Iam dies erat. Itaque de ramo descendi, artubus rigentibus adeo ut vix ambulare possem. Repperi ursum ambos parvos amicos meos, hystrices, necavisse atque maximam carnis partem devoravisse.
«Miraris fortasse, Ohiyesa, cur principio sclopeto non usus sim. Didiceram enim me, si semel eo telo scopum frustratus essem, alteram occasionem non habiturum. Hunc autem casum ea potissimum causa narravi, quod mirum erat tot ac tam diversa animalia una nocte convenisse. Saepe in similibus locis versatus sum et unam alteramve feram occidi. Semel etiam ursus niger totum cervum mihi surripuit, cum ego ne experrectus quidem essem. Sed talis vita iam celeriter evanescit, atque mundus ipse mutatur.»