«Hakadah, coowah!» Sonora haec vox e magno tabernaculo in mediis castris Dakota audita est. Ad clamorem e silva, quae paucos tantum passus aberat, puer quidam cum egregio cane nigro prodiit. Nihil fere in pueri habitu erat quo a ceteris Dakotae pueris distingueretur.
Ad tabernaculum unde vocabatur festinabat, arcum sagittasque splendidis coloribus pictas manibus ferens, dum e cingulo pendebant aviculae sciurique his telis occisi.
In tabernaculo duae anus sedebant, altera hinc altera illinc iuxta ignem. Uncheedah avia pueri erat, quae matre orbati curam susceperat. Wahchewin eam visendi causa venerat, sed invitata erat ut maneret atque ad primam quam Hakadah suo nomine Magno Arcano daturus erat oblationem adiuvaret.
Haec res per aliquot iam dies Uncheedah animum paene totum occupaverat. Solebat enim curare ut quisque liberorum suorum, ubi octo aestates vixisset, talem ritum perageret. Omnes inter gentem suam bellatores et venatores praeclari facti erant; nec ipsa partem laudis sibi vindicare dubitabat, quod eos iam parvulos Magno Arcano commendavisset.
Credebat sua opera ad filiorum ingenia ita conformanda atque excolenda plurimum valuisse, ut illi ad summam illam silvestris vitae nobilitatem virilemque fortitudinem pervenirent.
Per vicum tabernaculorum fama increbuerat Uncheedah convivium daturam esse in honorem primae nepotis sui oblationis. Id tamen coniectura erat: prudens enim anus constituerat hanc consilii partem occultam servare, donec sacrificium absolutum esset; Magnum Arcanum silentio atque dignitate conveniri oportere putabat.
Puer in tabernaculum properavit, cane Ohitika subsequente, qui caudam huc illuc agitans veluti dicebat: «Ego et dominus meus veri venatores sumus!»
Hakadah, vix respirans, singulas aves sciurulosque quomodo occidisset diligenter narrabat, dum eos de cingulo detrahens ante aviam proiciebat.
«Haec sagitta obtuso capite», inquit, «hodie mane revera oculos habebat. Antequam sciurulus circum arborem se occultare potest, in caput eius incidit; simul atque ad terram cadit, meus Ohitika eum occupat.»
Haec loquens altero genu nixus erat, oculis nigerrimis quasi vespertinis sideribus fulgentibus.
«Hic asside», inquit Uncheedah; «aliquid tecum loqui volo. Iam prope virum te esse vides. Aspice quot animalia mihi attuleris! Non multo post me relinques: bellatori enim occasiones quaerendae sunt quibus apud suos gloriam comparet.
«Patrem avumque tuum aequare stude», perrexit. «Illi et bellatores et conviviorum largitores fuerunt. At venator inops multa convivia dare non potest. Nonne meministi fabulae de viro qui intra duodecim lunas quadraginta convivia dedit? An oblitus es bellatoris qui voluntatem Magni Arcani quaesivit? Hodie tu primam ei oblationem facies.»
Ultima haec sententia ita pueri venatoris oculos dilatavit, ut magnum quoddam eventum instare intellegeret, in quo ipse primas partes acturus esset. Uncheedah tamen sermonem continuavit.
«Ex rebus tuis eam tradere debes quae tibi omnium carissima est: nam sacrificium hoc est.»
Haec verba puerum aliquamdiu perturbaverunt, non quod avarus esset, sed quod nesciebat quid donare maxime conveniret. Praeterea de ornamentis solisque ludicris aviam loqui opinabatur. Itaque sponte obtulit:
«Arcum meum optimum sagittasque, colores etiam omnes quos habeo, et—et monile ex unguibus ursi confectum, avia, dare possum!»
«Num ista tibi omnium carissima sunt?» rogavit illa.
«Non quidem arcus nec sagittae; colores vero difficillime comparantur, cum albi homines procul absint. Monile quoque simile denuo reperire haud facile est. Etiam capitis ornamentum e pelle lutrae confectum tradam, si tibi haec non sufficiunt.»
«At cogita, mi puer; nondum eam rem nominasti quae Magno Arcano gratissima futura sit.»
Puer anum vultu perquam dubio intuebatur.
«Nihil habeo melius quam quae dixi, avia, nisi equulum meum maculis distinctum. Nec credo Magnum Arcanum a puerulo tam magnum donum postulaturum. Praeterea patruus pro eo tres lutrarum pelles quinqueque aquilarum pennas dedit; ego vero pollicitus sum me eum diu servaturum esse, nisi Nigri Pedes aut Corvi eum furati fuerint.»
Uncheedah his liberalibus oblationibus haud omnino contenta erat. Fortasse puero nondum in mentem venerat quid ipsa revera desideraret. At illa bene noverat quid ille omnium maxime diligeret: canis ille fidus, quem domi alebat et pro comite habebat, a Hakadah paene numquam separabatur.
Difficile futurum esse sciebat ut puero persuaderet talem amicum immolare; tamen unum adhuc conatum facere ausa est.
«Memineris oportet», inquit, «in hoc sacrificio te invocaturum esse eum qui e singulis rebus creatis te intuetur. In vento eum tibi susurrantem audis; in tonitru bellicum clamorem edit. Interdiu oculo suo, sole, te observat; noctu per lunam vultum tuum dormientem contemplatur. Denique Arcanum Arcanorum est, quod rebus omnibus imperat, cui nunc primam oblationem facies. Hoc facto petes ut tibi ea largiatur quae paucissimis viris concessit.
«Scio te cupere clarum venatorem et bellatorem fieri. Non patiar meum Hakadah ignaviam ostendere; nam res suas nimis amare, non fortis viri, sed mulieris proprium est.»
His verbis puer ita virili ardore commotus erat, ut, quicquid haberet, etiam equulum, tradere paratus esset. Unius tamen amici, canis Ohitikae, prorsus oblitus erat! Vix igitur Uncheedah loqui desierat, cum ille paene exclamavit:
«Avia, quidquid possideo Magno Arcano in sacrificium dabo! Tu ipsa elige quod ei gratissimum esse putas.»
Duo huius colloquii testes taciti aderant: Wahchewin et Ohitika. Mulier, quamvis vicina tantum esset, rogata manebat; canis more suo iuxta dominum in tabernaculo ingressus consederat. Nullo membro nisi oculis moto, quid ageretur attente observaverat.
Si canis vel semel se movisset ut parvi amici animum in se converteret, fortasse eum a temeraria illa voce revocare potuisset: «Avia, quidquid possideo dabo!»
Uncheedah aegre ferebat quod puero dicendum erat eum cane suo cariturum esse; tamen animum obfirmavit.
«Hakadah», caute perrexit, «tu parvus es bellator. Scio, quamquam aetate tener es, te animo forti magnoque praeditum esse. Gaudebis rem tibi carissimam in prima oblatione dare. Ohitika tibi tradendus est. Fortis ille est, et tu fortis es. Ille mortem non timebit; tu eius iacturam fortiter feres. Age: quattuor hic fasciculi colorum sunt et fistula tabaco plena; ad locum eamus.»
Postremis verbis auditis Hakadah ea vix percepisse videbatur. Loqui omnino non poterat. Qui eum tunc vitae urbanae adsuetus intueretur, parvam statuam ex aere rubente factam se videre putavisset. Nigri nitidique oculi iam lacrimis inundabantur, cum in aviam oculos convertit atque sententiae eius saepius auditae recordatus est: «Mulier lacrimis, vir bellico clamore dolorem exstinguat!»
Duos tresve acerrimi doloris velut haustus aegre devoravit; tum parvus bellator se ipsum vicit.
«Avia, meus Fortis mori debet! Sine me duas pulcherrimas caudas sciurorum quos hodie mane una occidimus inter se religare, ut Magnum Arcanum videat quantus venator fuerit. Sine me ipsum eum coloribus ornare.»
Hoc Uncheedah denegare non potuit; itaque duos amicos paulisper solos reliquit, dum Wacootam rogatura iret ut Ohitikam interficeret.
Omnis puer Dakota scit bellatorem, cum mortem obiturus est, lugubre carmen canere debere. Hakadah suum Ohitikam tamquam hominem sine certamine mortem accepturum cogitabat; itaque, canem artissime amplexus, carmen funebre pro eo canere coepit. Deinde, quasi homo esset, in aurem susurravit:
«Fortis esto, mi Ohitika! Tui memor ero cum primum in terram Ojibvarum ad bellum proficiscar.»
Tandem Uncheedah cum viro foris colloquentem audivit; continuo colores sumpsit. Ohitika erat canis per totum corpus nigerrimus, extrema caudae parte et rostro quasi argenteis notis distinctis, uno etiam pede albo et stella candida in eminentia inter aures posita. Sciebat Hakadah virum morti destinatum rubro nigroque colore se pingere solere. Natura hoc ex parte iam Ohitikae praestiterat: rubro tantum opus erat, quo puer largissime usus est.
Deinde panniculum rubrum circa collum canis religavit; ad eum duas sciurorum caudas alamque orioli quem eodem mane occiderant alligavit.
Tum in mentem venit fortes viros pro amicis mortuis semper lugere, eum autem luctum colore nigro ostendi. Solutis igitur longis crinium suorum nexibus, carbonem exstinctum contrivit, adipe ursino miscuit totamque faciem inunxit.
Interim nullum fere tabernaculi foramen erat quin oculus aliquis inde intueretur; avia inter spectatores aderat. Iam paene paenitebat eam consilii sui. Nisi iram Magni Arcani timuisset, libenter puero inclamasset: «Serva carissimum canem tuum, mi fili!»
Sic tamen Hakadah e tabernaculo prodiit, vultu quasi luna obscurata, pulcherrimum canem ducens, qui candidis maculis rubro colore distinctis etiam formosior videbatur.
Iam Uncheedah ipsa procellam et pondus doloris in pectore suo ferre debebat. Puer vero admiratione populi ob suam fortitudinem confirmatus ne unam quidem lacrimam fudit. Simul atque loqui potuit, avia amantissima dixit:
«Non ita, fortis mi puer! Primae oblationis causa lugere non debes. Vultum lava; tum ibimus.»
Puer obtemperavit, Ohitikam Wacootae subridens tradidit, et cum avia Wahchewinque discessit.
Per semitam saepe tritam secus Assiniboinis fluminis ripam ibant, per amoenum quercuum nemus, deinde circum excelsissimam rupem et sub ea. E flumine infra eos labente murmur aquae audiebatur; adversa in ripa candida rupes perpendicularis surgebat, post quam mollius acclivis regio magnis quercubus montanis vestita patebat. Locus ferus atque admiratione dignus erat.
Wahchewin, cum parva manus ad rupis marginem pervenisset, sine verbo substitit. Inter eam et Uncheedah constitutum erat ut ibi Wacootam opperiretur, qui partem sacrificii sibi commissam eo usque apportaret.
Puer cum avia per tortuosam semitam ripam descendit, donec ad aquae marginem pervenerunt. Inde ad os ingentis speluncae processerunt, sub rupe circiter quinquaginta pedes supra flumen sitae. Aquula limpida e fonte in spelunca orto paulatim defluebat; rivulus ipse quasi gradus a natura factos eis praebebat. Aura frigida et suavis ex antro spirabat.
Vere hoc naturae sacrarium erat; nec mirum si tota gens eum locum sacrum esse putabat.
Puerum metus quidam religiosus veneratioque occupavit. «Haec Magni Arcani domus est», secum cogitavit; loci autem maiestate commotus dolorem suum interim oblitus est.
Paulo post Wahchewin non sine labore ad illos gradus advenit; corpus Ohitikae in solo ita composuit ut vivere adhuc videretur, tum rursus eos solos reliquit.
Ubi illa e conspectu abiit, Uncheedah summa cum gravitate et reverentia corrigias solvit quibus quattuor parvi colorum fasciculi atque unus tabaci continebantur; fistulam plenam iuxta mortuum Ohitikam posuit.
Colores tabacumque passim sparsit. Deinde aliquamdiu rursus taciti steterunt; tum illa alte spiritum duxit ac Magnum Arcanum precari coepit:
«O Magnum Arcanum, vocem tuam in aquis subter nos rapidis audimus! Te in quercubus magnis super nos susurrantem audimus! Spiritus nostri halitu tuo, qui ex hoc antro procedit, reficiuntur. O audi precem nostram! Hunc parvum puerum aspice eique benedic! Fac eum tam magnum bellatorem atque venatorem quam patrem avumque eius fecisti.»
Hac precatione parvus bellator primam suam oblationem perfecerat.