Ita vero! Et columna lecti ipsius erat. Lectus ipsius erat, cubiculum ipsius erat. Optimum autem ac felicissimum omnium: tempus quod ante se habebat ipsius erat, quo praeterita resarciret!
“In Praeterito, Praesenti Futuroque vivam!” repetivit Scrugius, e lecto se proripiens. “Tres illi Spiritus intra me enitentur. O Iacobe Marlei! Caelum Tempusque Natalicium ob hoc laudentur! Hoc genua nixus dico, veterane Iacobe; genua nixus!”
Tam trepidus erat atque bonis consiliis tam incensus ut vox fracta voluntati vix pareret. In certamine cum Spiritu vehementer singultaverat, faciesque lacrimis adhuc madida erat.
“Non detracta sunt!” clamavit Scrugius, unum ex aulaeis lecti brachiis amplectens. “Non detracta, anulis quoque! Hic sunt—ego hic sum—umbrae rerum quae futurae fuissent adhuc dissipari possunt. Dissipabuntur. Scio fore ut dissipentur!”
Manus eius interea vestimentis occupatissimae erant: ea modo intrinsecus foras vertebant, modo inversa induebant, modo discerpebant, modo perdebant, omni denique genere insaniae miscebant.
“Nescio quid agam!” clamavit Scrugius, uno eodemque spiritu ridens flensque, tibialibus se ipsum quasi alterum Laocoonta implicans. “Levis sum ut pluma; felix ut angelus; hilaris ut puer scholaris; vertiginosus ut ebrius. Faustum Natale omnibus! Felix Annus Novus universo mundo! Heus! Io! Heus istic!”
Saltitando iam in conclave commune pervenerat; ibi stabat plane anhelus.
“Ecce cacabus in quo pulticula fuit!” clamavit Scrugius, rursus exsilire incipiens atque focum circumiens. “Ecce ostium per quod Umbra Iacobi Marleii intravit! Ecce angulus ubi Spiritus Natalis Praesentis sedit! Ecce fenestra unde Spiritus errantes vidi! Omnia recte se habent; omnia vera sunt; omnia acciderunt. Ha, ha, ha!”
Profecto, homini qui tot annos risum non exercuerat, splendidus ille risus erat, risus praeclarissimus: pater longae, longissimae stirpis risuum illustrium!
“Nescio quis mensis dies sit!” dixit Scrugius. “Nescio quamdiu inter Spiritus fuerim. Nihil scio. Infans plane factus sum. Nihil refert. Non curo. Infans esse malo. Heus! Io! Heus istic!”
Exsultationes eius interruperunt campanae ecclesiarum, quae laetissimos sonitus quos umquam audiverat fundebant. Clangor, fragor, ictus; tin, tan, tintinnabulum! Tintinnabulum, tan, tin; ictus, fragor, clangor! O quam praeclara omnia, quam praeclara!
Ad fenestram cucurrit, aperuit, caput extulit. Nulla nebula, nulla caligo; aer clarus, splendidus, hilaris, vividus, frigidus; frigus acre sibilans, quo sanguis ipse ad saltandum provocaretur; aurea solis lux; caelum divinum; aura dulcis recensque; campanae laetae. O quam praeclara omnia! quam praeclara!
“Qui dies hodie est?” clamavit Scrugius ad puerum infra, veste dominicali indutum, qui fortasse ibi moratus erat ut circumspiceret.
“Quid?” respondit puer, summa admiratione.
“Qui dies hodie est, mi bone?” dixit Scrugius.
“Hodie?” respondit puer. “Natalis Domini, scilicet.”
“Natalis Domini est!” dixit Scrugius secum. “Non eum praetermisi! Spiritus omnia una nocte peregerunt. Possunt quidquid volunt. Scilicet possunt. Scilicet possunt. Heus, mi bone!”
“Heus!” respondit puer.
“Novistine tabernam gallinariam in secunda hinc via, ad angulum?” quaesivit Scrugius.
“Scilicet novi!” respondit puer.
“Puer ingeniosus!” dixit Scrugius. “Puer egregius! Scisne num gallopavonem illum praemio insignem, qui ibi pendebat, iam vendiderint? Non parvum illum: magnum.”
“Quem? Illum qui tam magnus est quam ego?” respondit puer.
“O puerum suavissimum!” dixit Scrugius. “Voluptas est cum eo loqui. Ipsum illum, mi bone!”
“Adhuc ibi pendet,” respondit puer.
“Adhuc?” dixit Scrugius. “Curre atque eme.”
“Vah! Nugae!” exclamavit puer.
“Non, non,” dixit Scrugius, “serio loquor. Curre atque eme; dicque ut huc afferant, ut eis dicam quo deferant. Cum homine redi, et solidum tibi dabo. Si intra quinque minuta cum eo redieris, dimidiam coronam dabo!”
Puer velut glans e sclopeto emissus aufugit. Firmissima profecto manu in sclopeto opus fuisset ei qui vel dimidia eius celeritate glandem emittere potuisset.
“Ad domum Roberti Cratchitii mittam!” susurravit Scrugius, manus fricans atque risu paene dissiliens. “Nesciet quis miserit. Gallopavo Timotheo pusillo duplo maior est. Ne Iosephus Millerius quidem umquam tam lepidum iocum excogitavit quam hic erit: gallopavonem clam ad Robertum mittere!”
Manus qua superscriptionem scripsit minime firma erat; scripsit tamen, quoquo modo potuit, deinde scalas descendit ut ostium viae aperiret atque gallinarii ministrum opperiretur. Dum ibi adventum eius exspectat, malleus ostii oculos eius cepit.
“Te diligam quamdiu vivam!” clamavit Scrugius, malleum manu blande percutiens. “Vix umquam antea te aspexi. Quam probam faciem habes! Mirabilis malleus es!—Ecce gallopavo! Heus! Io! Ut vales? Faustum Natale!”
Gallopavo erat! Avis illa suis pedibus stare numquam potuisset; uno momento eos fregisset, tamquam bacillos cerae sigillariae.
“Impossibile est istum ad vicum Camdenensem portare,” dixit Scrugius. “Raeda opus est.”
Risus quo hoc dixit, risus quo pretium gallopavonis solvit, risus quo raedae pretium solvit, risus quo puerum remuneratus est, uno tantum superabantur: risu quo, ad sellam suam rursus anhelans delapsus, tamdiu cachinnavit donec lacrimaret.
Barbam radere non facile erat, nam manus adhuc vehementer tremabat; barba autem radenda diligentiam requirit, etiam cum inter radendum non saltas. Sed etiamsi nasum extremum sibi abscidisset, emplastrum super vulnus imposuisset atque plane contentus fuisset.
Optimis quas habebat vestibus se induit atque tandem in vias exiit. Iam homines effundebantur, quemadmodum eos cum Spiritu Natalis Praesentis viderat; Scrugius autem, manibus post tergum iunctis ambulans, unumquemque laetissimo risu contemplabatur.
Tam denique iucundus videbatur ut tres quattuorve homines bono animo praediti dicerent: “Salve, domine! Faustum Natale tibi!” Scrugius autem saepe postea dixit ex omnibus laetis sonis quos umquam audivisset hos auribus suis laetissimos fuisse.
Nondum longe processerat cum adversum venientem conspexit illum virum corpulentum qui pridie in tabularium eius intraverat atque dixerat: “Scrugius et Marleius, ni fallor?” Cor Scrugii dolore quodam percussum est, cum cogitaret quo vultu senex ille eum excepturus esset; sed iam sciebat quae via recta ante eum iaceret, eamque secutus est.
“Mi domine,” dixit Scrugius, gressum accelerans atque utramque senis manum ambabus suis comprehendens, “ut vales? Spero te heri prospere egisse. Perbenigne fecisti. Faustum Natale tibi, domine!”
“Dominusne Scrugius?”
“Ita,” dixit Scrugius. “Hoc nomen meum est, atque vereor ne tibi parum gratum sit. Ignosce mihi, obsecro. Et velisne tanta benignitate uti ut”—hic Scrugius aliquid in aurem eius susurravit.
“Bone Deus!” exclamavit vir, quasi spiritus ei interclusus esset. “Mi domine Scrugi, serio dicis?”
“Si placet,” dixit Scrugius. “Ne quadrantem quidem minus. Multae quoque praeteritorum annorum pensiones in ea summa continentur, hoc tibi confirmo. Faciesne mihi hanc gratiam?”
“Mi domine,” dixit alter, manum eius concutiens, “nescio quid ad tantam munificen—”
“Nihil dicas, quaeso,” respondit Scrugius. “Veni me visum. Veniesne?”
“Veniam!” clamavit senex; atque plane apparebat eum serio dicere.
“Gratias,” dixit Scrugius. “Plurimum tibi debeo. Quinquagies gratias ago. Deus te benedicat!”
Ad ecclesiam ivit; per vias ambulavit; homines huc illuc festinantes contemplatus est; pueris capita blande permulsit; mendicos interrogavit; in culinas domorum deorsum atque ad fenestras sursum respexit; atque invenit omnia sibi voluptatem afferre posse. Numquam somniaverat ullam ambulationem—ullam omnino rem—tantam sibi felicitatem dare posse. Post meridiem ad domum nepotis gressus convertit.
Duodecies ostium praeteriit antequam ausus est ascendere atque pulsare. Tandem tamen impetum fecit atque pulsavit.
“Estne dominus tuus domi, mea cara?” dixit Scrugius ancillae. Puella suavis! Valde.
“Ita, domine.”
“Ubi est, mea cara?” dixit Scrugius.
“In triclinio est, domine, cum domina. Te sursum ducam, si placet.”
“Gratias. Me novit,” dixit Scrugius, manum iam claustro ostii triclinii admovens. “Ipse intrabo, mea cara.”
Leniter claustrum vertit atque vultum oblique per ostium insinuavit. Illi mensam intuebantur, quae magna pompa instructa erat; iuvenes enim qui nuper rem domesticam administrare coeperunt de rebus eiusmodi semper solliciti sunt atque videre amant omnia recte disposita esse.
“Frederice!” dixit Scrugius.
Bone Deus, quam exsiluit neptis eius! Scrugius eo momento oblitus erat illam in angulo cum scabello pedum sedere; alioquin nullo pacto id fecisset.
“Bone Deus!” clamavit Fredericus. “Quis est?”
“Ego sum. Patruus tuus Scrugius. Ad cenam veni. Sinisne me intrare, Frederice?”
Sinere eum intrare! Mirum est quod Fredericus brachium ei concutiendo non excussit. Intra quinque minuta Scrugius iam quasi domi erat. Nihil potuit esse cordatius. Neptis eius prorsus eadem videbatur; Topperus quoque, cum venit; soror illa corpulenta quoque, cum venit; omnes denique, cum venerunt. Mirabile convivium, mirabiles ludi, mirabilis concordia, mi-ra-bi-lis felicitas!
Postridie autem mane mature ad tabularium venit. O quam mature! Si modo prior adesse posset atque Robertum Cratchitium serius venientem deprehendere! Hoc unum toto corde cupiebat.
Atque fecit; ita vero, fecit! Hora nona sonuit. Robertus nusquam. Quadrans praeteriit. Robertus nusquam. Duodeviginti minutis cum dimidio serior erat quam debebat. Scrugius ostium suum late apertum tenebat ut eum in Cisternam intrantem videre posset.
Pileum iam deposuerat antequam ostium aperiret; amiculum quoque. Ictu oculi in scabello suo erat, calamo tam acriter scribens quasi horam nonam assequi conaretur.
“Heus!” fremuit Scrugius voce solita, quoad potuit eam simulare. “Quid hoc est, quod hac diei hora tandem huc venis?”
“Valde doleo, domine,” dixit Robertus. “Serus sum.”
“Serus es?” repetivit Scrugius. “Ita vero; serus es, opinor. Huc accede, domine, si placet.”
“Semel tantum quotannis accidit, domine,” deprecatus est Robertus, e Cisterna se proferens. “Non iterabitur. Heri paulo hilarius egi, domine.”
“Age, dicam tibi quid sit, amice,” dixit Scrugius. “Hoc genus rei diutius ferre non possum. Itaque”—haec dicens e scabello exsiluit atque Robertum tam fortiter in pectus impulit ut ille retro in Cisternam titubaret—“itaque mercedem tuam aucturus sum!”
Robertus tremuit atque paulo propius ad regulam ligneam se admovit. Subito ei in mentem venit Scrugium ea deicere, deiectum retinere, atque homines in area magna voce advocare ut opem ferrent et vestem coercitoriam ei induerent.
“Faustum Natale, Roberte!” dixit Scrugius, tanta sinceritate ut falli nemo posset, simulque eum in tergum percussit. “Multo faustius Natale, mi bone Roberte, quam ego tibi per multos annos dedi! Mercedem tuam augebo, familiae tuae inopia laboranti opem ferre conabor, atque hoc ipso pomeridiano de rebus tuis inter nos agemus, ad pateram Nataliciam Episcopi Fumantis, Roberte! Focos auge, aliamque situlam carbonariam eme priusquam alteri litterae i punctum imponas, Roberte Cratchiti!”
Scrugius plus etiam quam promiserat praestitit. Omnia fecit, atque longe etiam plura; Timotheo autem pusillo, qui non mortuus est, alter pater fuit. Tam bonus amicus, tam bonus dominus, tam bonus homo factus est, ut neque bona illa vetus urbs neque ulla alia bona vetus urbs, oppidum municipiumve in bono veteri mundo meliorem noverit.
Nonnulli mutationem eius videntes riserunt; sed ille eos ridere permisit atque parum curavit. Satis enim sapiens erat ut sciret nihil umquam in hoc orbe ad bonum fieri quin aliqui homines initio risu se satiarent; atque cum sciret tales homines quoquo modo caecos futuros, satius duxit eos oculos risu corrugare quam aliam minus decoram caecitatis speciem prae se ferre. Cor ipsius ridebat; atque id ei satis erat.
Nullum deinceps cum Spiritibus commercium habuit, sed secundum Principium Abstinentiae Omnimodae posthac semper vixit; semperque de eo dicebatur eum, si quis omnino mortalium, optime scivisse quomodo Natale rite coleretur. Utinam id vere de nobis dicatur—de nobis omnibus! Atque ita, quemadmodum Timotheus pusillus dixit: Deus omnibus nobis benedicat!